AUZEF Grafik Tasarım Tarihi Çıkmış Sorular

Grafik Tasarım Tarihi dersi, görsel iletişimin tarih öncesi mağara resimlerinden dijital çağa uzanan gelişimini anlatır. Yazı sistemleri, matbaa, sanat akımları, okullar ve tasarımcılar bu çerçevede ele alınır.

İlk görsel iletişim ve yazı

• Mağara duvar resimleri görsel iletişimin ilk örnekleri arasındadır; en çok av hayvanları betimlenmiştir.
• Resim yazısı, nesneleri doğrudan gösteren piktogramlara dayanır; çivi yazısı ve hiyeroglifin kökeni budur.
• Çivi yazısı Sümerlerce geliştirilmiş, sivri kamışla ıslak kil tabletlere basılmıştır.
• Rosetta Taşı üç yazıyla aynı metni taşıdığı için Mısır yazısının çözülmesini sağlamıştır.

Orta Çağ el yazmaları

• Resimli el yazması karşılığı Illuminated Manuscript'tir; Kelt kitap tasarımı önemli yer tutar.
• Romanesk dönemde resimli el yazmalarında dinsel olmayan konular görünmeye başlamıştır.
• İslam el yazmalarında figür yerine bitkisel ve geometrik süsleme öne çıkar.
• İnsiyal süslü baş harftir; diminüendo bu harften sonra boyutun kademeli küçülmesidir.
• Gotik dönemde harfler dar ve uzun biçim almış, Textura doku izlenimi veren bir yazı olmuştur.

Matbaa ve Rönesans

• Hareketli dizgi matbaayla anılır; Gutenberg'in en önemli eseri 42 satırlık İncil'dir.
• Rönesans yeniden doğuş demektir ve en güçlü etkisini İtalya'da, Floransa merkezli göstermiştir.
• Aldus Manutius ilk italik karakteri cep boyutlu kitaplar için Aldine Yayınevi'nde kullanmıştır.
• Claude Garamond Fransa'da diğer basımcılara harf tasarlamıştır.
• Rokoko, Barok'un daha hafif ve süslü devamı olarak 18. yüzyıl Fransa'sında doğmuştur.

Sanayi Devrimi ve Arts and Crafts

• Sanayi Devrimi 1760'larda İngiltere'de başlayıp Kuzey Avrupa'ya ve Amerika'ya yayılmıştır; sanat ilk kez ders olarak programlara girmiştir.
• Ruskin, tasarım ile yapımın ayrılmasının toplumsal ve estetik zarar verdiğini savunmuştur; görüşleri Mimarlığın Yedi Lambası'nda geçer.
• William Morris hareketin önderidir, 1891'de Kelmscott Basımevi'ni kurmuş, Red House'u Philip Webb tasarlamıştır.
• Hareketin öncülerinin çoğu mimardır ve sanatla zanaatı birleştirmeyi hedeflemiştir.

Art Nouveau ve çağdaşları

• Art Nouveau doğadan esinli, kıvrımlı ve süslü bir üsluptur; sade değildir.
• Almanya'daki adı Jugendstil, Avusturya'daki adı Secessionstil'dir; Viyana'nın yayın organı Ver Sacrum'dur.
• Secessionstil daha geometrik ve sade bir çizgi izlemiştir.
• Müller-Brockmann Art Nouveau'ya değil, İsviçre Stili'ne bağlıdır.

Avangart akımlar ve Bauhaus

• Deutscher Werkbund, sanat, zanaat ve endüstriyi birleştirerek Bauhaus'a zemin hazırlamıştır; Bauhaus Almanya'dadır.
• Bauhaus'un Amerika'ya taşınması seri üretimle bütünleşmeyi hızlandırmıştır; Moholy-Nagy orada ders vermiştir.
• De Stijl (van Doesburg, Mondrian) yalnız dik açı ve ana renkleri kullanır.
• Konstrüktivizm terimi Malevich'ten gelir; Rodchenko sanat için sanatı reddedip topluma yönelmiştir.
• Fütürist tipografi harfleri parçalar, dinamik ritim yaratır; Russolo Fütürist'tir, Konstrüktivist değildir.

Savaş sonrası okullar ve tasarımcılar

• İsviçre Stili ızgara düzeni, sans-serif yazı ve öznel duygudan arınmış evrensel anlatıma dayanır.
• New York Okulu (Rand, Bass, Thompson) Avrupa modernizmini Amerikan esprisiyle harmanlamış, figüratif tipografiye yönelmiştir.
• Brodovitch dergi tasarımı dersi vermiş, öğrencisi Henry Wolf Esquire ve Harper's Bazaar'da sanat yönetmeni olmuştur.
• Polonya Afiş Okulu, Küba afiş ekolü ve Fransız Grapus ('grafik tasarımın gerillası') özgün ekollerdir.
• Japonya'da JAAC modernizmin benimsenmesine katkı vermiş, Yokoo 1960'larda en özgün dile sahip olmuş, Igarashi Expo '85 posteriyle tanınmıştır.

Postmodern ve dijital dönem

• Memphis (1980-87) canlı renk, ucuz malzeme ve eğlenceli biçimlerle öne çıkmıştır; Duffy Design nostaljik retro üslup kullanmıştır.
• Neville Brody The Face dergisini yeniden biçimlendirmiş, Arcadia yazı karakterini tasarlamıştır.
• Emigre dergisi dijital yazı karakterleri üzerine yoğunlaşır.
• Dijital tasarım hareketli ve etkileşimlidir; statik olmak geleneksel tasarımın özelliğidir.
• Baskı için CMYK, ekran için RGB kullanılır; InDesign sayfa düzeni programıdır.

Piktogram

Nesne ya da kavramı doğrudan resmeden işaret; resim yazısının temelidir.

İnsiyal

Kitap ve el yazmalarında kullanılan süslü baş harf.

Diminüendo

İri baş harften sonra harflerin kademeli küçülerek normal boyuta inmesi.

Textura

Gotik dönemin doku izlenimi veren dar ve dikey kitap yazısı.

Jugendstil

Art Nouveau'nun Almanya'daki adı.

Secessionstil

Art Nouveau'nun Viyana kolu; daha sade ve geometrik.

De Stijl

Düz çizgi, dik açı ve kırmızı, sarı, mavi renklerle sınırlı Hollanda akımı.

New York Okulu

Hem soyut dışavurumcuların hem Rand-Bass çizgisindeki grafik ekolün adı.

İsviçre Stili

Izgara esaslı, sans-serif yazılı, evrensel ve duygudan arınmış tasarım anlayışı.

Ergonomi

İnsan ile ürün ilişkisini rahat ve verimli kılan bilim; endüstriyel tasarımla bağlantılıdır.

Ezoterik

Bilginin yalnız belirli kişilere açılmasını ilke edinen anlayış.

• Art Nouveau'nun adları karışır: Almanya Jugendstil, Avusturya Secessionstil; Ver Sacrum Viyana dergisidir.
• Neville Brody Arts and Crafts'tan etkilenmemiştir; Müller-Brockmann da Art Nouveau temsilcisi değildir.
• Rodchenko Konstrüktivizm ve toplum için tasarımla, Russolo Fütürizmle ilişkilidir; ikisini karıştırma.
• Olumsuz kökler (yer almaz, söylenemez, gösterilemez) sık çıkar: Art Nouveau sade değildir, çevre afişi sosyaldir, dijital tasarım statik değildir.
• New York Okulu iki farklı bağlamda geçer: soyut dışavurumcular ve grafik tasarım ekolü.