AUZEF Hemşirelik Bakımı Vı Çıkmış Sorular

Hemşirelik Bakımı VI dersi, halk sağlığı hemşireliğini ele alır: koruma düzeyleri, tarama ve erken tanı, bulaşıcı hastalıklar, toplum tanılama ile Omaha Sistemi, okul-aile-yaşlı sağlığı, evde bakım, iş sağlığı, afetler ve dezavantajlı gruplar konularını kapsar.

Koruma düzeyleri ve sağlık sistemi

• Birincil korumada hastalık gelişmeden önlem alınır; zararlı alışkanlıkların oluşmaması ve iyilik halinin geliştirilmesi bu düzeydedir, birinci basamakta verilir.
• İkincil koruma erken tanıya yöneliktir; kanser taramaları bu gruptadır.
• Üçüncül korumada hastalık vardır; amaç komplikasyon, sekel ve yetiyitimini azaltmak, rehabilitasyon sağlamaktır. Astımlıya sigara bıraktırma buna örnektir.
• Sağlık sisteminin temel yapıları finansman ve hizmet sunucudur; kültür bunlardan değildir.
• Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 1930'da çıkmıştır; kamu hastanelerinin evde sağlık hizmeti sunması 2010'da yasallaşmıştır.

Tarama ve erken tanı

• Tarama, kesin tanı koymaz; şüphelileri sağlıklılardan ayırır ve ileri tetkike yönlendirir.
• Tarama testlerinde hem seçicilik hem duyarlılık yüksek olmalıdır; düşük duyarlılık ölçüt değildir.
• Duyarlılık, testin hastaları doğru saptama gücüdür.
• Erken tanı yapılacak hastalıkta tedavi mümkün olmalıdır.
• Kültürel yapı, bilgi eksikliği, belirtilerin etkisi, zaman ve ekonomik yetersizlik erken tanıyı etkiler.
• Ulusal tarama programlarında prostat kanseri yoktur; kadınlarda en sık kanser meme, dünyada erkeklerde akciğer kanselidir.

Bulaşıcı hastalıklar ve epidemiyoloji

• İnsidans, belirli sürede ortaya çıkan yeni olguların sayısıdır.
• Salgın kaynağını araştırma çalışmalarına filyasyon denir; sürveyans ise izleme çalışmasıdır, zincir halkası sayılmaz.
• Etken yok edilmeden olgu görülmemesi eliminasyon, etkenle birlikte tümden yok edilmesi eradikasyondur.
• Pandemi birçok ülkeye yayılan salgındır; sporadi hastalığın çok seyrek görülmesidir.
• Vektör aracılığıyla bulaşma dolaylıdır; kızamık virüsle oluşur; paratifo zoonoz değildir.
• Erişkin aşıları arasında BCG yoktur.

Toplum tanılama ve Omaha Sistemi

• Toplum tanılama sürekli sürdürülen dinamik bir süreçtir; temel amacı toplumun sağlık gereksinimlerini saptamaktır.
• İncelenen alanlar arasında nüfus, eğitim, iletişim, ekonomi, sağlık ve sosyal hizmetler yer alır.
• Omaha'da bakım planları girişim şemasıyla kaydedilir; sorun ve sonuçlar problem değerlendirme ölçeğiyle değerlendirilir.
• Belirti ve bulgu gözleniyorsa problem aktüeldir; çevresel alan fiziksel çevre kaynaklarını kapsar.
• Hastalar ve sosyal yardım alan aileler fenomenolojik toplum örneğidir.

Okul sağlığı ve aile

• Okul sağlığı hizmetleri 5-24 yaş grubuna yöneliktir.
• Anemi taraması ve büyümenin izlenmesi beslenme durumu hakkında ipucu verir.
• Astım, yeme bozuklukları ve obezite okulda vaka yönetimi gerektirir.
• Aile duygusal temele dayanır; yapılanma biçimleri toplumlara göre farklıdır. Tek ebeveynli aile dağılmış aile grubundadır.
• Sağlıklı aileler gerektiğinde dışarıdan yardım ister.

Yaşlı sağlığı, evde bakım ve bulaşıcı olmayan hastalıklar

• Yaşlanmada kas dokusu azalır, boy kısalır, yağ dokusu artar; damar esnekliği düşer, damar duvarı kalınlaşır.
• Yaşlanmayı kalıtım ve çevre etkiler; Türkiye'de 2015'te yaşlı oranı yüzde 8,2'dir.
• Yaşlı beslenmesinde menü hazırlamada yardım edilir; sıvı kısıtlaması ve her durumda tuz kısıtlaması doğru değildir.
• Birincil korumada bilgilendirme ve sivil toplum katılımı teşvik edilir; yaşlıyı pasif bırakmak yanlıştır.
• Evde bakım hastane yatışını azaltır, acil servis kullanımını düşürür; resmi ve gayriresmi bakım verenler sunar, hasta yakını gayriresmidir.
• Bulaşıcı olmayan hastalıkların izlem ve tedavisi pahalıdır; romatoid artrit kardiyovasküler hastalık değildir.

İş sağlığı, afet ve dezavantajlı gruplar

• Endüstriyel hijyen iş sağlığının temel bilim dalıdır; iş güvenliği uzmanı ekip üyesidir.
• Gürültü fiziksel etmendir; gaz, buhar, toz ve kimyasallar kimyasal etmendir.
• Yetersiz ilkyardım kazayı doğurmaz, sonuçlarını ağırlaştırır.
• Afet öncesi dönem sessiz dönemdir; travma sonrası stres yeniden yapılanma döneminde görülür. Türkiye'de en çok ölüme deprem yol açar.
• Suda litre başına 4 mg klor gerekir; 40 litre için 4 mg'lık 40 tablet kullanılır.
• Çadır kent hafif eğimli zemine kurulur; halk sağlığı hemşiresi dezavantajlı gruplarda vaka yöneticisi rolündedir.
• Göreli yoksulluk, bireyin diğerlerinden daha az imkâna sahip olmasıdır.

Tersiyer koruma

Var olan hastalıkta komplikasyon ve yetiyitimini önleme ile rehabilitasyon çalışmaları.

Duyarlılık

Tarama testinin hasta kişileri doğru belirleyebilme gücü.

İnsidans

Belirli sürede görülen yeni olguların toplam sayısı.

Filyasyon

Salgının kaynağını bulmaya yönelik çalışmaların tamamı.

Eliminasyon

Etken sürse bile olgu görülmemesi durumu.

Eradikasyon

Hastalığın etkeniyle birlikte dünyadan tümüyle kaldırılması.

Enfektivite

Etkenin konakçıya ulaşıp dokuya yerleşerek çoğalabilme yeteneği.

Sporadi

Bulaşıcı hastalığın toplumda çok seyrek görülmesi.

Pandemi

Birçok ülkeyi ya da dünyayı etkileyen büyük salgın.

Girişim şeması

Omaha Sistemi'nde hemşirelik bakım planlarının kaydedildiği bileşen.

Kanıt temelli uygulama

En güncel kanıt, klinik uzmanlık ve hasta tercihlerini birleştiren karar verme yaklaşımı.

Göreli yoksulluk

Kişinin toplumdaki diğerlerinden daha az imkâna sahip olması.

• Kanser taramaları birincil değil ikincil korumadır; zararlı alışkanlıkların önlenmesi erken tanı değil birincil korumadır.
• Eliminasyon ile eradikasyon karıştırılmamalı: etken yok edilmişse eradikasyon, edilmemişse eliminasyondur.
• Tarama testinde düşük duyarlılık hiçbir zaman ölçüt değildir; sorularda bu ifade genellikle yanlış seçenektir.
• Filyasyon salgın kaynağını arama çalışmasıdır, halk sağlığı hemşireliğinin özelleşmiş alanı değildir; sürveyans da enfeksiyon zinciri halkası değildir.
• Yaşlanmada yağ dokusu artar, kas azalır; damar duvarı incelmez, kalınlaşır.