AUZEF İletişim Tarihi Çıkmış Sorular

Ders, iletişim araçlarının sözlü kültürden yazıya, matbaadan elektronik medyaya ve internete uzanan tarihsel gelişimini ve bu araçların toplumsal, kültürel ve siyasal sonuçlarını ele alır.

Sözlü kültür ve Eski Yunan

• Sözlü kültür ses ve belleğe dayanır; bu yüzden kırılgandır ve kalıcı değildir.
• Şiir sözlü kültürün başlıca aracıdır; Homeros'a atfedilen İlyada ve Odisea tarih, ahlak ve din aktarımında kullanılmıştır.
• Antik Yunan sözlü kültürün ilk iki büyük destanını kültür tarihine kazandırmıştır.
• Apollon düzeni ve aklı simgeler, çalgısı lirdir; Dionysos coşkuyu simgeler, çalgısı flüttür.
• Atasözleri sözün gücüne ve tehlikesine dair evrensel gözlemleri toplar.
• Omeostatiklik sözlü kültüre özgüdür: yalnızca bugün geçerli olan hatırlanır, gereksiz olan unutulur.

Yazı ve el yazması kültürü

• Yazıyı ilk icat eden uygarlık Sümer'dir.
• Yazı düşünceyi daha çözümleyici, soyut ve sistemli kılmış; geçmiş belgelerin saklanmasını sağlamıştır.
• Elle çoğaltmada hatasız kopyalama başlıca sorundu; yazıcının yorgunluğu metne hata sokabilirdi.
• Platon yazıyı eleştirip sözlü diyaloğu yüceltmiş, ama görüşlerini kendisi yazılı diyaloglarla aktarmıştır.
• Verba volant, scripta manent: söz uçar, yazı kalır.
• Pythagorasizm, felsefeyi ruhu arındıran bir yaşam biçimi sayan mistik-dini bir topluluktur.

Dönemler, kâğıt ve kitap dünyası

• Ong'a göre ana kültürler: sözlü, el yazması, matbaa (tipografi) ve elektronik medya; gazete kültürü ayrı bir dönem değildir.
• Dönemler arasındaki süre giderek kısalmıştır; çünkü bilgi daha hızlı ve ucuz yayılmıştır.
• Filigran kâğıt hamurundayken oluşturulan damgadır; kaynağı ve tarihi belirlemeye yarar.
• Gazete kâğıdı mekanik odun hamurundan yapılır, lignin yüzünden sararır; kraft kâğıdı beyazlatılmamış sülfat hamurundandır.
• Orta Çağ'da kitaplar çoğunlukla Kilise'nin elinde, katedral ve manastırlarda toplanmıştı.
• Kitapçı sözcüğünün ilk kullanımlarından biri Aristomenes'in Sahtekârlar oyununda geçer.

Matbaa ve basılı kültür

• Gutenberg matbaayı Almanya'da kurmuştur; hareketli dökme harf, metal ve kuyumculuk bilgisine dayanıyordu.
• Matbaa bilginin yayılmasını, ulusal dillerin gelişmesini ve kilise otoritesinin sorgulanmasını hızlandırmıştır.
• Okuryazarlık kültürü bireyselliği ve ulusçuluğu güçlendirmiş, bu da Fransız devriminin temelini oluşturmuştur.
• Tipografik kültürde analiz, nesnellik ve soyut düşünce öne çıkar.
• Basın iktidarı destekleyen değil denetleyen bir dördüncü kuvvet olarak görülmüştür.

Elektrik, kitle iletişimi ve modernizm

• Optik telgrafı Claude Chappe icat etmiştir; görsel işaretlere dayanır, elektrik gerektirmez.
• Magazin gazeteciliğinin kurucusu Pulitzer'in gazetesi New York World'dür.
• Kitle kültürü kavramını Frankfurt okulu ortaya atmıştır.
• Global köy deyimi Marshall McLuhan'a aittir.
• Zeitgeist zamanın ruhu demektir.
• İnternetin bulunuşu modernizmin zeminini hazırlayan gelişmelerden değildir.

Fotoğraf, radyo, sinema ve televizyon

• Fotoğraf, sorulan seçenekler içinde en erken icat edilendir.
• Sinemanın icadı Lumiere kardeşlere atfedilir.
• Radyonun en büyük katkısı hızdır; Hitler İkinci Dünya Savaşı'nda propaganda için radyodan yararlanmıştır.
• 1912 radyo yasası Titanic faciası sonrası çıkmış, amatör radyoculara ruhsat zorunluluğu getirmiştir.
• Televizyon söylemi anındalık ve yinelemeyle etkiler; görselde güçlü, nedenleri sorgulamada zayıftır.
• Neil Postman Televizyon: Öldüren Eğlence kitabının yazarıdır; televizyonun etkisi en çok çocuklar üzerindedir.
• 60'lı yılların karşı kültür hareketi yalnızca Amerika'da kalmamış, İngiltere gibi ülkelere de yayılmıştır.

Bilgisayar, internet ve Web 2.0

• İlk bilgisayarlar hesap yapmak için geliştirilmiştir.
• ARPANET 1969'da kurulmuş, ilk internet uygulaması sayılır.
• www, World Wide Web demektir.
• Web 2.0 çift yönlü ve etkileşimlidir; tek yönlü iletişim ona uymaz.
• Blog zaman sırasına göre dizilen kişisel sitedir; blog ile blogger etkileşimi önemlidir.
• Wiki herkesin yazabildiği iş birlikçi sitedir; en iyi örnek Wikipedia'dır.

Ağ toplumu, aktivizm ve gözetim

• Ağ toplumu kuramı Manuel Castells'e aittir.
• Dijital fanus etkisi: paylaşım ve tıklamayla aktivizm payını dolduran kitlelerin eylemsizliğidir.
• Enformasyonun demokratikleşmesi hız, ucuzluk, ulaşılabilirlik ve iletilebilirlikle ilgilidir; denetimsizlikle ilgili değildir.
• Morozov aktivistlerin yeni medya stratejilerini sıralar; legal platform sağlamak bunlardan değildir.
• Elektronik gözetimde vurgu bireyden sistem ve şebekelere kayar; bireye daralma tanımı yanlıştır.

Omeostatiklik

Sözlü kültürde yalnızca güncel olanı tutup gereksizi unutarak dengede kalma özelliği.

Chirografik kültür

El yazmasına dayalı, soyut düşüncenin geliştiği kültür.

Tipografik kültür

Matbaaya dayalı; çözümleme, nesnellik ve soyut düşünceyi öne çıkaran kültür.

Filigran

Kâğıt hamurdayken oluşan, ışığa tutulunca görülen su izi damgası.

Lir

Apollon'la anılan telli çalgı; lirik şiirin adı buradan gelir.

Dördüncü kuvvet

İktidarı denetleyen güç olarak görülen basın.

Kitle kültürü

Kavramı ilk ortaya atan Frankfurt okuludur.

Global köy

Dünyanın tek küresel ağ gibi algılanması; McLuhan'ın deyimi.

Web 2.0

Çift yönlü, etkileşimli ve iş birliğine dayalı web anlayışı.

Ağ toplumu

Castells'in kuramı.

Dijital fanus etkisi

Çevrim içi paylaşımla yetinip gerçek eylemden uzaklaşma durumu.

• Gazete kültürü ayrı bir ana dönem değildir; dört dönem sözlü, el yazması, matbaa ve elektronik medyadır.
• Apollon lir, Dionysos flüt ile eşleşir; karıştırılmamalı.
• Olumsuz kökte (değildir, yer almaz, doğru olamaz) tersine çevrilmiş ifadeyi arayın: kalıcılık yazıya, daha az sistemli ifadesi yanlıştır.
• Optik telgraf elektriksiz çalışır; Titanic radyo yasasıyla, ARPANET 1969 ile eşleşir.
• McLuhan global köyün, Castells ağ toplumunun, Postman televizyon eleştirisinin sahibidir.