AUZEF İşletmelerin Vergilendirilmesi Çıkmış Sorular

Ders, işletmelerin hukuki yapılarını (şahıs ve sermaye şirketleri), vergilemenin aşamalarını ve vergi planlamasını, ardından kurumlar vergisinin kapsamını, mükellef türlerini ve kurum kazancının belirlenmesini ele alır.

İşletme ve şirket türleri

• Ticari işletmenin unsurları arasında zarar etmemek yoktur.
• Adi şirket Borçlar Kanunu'nda düzenlenir; diğer şirket türleri Türk Ticaret Kanunu kapsamındadır.
• Kollektif ve adi komandit şirketler şahıs şirketidir; ortakların şahsi niteliğine dayanır.
• Sigorta şirketleri kendilerine özgü özel kanunlarla düzenlenir.

Kurumlar vergisi mükellefi olmayanlar

• Şahıs şirketleri (kollektif, adi komandit) kurumlar vergisi mükellefi değildir.
• Okul kooperatifleri kurumlar vergisinden muaftır.
• Kurumlar vergisi, gelir üzerinden alınan vergiler grubundadır.
• Asgari geçim indirimi yalnızca gerçek kişilere uygulanır; kurumlara uygulanmaz.

Vergi planlaması

• Yasal sınırlar içinde kalıp vergi yükünü en aza indirmeyi hedefleyen yönteme vergi planlaması denir.
• İşletmenin vergi karşısındaki tepki ve uyum süreçleri yönetilir.
• Vergilemenin tarihi, yatırım kararlarını etkileyen vergisel kurumlardan sayılmaz.
• Tarihsel faktörler, vergiye yönelik tutum ve davranışı belirleyen etmenler arasında yer almaz.

Vergilemede mükellef tepkileri

• Uyum sağlama: aleyhe değişiklikte vergiyi doğuran olayı gerçekleştirmeyerek vergiden kaçınma çabası.
• Vergi yansıması: verginin doğumu önlenemediğinde yükü piyasa davranışıyla üçüncü kişilere kaydırma.
• Yansıtma yük aktarımıdır; uyum sağlama ise olayın doğmasını engellemektir.

Transfer fiyatlandırması ve vergi cennetleri

• İlişkili firmalar arasındaki devirlerde uygulanan fiyata transfer fiyatı denir.
• Transfer fiyatı yasal sınırlar içinde uygulanır; sınır dışı uygulama doğru değildir.
• Üretim gelirlerini çok düşük oranlarda vergilendiren ülkeler üretici vergi cennetleridir.

Kurum kazancının belirlenmesi

• Bilanço esasında kazanç, dönem başı ve dönem sonu öz sermayelerin kıyaslanmasıyla bulunur.
• Ücret, kurum kazancı unsurları arasında yer almaz.
• Ticari ve zirai dışındaki kazanç ve iratlarda dar mükellef kurumlar için Gelir Vergisi Kanunu'ndaki ilgili gelir unsuru kuralları uygulanır.
• Faaliyet süresi 12 aydan kısaysa kazanç kıst hesap dönemi esas alınarak hesaplanır.

Dar mükellefiyet, istisna ve indirim

• Kanuni merkezi ve iş merkezi Türkiye dışında olan kurumlar dar mükelleftir.
• Dar mükellefler yalnızca Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilir.
• Ar-ge istisnası bir indirim değil, istisnadır; istisnalar düşüldükten sonraki indirimler arasında sayılmaz.

Şahıs şirketi

Ortakların şahsi niteliğine dayanan şirkettir; kollektif ve adi komandit örnektir, kurumlar vergisi mükellefi değildir.

Adi şirket

Borçlar Kanunu'nda düzenlenen şirket türüdür.

Vergi planlaması

Yasal sınırlar içinde vergi yükünü azaltmayı amaçlayan tasarruf yöntemidir.

Uyum sağlama

Vergiyi doğuran olayı gerçekleştirmeyerek vergiden kaçınma çabasıdır.

Vergi yansıması

Vergi yükünün piyasa davranışlarıyla başkalarına aktarılmasıdır.

Transfer fiyatı

Birbiriyle ilişkili firmalar arasındaki devirlerde uygulanan fiyattır.

Üretici vergi cennetleri

Üretim faaliyeti gelirlerini çok düşük oranda vergilendiren ülkelerdir.

Bilanço esası

Kazancın dönem başı ve sonu öz sermaye karşılaştırmasıyla bulunduğu yöntemdir.

Dar mükellef

Merkezleri Türkiye dışında olup yalnızca Türkiye'deki kazancı vergilenen kurumlardır.

Kıst hesap dönemi

Faaliyet süresi 12 aydan az olan dönemdir.

• Kollektif ve adi komandit şahıs şirketidir; kurumlar vergisi mükellefi olmadığı sorusu sık çıkar.
• Uyum sağlama (olayı engelleme) ile vergi yansıması (yükü aktarma) karıştırılmamalı.
• İstisna ile indirim ayrı kavramlardır; ar-ge istisnadır.
• Asgari geçim indirimi yalnızca gerçek kişilere uygulanır; kurumlar vergisinin özelliği değildir.
• Olumsuz soru kalıplarında (yer almaz, sayılmaz) doğru cevap dışarıda kalan seçenektir.