AUZEF İtfaiyecilik Ve Yangın Güvenliği Çıkmış Sorular

Ders, Osmanlı'dan günümüze itfaiye teşkilatının gelişimini, yanma ve yangın bilgisini, söndürme ilkelerini, yangın güvenliği önlemlerini ve liman, gemi, HNS kazaları ile orman yangınlarına müdahaleyi ele alır.

İtfaiyenin tarihsel gelişimi

• İstanbul'da Küçük Kıyamet adıyla anılan deprem 1509 yılında yaşanmıştır.
• Dergâh-ı Âli Tulumba Ocağı 1720-1721 arasında kurulmuş, Yeniçeri Ocağı kaldırılınca kapatılmıştır.
• Yeniçeri Ocağı'nın kalkışı olan Vaka-yı Hayriye 1826'dadır.
• Osmanlı konutlarında temel malzeme ahşaptır; ahşap yangına dirençli olmadığı için yangın riski yüksektir.
• Ankara itfaiyesinin kuruluş tarihi Osman Zeki Bey'e verilen takdirnameden anlaşılır; İzmir İtfaiyesi 19. yüzyıl sonunda kurulmuştur.
• Afetlerde can ve mal kaybını azaltma görevini itfaiyeye Sivil Müdafaa Kanunu yüklemiştir.

Yanma ve yanıcı maddeler

• Yanma için oksijen, yanıcı madde, ısı ve zincirleme reaksiyon gerekir; su bu unsurlardan değildir.
• Katı yanıcılara odun ve kauçuk, sıvı yanıcılara alkol ve solvent, gaz yanıcılara metan, propan, etan ve hidrojen örnektir.
• Gazların yanabilmesi için ortamda yaklaşık yüzde 12 oksijen bulunmalıdır.
• Sıvı yağlar sudan hafiftir; asfalt, katran ve gres sudan ağırdır. Aseton su ile her oranda karışır.
• Güneş doğal ısı kaynağıdır.

Yanma türleri ve tutuşma

• Hızlı yanmada alev, ısı ve ışık gibi tüm belirtiler görülür; kendi kendine yanma da bir yanma türüdür.
• Patlayıcıların yanma tepkimesine patlama denir.
• Ses hızının altındaki patlamalar deflagrasyon, üstündekiler detonasyondur; dinamit ve TNT detonasyona örnektir.
• Tutuşturma kaynakları sekiz türdür: sürtünme, kıvılcım, elektrik, statik elektrik, açık alev gibi.
• Tekstil ortamlarında havadaki tozlar sürtünme nedeniyle tutuşabilir.
• Yatakta sigara içmek ve sönmemiş izmarit açık alev riskidir.
• Deprem yangın çıkaran doğa olayıdır (Tüpraş ve Düzce örnekleri); yağmur ve sıcak hava tek başına neden sayılmaz.

Yangın sınıfları ve yayılma

• Yangınlar müdahale biçimine göre beş grupta incelenir.
• A sınıfı basit yanıcı katılar, B sınıfı solvent gibi yanıcı sıvılar, C sınıfı yanıcı gazlardır.
• D sınıfı magnezyum gibi yanıcı metalleri, F sınıfı bitkisel ve hayvansal yağları kapsar.
• LPG havadan ağır olduğundan zemine çöker.
• Açık kaptaki sıvının buharı ancak bir ateş kaynağıyla temas ederse tutuşur.

Söndürme ve yangın güvenliği önlemleri

• Dört söndürme prensibi vardır: soğutma, boğma, engelleme ve yakıtı giderme.
• Bir litre su buharlaşınca atmosfer basıncında yaklaşık 1700 litre hacim kaplar.
• Su zehirsiz ve kimyasal olarak nötrdür; su işleme yöntemi üçtür.
• Önlemler aktif ve pasif olmak üzere iki gruptur; su sprey sistemleri aktiftir.
• Elektrik donanımı bölümleri en az 120 dakika yangına dayanıklı elemanlarla korunur.
• Sabit boru-hortum sistemleri üç sınıfa, köpük sistemleri iki türe ayrılır; AFFF film oluşturan köpüktür.

Tehlike grupları

• Müzeler hafif tehlike grubundadır.
• Parklar ve fırınlar orta tehlike grubuna girer.
• Hafif, orta ve ekstra tehlike grupları risk düzeyine göre ayrılır.

Liman ve gemilerde yangın

• Türkiye karasularındaki liman ve deniz işletmelerinden Ulaştırma Bakanlığı sorumludur.
• İskele veya rıhtımdaki teknede küçük onarım bile olsa sıcak iş izni alınmalıdır.
• Tiner, boya ve yağ depolama sınırı 20 litredir.
• Liman yangın ekibi iki bölüme ayrılır; motorlu testere kişisel koruma malzemesi değildir.
• Savunma partisinde telefoncu, hortumcu, nozulcu ve valfçı görev alır; lojistik yoktur.
• Mazot, motorin ve JP5 akaryakıt yani B sınıfı yangındır.
• Savaş gemilerinde yangınla mücadele düzeni üç ana başlıkta incelenir.

HNS kazaları ve orman yangınları

• HNS tehlikeli ve zararlı maddelerdir; SOLAS, MARPOL, CSC ve BASEL ilgili mevzuattır, ANAS değildir.
• HNS kazaları hava koşulları, yangın, çatışma ve karaya oturmadan kaynaklanır; en sık Akdeniz'de görülür.
• Sofra tuzu HNS riski taşımaz.
• Türkiye'de 185 ana yük limanı, 604 kıyı tesisi ve 1338 yük türü kayıtlıdır.
• Orman yangınları A, B, C ve D sınıflarına ayrılır; H sınıfı yoktur.
• Mücadele yöntemleri dolaylı ve doğrudan savaş, karşı ateş ve paralel metottur.
• Yangına yaklaşılamayan büyük örtü ve tepe yangınlarında dolaylı savaş uygulanır.

Tulumba Ocağı

Osmanlı'da 1720-1721'de kurulan, Yeniçeri Ocağı'nın kalkmasıyla kapanan yangın söndürme teşkilatı.

Deflagrasyon

Ses hızının altında gerçekleşen parlama ve patlama.

Detonasyon

Ses hızını aşan patlama; dinamit ve TNT örnektir.

A sınıfı yangın

Basit yanıcı katı maddelerin yangını.

B sınıfı yangın

Solvent ve akaryakıt gibi yanıcı sıvıların yangını.

C sınıfı yangın

Yanıcı gazların yangını.

D sınıfı yangın

Magnezyum gibi yanıcı metallerin yangını.

F sınıfı yangın

Bitkisel ve hayvansal yağların yangını.

Aktif ve pasif önlemler

Yangın güvenliği önlemlerinin iki grubu; su sprey sistemleri aktif gruptadır.

AFFF

Aqueous film-forming foam, yani su filmi oluşturan köpük.

HNS

Hazardous and Noxious Substances, tehlikeli ve zararlı maddeler.

Sıcak iş

Yangın riski taşıyan, teknelerde küçük onarımda bile izin gerektiren iş türü.

• Deflagrasyon ses hızının altı, detonasyon ses hızının üstüdür; karıştırılmamalıdır.
• Yangın sınıfı sorularında harf-madde eşleşmesi ezberlenmeli: A katı, B sıvı, C gaz, D metal, F yağ.
• Hafif tehlike (müze), orta tehlike (park, fırın) eşleşmeleri sık sorulur.
• Su, söndürme maddesidir; söndürme prensibi ya da yanma unsuru değildir.
• Sayısal sorularda rakamlar karıştırılabilir: 4 söndürme prensibi, 2 önlem grubu, 8 tutuşturma kaynağı, 5 yangın grubu.