AUZEF Kamuoyu Araştırmaları Çıkmış Sorular

Kamuoyu Araştırmaları dersi, kamu ve kamuoyu kavramlarının tarihsel kökenini, kamuoyunu açıklayan düşünürleri, medyanın kamuoyu üzerindeki etkisini ve kamuoyu ölçümünün yöntemlerini ele alır.

Kamu kavramı ve tarihsel kökenler

• Kamu, Latince publicus kökünden gelir ve özel olanın karşıtıdır; özel ise privare kökenlidir.
• Antik Yunan'da hane içi alan oikos, Roma'da kamusal tartışma meydanı forum olarak adlandırılır.
• Roma'da halkın sesi için Vox Populi, Vox Dei denir; Senato kararları Acta Diurna ile duyurulurdu.
• İngiltere'de 18. yüzyılda soylular, burjuvazi ve bürokrasinin kral karşısındaki birliği kamu gücü olarak anılır.

Aydınlanma, kamusal alan ve düşünürler

• Aydınlanmada akıl, bilim ve eşitlik öne çıkmış, kilisenin etkisi zayıflamıştır; modern kamuoyu bu dönemde doğmuştur.
• Habermas burjuva kamusal alanını devlet ile özel alan arasındaki eleştirel tartışma ortamı olarak görür; kamu otoritesi devlettir.
• Salonlar ve kahvehaneler 17-18. yüzyılda statü ayrımlarının geçmediği tartışma mekânlarıydı.
• Locke kanaat yasasını üçüncü yasa sayar; Hobbes Leviathan'da mutlak egemenliği savunur; Rousseau genel iradeyi öne çıkarır.
• Tocqueville eşitlikçi ortamda çoğunluk baskısının arttığını söyler; Goethe baskın havaya dönemin ruhu der.

Kamuoyunun tanımı, türleri ve oluşumu

• Harwood Childs yaklaşık elli kamuoyu tanımı derlemiş; Bennett kamuoyunu ölçülemeyen kuramsal kurgu sayar.
• Allport'a göre kanaatten söz etmek için düşüncenin sözlü ya da sözsüz ifade edilmesi gerekir.
• Gelenek ve göreneklerden oluşan durağan kamuoyu statik, güncel tartışmalarla değişen kamuoyu dinamiktir.
• Baur oluşumu kitle davranışı, kamusal tartışma ve kurumsallaşmış karar evreleriyle açıklar.
• Oyların niteliği bilgi düzeyine, oyun yoğunluğu ise kararlılık ve örgütlülüğe işaret eder.

Medya, imaj ve haber üretimi

• Lippmann'a göre insanlar dünyayı doğrudan değil, medyanın kurduğu kafalarındaki resimler üzerinden algılar.
• Eşik bekçileri editör ve muhabirler gibi hangi olayın habere dönüşeceğini süzenlerdir.
• Çerçeveleme, olayın hangi yönünün öne çıkarılıp sunulduğuyla yorumu yönlendirmedir.
• Gerbner'in Ekme Kuramı yoğun televizyon izleyicisinin dünyayı tehlikeli görmesini anlatır.
• Lazarsfeld ve Merton'a göre finansmanı sağlayan sermaye medyada söz sahibidir ve statükoyu korur.

Medya etki kuramları

• Hipodermik iğne kuramı mesajın pasif kitleye doğrudan ve aynı biçimde işlediğini varsayar.
• İki aşamalı akışta mesaj önce fikir önderlerine, sonra yüz yüze iletişimle çevreye ulaşır; Erie çalışmasına dayanır.
• Gündem belirleme kuramı McCombs ve Shaw'a aittir; medya ne düşünüleceğini değil, hangi konuların düşünüleceğini etkiler.
• Cohen, Zucker, Brosius ve Kepplinger, Linsky gündem belirleme alanında çalışmıştır; Brosius ve Kepplinger Almanya'da çalışmıştır.
• Lang ve Lang medyanın politikacıların imajını da biçimlendirdiğini savunur.

Suskunluk sarmalı ve uyum

• Noelle-Neumann'a göre dışlanma korkusu insanı azınlıkta olduğunu hissedince susturur, azınlık görünmez hâle gelir.
• Moda, uyumun ve toplumsal kontrolün belirgin örneği olarak gösterilir.
• Milgram Asch deneyini Fransa ve Norveç'te sınamıştır.
• Bandwagon çoğunluğa katılma eğilimidir; yenilmişlik ve kamçılanma etkisi geride kalanı destekleme eğilimidir.

Araştırma yöntemi ve Türkiye

• Poll ve survey kamuoyu araştırması anlamında birbirinin yerine kullanılır.
• Örneklem anakütleyi temsil eden küçük kümedir; tabakalı örneklemede payı oranında eleman seçmek oranlı eleman örneklemedir.
• Güvenilirlik, aynı tekniğin tekrarlandığında tutarlı sonuç vermesidir.
• Converse'in tutumsuzluk kavramı, fikri olmadan verilen sahte cevapları anlatır.
• Türkiye'de kamuoyu araştırmalarının öncüsü Nermin Abadan Unat'tır; Mübeccel Kıray nüfusun etkisini incelemiştir.

Vox Populi, Vox Dei

Halkın sesi Hakkın sesidir anlamında, kamuoyunun gücünü vurgulayan Latince deyiş.

Acta Diurna

Roma'da Senato görüşmelerini ve olayları halka duyuran günlük bültenler, ilk gazete örneği.

Siyasal toplumsallaşma

Bireyin siyasal bilgi, tutum ve değerleri öğrenmesi ve siyasal kültürün kuşaktan kuşağa aktarılması.

Burjuva kamusal alan

Yurttaşların devlet ve özel alandan bağımsız biçimde eleştirel tartışarak kamuoyu oluşturduğu ortam.

Eşik bekçisi

Hangi olayın habere dönüşeceğine karar veren editör, yayın yönetmeni ve muhabir gibi süzgeç görevlileri.

Çerçeveleme

Haberin sunuluş biçimiyle olayın hangi açıdan yorumlanacağının yönlendirilmesi.

Gündem belirleme

Medyanın verdiği önem sırasının izleyicinin önem sırasını belirlemesi.

Suskunluk sarmalı

Dışlanma korkusuyla azınlığın sessizleşmesi ve çoğunluk görüşünün güçlenmesi.

Bandwagon etkisi

Seçmenin güçlü görünen tarafın yanında yer alma eğilimi.

Yenilmişlik ve kamçılanma etkisi

Seçmenin anketlerde geride görünen tarafı desteklemesi.

Statik kamuoyu

Gelenek, görenek ve teamüllerden oluşan, zor değişen kamuoyu türü.

Güvenilirlik

Veri toplama tekniğinin farklı zaman ve yerde aynı sonuçları verebilmesi.

• Gündem belirleme ne düşüneceğimizi değil hangi konuyu düşüneceğimizi etkiler; çerçeveleme ise olayın hangi açıdan düşünüleceğini belirler.
• Bandwagon ile yenilmişlik ve kamçılanma etkisi birbirinin tersidir; biri güçlüye, diğeri geride kalana yönelir.
• Aydınlanma ile ilgili olumsuz sorularda kilisenin etkisinin arttığı seçeneği her zaman yanlıştır.
• Lippmann ve Cohen'i karıştırma: Lippmann kafamızdaki resimleri, Cohen ise Basın ve Dış Politika eserini anlatır.
• Statik kamuoyu gelenek ve göreneklerle, dinamik kamuoyu güncel tartışmalarla eşleşir.