AUZEF Lojistik İlkeleri Çıkmış Sorular

Lojistik İlkeleri dersi; lojistiğin sağladığı faydaları, taşıma türlerini ve kombine taşımacılığı, gümrük rejimlerini, Incoterms teslim şekillerini, dış ticaret ödeme yöntemlerini ve tedarik zinciri yönetimini ele alır.

Lojistik faaliyetleri ve faydalar

• Mülkiyet faydası, ürüne sahip olmaktan doğan değerdir; yer faydası ürünün ihtiyaç duyulan noktada hazır bulunmasıdır.
• Biçim faydası, ürünün kullanılabilir hâle gelmesiyle ilgilidir.
• Elleçleme, tesis içinde malların kısa mesafede yer değiştirmesidir; forklift, transpalet ve vinç kullanılır.
• Tersine lojistik, geri çağrılan, hasarlı ya da beğenilmeyen ürünlerin geri akışını kapsar.
• Sipariş yönetimi müşteriye ürünün yerini ve tahmini teslim süresini bildirir; talep yönetimi gelecekteki talebi öngörür.

Taşıma türleri

• Deniz yolu büyük hacmi düşük maliyetle taşır, birim yük başına yakıt tüketimi en düşüktür; ancak yavaştır.
• Havayolu hızlıdır; güvenlik stoğu ve depolama ihtiyacını azaltır.
• Karayolu esnektir ama maliyeti diğer türlerden düşük gösterilemez.
• Boru hattı uzmanlık gerektirir, inşası kolay değildir.
• Türkiye'nin ilk demiryolu hattı İzmir-Aydın hattıdır.
• Gondol (yüksek kenarlı) vagon kömür, cevher gibi dökme yükler için, sarnıç vagon sıvılar için kullanılır.

Kombine taşımacılık ve araç ekipmanları

• İntermodal taşımada yük, mod değişiminde elleçlenmeden aynı yük birimiyle ilerler.
• Ro-Ro önce yolcu taşımasında kullanılmış, sonra yüke yayılmıştır; Ro-La ise karayolu araçlarını demiryolu vagonuyla taşır.
• Çok modlu taşımada ana bölüm demiryolu ya da denizyoluyla, uç noktalar karayoluyla yapılır.
• Dökme yük konteyneri tavan ve kapı altı menhollüdür; üstü açık konteyner vinçle yüklemeye uygundur.
• Silindir konteyner sıvı ve gaz taşır; platform konteynerin yan duvarı ve çatısı yoktur; katlanabilir konteyner parçalarına ayrılır.
• Çekici römork çeker; treyler kendi tekerlekleri üzerinde durabilen çekilen araçtır.

Lojistik yapılar, koridorlar ve dış kaynak

• Lojistik köyler farklı taşıma terminallerini ve depoları birleştirir; amaç verimlilik, hızlı aktarma ve düşük maliyettir.
• Vergi muafiyeti serbest bölgelerin amacıdır, lojistik köylerin değil.
• TRACECA işbirliğini, altyapı bütünleşmesini ve Tarihi İpek Yolu'nun canlandırılmasını hedefler.
• ECO'yu Türkiye, İran ve Pakistan oluşturur; E90 yolu Yunanistan üzerinden Türkiye'ye girer.
• 3PL lojistikte dış kaynak kullanımıdır; 4PL varlığı olmayan, zinciri tek merkezden yöneten lider sağlayıcıdır.

Gümrük ve dış ticaret rejimleri

• Türkiye'de gümrük vergilerini düzenleyen ilk temel yasa 1949'da yürürlüğe girmiş, 1953'te Gümrük İşbirliği Konseyi'ne katılınmıştır.
• Türk tarihinin ilk gümrük vergisi Osman Gazi dönemindeki Bazar Rüsumu'dur.
• İhracat rejimi serbest dolaşımdaki malın gümrük bölgesi dışına çıkışını düzenler; en yaygın tür özellik arz etmeyen ihracattır.
• Hariçte işleme, malın işlenmek üzere geçici olarak dışarı gönderilmesidir; dahilde işleme ihracatı destekler.
• Gümrük idarelerinin işlettiği genel antrepo F tipidir.
• Serbest bölgeye giren eşya için gümrük beyannamesi gerekmez.
• Serbest dolaşım için vergi ödenmesi, yasaklara takılmama ve ticaret politikası önlemlerine uyum gerekir.

Incoterms teslim şekilleri

• FAS, FOB, CFR ve CIF yalnız deniz ve iç su yolunda kullanılır; EXW, FCA, CPT, CIP ve DDP her taşıma türüne uygundur.
• FOB gemi bordasında teslimdir; satıcının sorumluluğu malın gemiye yüklenmesiyle biter.
• FAS gemi doğrultusunda teslimdir.
• FCA'da satıcı malı alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder; ihracat işlemleri satıcıya, ithalat işlemleri alıcıya aittir.
• CPT'de taşıyıcıyı satıcı seçer; DDP'de satıcı varışa kadar tüm masraf ve riski üstlenir.
• Incoterms görev, maliyet ve riski düzenler; pazarlama esasları kapsamında değildir.

Dış ticaret ödeme yöntemleri

• Ödeme şekilleri peşin, mal mukabili, vesaik mukabili, akreditifli ve kabul kredilidir.
• İhracatçı için en güvenli yöntem peşin ödeme, en riskli yöntem mal mukabilidir.
• Akreditifte ihracatçı lehtar konumundadır.
• Kabul kredili ödemede bedel vadede ödenir ve poliçe aracı olur.
• Konsinye ihracatta mal, sonradan satılmak üzere yurt dışındaki komisyoncuya veya temsilciliğe gönderilir.
• Leasing finansman yöntemidir, ödeme şekli sayılmaz; akreditif karşı ticaret yöntemi değildir.

Tedarik zinciri yönetimi

• Tedarik zinciri, tedarikçiden müşteriye uzanan süreçlerin düşük maliyetle katma değer yaratacak biçimde yönetilmesidir.
• SCOR modeli ortak dil ve standart oluşturur; süreçleri planlama, tedarik, üretim, dağıtım ve iadedir.
• ABC analizi ürünleri kâr katkısına göre sıralayıp gruplandırır.
• 1960'larda arz yönlü strateji öne çıkmıştır.
• İyi tedarikçi satış sonrası hizmet de verir.

Ürün elleçleme

Depo, fabrika veya liman sahasında malların yüklenmesi, istiflenmesi ve kısa mesafede taşınması işlemleridir.

Tersine lojistik

Ürünlerin geri çağrılma, hasar ya da memnuniyetsizlik nedeniyle geri akışını yöneten faaliyettir.

İntermodal taşımacılık

Yükün elleçlenmeden, aynı yük birimiyle birden fazla taşıma moduyla ilerlemesidir.

Ro-La

Karayolu araçlarının vagonlara yüklenerek demiryolunda taşındığı kombine sistemdir.

3PL / 4PL

3PL lojistikte dış kaynak kullanımıdır; 4PL varlığı olmayan, tüm zinciri yöneten lider sağlayıcıdır.

Lojistik köy

Farklı taşıma türlerinin terminal ve depolarını tek merkezde toplayan yapıdır.

İhracat rejimi

Serbest dolaşımdaki malın gümrük bölgesi dışına çıkarılmasına ilişkin hükümler bütünüdür.

Hariçte işleme rejimi

Malın işlenmek üzere geçici olarak yurt dışına gönderilip ürünün muafiyetle geri alınmasıdır.

FOB

Satıcının sorumluluğunun malın yükleme limanında gemiye yüklenmesiyle bittiği teslim şeklidir.

Akreditif

Bankanın aracılık ettiği bir ödeme yöntemidir; ihracatçı lehtar konumundadır.

Mal mukabili ödeme

Mal gönderildikten sonra vadeli ödemenin beklendiği, ihracatçı için en riskli yöntemdir.

SCOR modeli

Tedarik zinciri süreçleri için ortak terim ve standart tanımlayan modeldir.

• Yalnız deniz ve iç su yoluna özgü teslim şekilleri FAS, FOB, CFR ve CIF'tir; EXW, CIP, CPT, FCA ve DDP her taşımada geçerlidir.
• Lojistik köy amacı verimliliktir; vergi muafiyeti serbest bölgeyle karıştırılmamalıdır.
• İntermodal, Ro-Ro ve Ro-La birbirine karışır; Ro-La demiryolu vagonuyla, intermodal ise elleçlemesiz mod değişimiyle ilgilidir.
• Lehtar ve lehdar ifadeleri akreditifte ihracatçı tarafı için kullanılır; ödeme yöntemi ile karşı ticaret ve finansman yöntemleri ayrılmalıdır.
• Soru kökündeki 'değildir', 'sayılamaz', 'yanlıştır' ifadelerine dikkat edilmelidir.