AUZEF Medya Endüstrisi Çıkmış Sorular

Medya Endüstrisi dersi; iletişim kuramlarını, medya türlerinin (gazete, televizyon, sinema, yeni medya) tarihsel gelişimini ve işletme yapısını, reklam ile halkla ilişkiler alanlarını ve küreselleşmenin medyaya etkisini ele alır.

İletişim modelleri ve kuramlar

• Matematiksel İletişim Kuramı Shannon ve Weaver'a aittir; Shannon'ın modeli sosyal bilimcileri model geliştirmeye yöneltmiştir.
• Aristo modeli ikna edici konuşmaya dayanır.
• İletişim çalışmaları II. Dünya Savaşı'ndan sonra hız kazanmıştır.
• Suskunluk sarmalı Noelle-Neumann'a, gündem belirleme kuramı McCombs ve Shaw'a aittir.
• Medyanın temel görevi haber ve bilgi aktarmaktır; tüm medya organları uyum içinde çalışmaz.

Medya endüstrisinin yapısı ve ekonomisi

• Televizyon, kitle iletişim araçları arasında en yüksek bütçe ve gelire ulaşan araçtır.
• Statista 2015 verilerinde medya ve eğlence sektöründe öne çıkan ülke ABD'dir.
• Thompson'a göre eğilimler: yoğunlaşma, çeşitlenme, küreselleşme, düzenlemelerin kaldırılması; kamulaştırma bunlardan değildir.
• Yöndeşmede en büyük etken teknolojidir.
• Yatay birleşme: aynı pazarda birden çok ürünle farklı hedef kitleleri denetlemek.
• Yönetim işlevine genel fonksiyon denir.

Basın işletmesi ve gazete

• Avrupa'da düzenli günlük gazeteler 17. yüzyıl sonrasında çıkmaya başlamıştır.
• Basılı gazete fiziksel olarak sınırlıdır; Boczkowski tanımında 'sınırsız' ifadesi yer almaz.
• İlan ve reklam, yazı işleri müdürünün sorumluluğunda değildir; arşiv ise idari işler müdürünün alanı dışında kalır.
• Organizasyon şemasında siyasi ilişkiler servisi bulunmaz.
• 5846 sayılı yasa Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'dur.

Televizyonun tarihi ve gelişimi

• Televizyon sözcüğü 'uzak görüş' anlamına gelir.
• Nipkow 1884'te döner diski icat etmiştir (mekanik tarama); Zworykin elektronik taramayı gerçekleştirmiştir.
• İlk başarılı kamera ikonoscope'tur; ABD'de ilk yayın 1939'da, teletext 1971'de geliştirilmiştir.
• Türkiye'de ilk televizyon yayınını İTÜ yapmış, ilk spiker-gazeteci Burhan Felek olmuştur.
• Japonya NTSC standardını kullanır, SECAM'ı değil.
• Kontrolün kaynaktan tüketiciye geçmesine kitlesizleştirme denir.

Yeni medya, internet ve sosyal medya

• Yeni medya kavramı ilk kez 1970'lerde gündeme gelmiştir.
• Manovich'in beş ilkesi: sayısal temsil, modülerlik, otomasyon, değişkenlik, kod çevrimi.
• Yeni medya bireyi teknolojinin egemenliğinden kurtarmaz; siber alanda duyuların tamamı kullanılmaz.
• Sosyal medyanın cazibesi interaktif iletişimdir; geleneksel medyayı desteklemek kullanıcı kolaylığı sayılmaz.
• İnternet gazeteciliği internetle doğmuş bir kavramdır; WhatsApp, Skype gibi araçlar anlık mesajlaşma ortamlarıdır.

Sinema

• İlk sinema gösterimini Lumière kardeşler 1895'te Paris'te yapmıştır.
• Lumière kameramanı Promio 1900'lerde Osmanlı topraklarında çekim yapmıştır.
• Türklerin kurduğu ilk sinema Milli Sinema'dır (Şehzadebaşı, 1914).
• 1950 sonrasını 'Sinemacılar Dönemi' diye ilk adlandıran Nijat Özön'dür.
• Vizyon sonrası mecralar DVD, VCD, televizyon, özel gösterimlerdir; bilboard açık hava reklam mecrasıdır.
• Sinema filmlerinden fiilen tahsil edilen vergi oranı %18'dir.

Reklam ve halkla ilişkiler

• Reklam pazarlama karmasının parçasıdır ve özünde ikna yöntemini kullanır; Mattelart reklamı 'ağlar ağı' olarak tanımlar.
• İlk basılı reklam girişimi William Caxton'a aittir.
• İmaj oluşturma halkla ilişkilerin, ürün/hizmet tanıtımı reklamın işidir.
• Karışıklığın nedeni, ikisinin de hedef kitleye haberleşme süreciyle mesaj ulaştırmasıdır.
• Grunig modellerinden biri çift yönlü asimetrik modeldir.
• Basın bülteni haber diliyle ve tarafsız yazılır, reklam havası taşımaz.
• Halkla ilişkiler kurum içi birim veya bağımsız firmalarla yürütülür.

Küreselleşme

• Küreselleşme literatüre 'sınırsız toplum' kavramıyla girmiştir.
• Robertson'ın kitabı terime kavramsal içerik kazandırmıştır.
• Yale Global küreselleşmenin ilk adımını Afrika'dan başlatır.
• Sovyetler Birliği'nin dağılması Soğuk Savaş dönemini sona erdirmiştir.
• Düşünce özgürlüğünün sağlanması küresel düzenin özelliği sayılmaz.

Kitlesizleştirme

İletişimde denetim gücünün mesajı üreten kaynaktan aracı kullanan tüketiciye geçmesidir.

Yöndeşme

İletişim araçlarının birbirine yaklaşması; en belirleyici etkeni teknolojidir.

Yatay birleşme

Şirketlerin aynı pazarda birden çok ürün veya hizmetle yer alarak farklı kitleleri denetlemesidir.

Suskunluk sarmalı

Noelle-Neumann'ın kuramıdır.

Gündem belirleme

McCombs ve Shaw'ın ortaya koyduğu kuramdır.

Döner disk

Nipkow'un 1884'te icat ettiği, görüntüyü ileten mekanik tarama aygıtıdır.

İkonoscope

Televizyon tarihindeki ilk başarılı kameradır.

İsimlendirme

Müşterinin ürün veya hizmete seslenme biçimi, yani ona verilen addır.

İnteraktif iletişim

Karşılıklı etkileşime izin veren, sosyal medyanın çekiciliğini artıran özelliktir.

Genel fonksiyon

İşletmede yönetim işlevine verilen addır.

Kültür

Bir toplumu diğerlerinden ayıran töre, gelenek, inanç, düşünce, bilim ve sanat birikiminin bütünüdür.

• Nipkow (mekanik tarama, döner disk) ile Zworykin (elektronik tarama) karıştırılmamalıdır.
• İmaj oluşturma halkla ilişkilerin, ürün/hizmet satışı reklamın işidir; E şıkkı bunları ters verir.
• Olumsuzlu sorularda (değildir, yer almaz) dışarıda kalan seçeneği bulmaya odaklanılmalıdır: kamulaştırma, senkronizasyon, dergiler, bilboard gibi.
• Yayın standartlarında Japonya NTSC'dir; ülke-standart eşleştirmeleri dikkatle okunmalıdır.
• Kuram-isim eşleşmeleri ezberlenmelidir: Shannon-Weaver, Noelle-Neumann, McCombs-Shaw, Thompson, Manovich, Grunig.