AUZEF Rekreasyon Bilimine Giriş Çıkmış Sorular

Rekreasyon Bilimine Giriş dersi; rekreasyon ve serbest zaman kavramlarını, zamanın türlerini, tarihsel gelişimi, sınıflandırmaları, katılımı etkileyen etkenleri ve rekreasyon yönetimi ile liderliğini ele alır.

Zaman kavramı ve türleri

• Zaman depolanamaz, geri alınamaz, başkasına aktarılamaz; yalnızca yaşandığı anda harcanır.
• Objektif zaman saat zamanıdır, herkes için aynı ve ölçülebilir akar.
• Subjektif zaman kişinin algısına göre değişir; psikolojik zaman da denir.
• Yönetsel zaman, işletmelerin hedeflerine ulaşmak için kullandığı süredir.
• Günlük 24 saat; çalışma zamanı, serbest zaman ve var olma zamanı olarak üçe ayrılır.
• Kültürel zaman, zaman türleri arasında sayılmaz.

Serbest zaman ve rekreasyonun tanımı

• Rekreasyon, boş vakitte isteyerek katılınan ve bedensel, toplumsal, duygusal kazanç sağlayan deneyimlerdir.
• Horner ve Swarbrooke dört yaklaşım sunar: zaman, aktivite, ruh hali ve tüketim.
• Kişinin kendi seçimiyle kullandığı zaman dilimi, zaman olarak serbest zaman yaklaşımına girer.
• Serbest zaman süreye göre günlük, haftalık, yıllık ve emeklilik dönemi olarak ayrılır; aylık kategori yoktur.
• Hafta içi daha çok dinlenme, hafta sonu birikmiş kişisel işler yapılır.
• Kayıtsız serbest zaman kısa sürelidir, az eğitim gerektirir, kendiliğinden tatmin eder.
• Ciddi boş zamanda bireysel yararlar kendini tatmin, zenginleşme ve kendini gerçekleştirmedir; grup başarısı sosyal yarardır.

Tarihsel gelişim

• Antik Mısır: ölümden sonrası yaşam dünyadaki gibi sayıldığından mezarlara yiyecek ve oyun araçları konurdu.
• Antik Yunan: boş zaman başlı başına amaç, kültürün ve iyi yaşamın kaynağıdır; savaş hazırlığı vurgusu Sparta'ya yakındır.
• Antik Roma: gelişmiş ticaret ve para sistemi vardı; eğlence için çok sayıda resmî tatil ilan edilirdi.
• Orta Çağ Karanlık Çağ diye anılır; kilise baskısı bilimi, sanatı ve eğlenceyi kısıtlamıştır.
• Rönesans yeniden doğuş demektir ve İtalya'da, Floransa'da başlamıştır.
• Sanayi Devrimi makineleşme, işçi hakları ve boş zamanın kurumsallaşmasını getirmiştir.
• Osmanlı'da boş zaman etkinlikleri vakıflar aracılığıyla yürütülmüştür.
• Dünya Serbest Zaman ve Rekreasyon Birliği 1952'de kurulmuştur.

Rekreasyon sınıflandırmaları

• İşlevlere göre: sağlık, sosyal ve benzeri; üçüncü yaş rekreasyonu bu gruba girmez.
• Yaşa göre: çocuk, gençlik, yetişkin ve üçüncü yaş; ergenlik ayrı sınıf değildir.
• Mekâna göre ev temelli ve dış mekân; kitap okumak, TV izlemek ev içidir, turistik gezi ev dışıdır.
• Sağlık rekreasyonu rehabilitasyon ve yaşam kalitesini hedefler; yoga, spa, termal turizm örnektir.
• Sosyal rekreasyon insanları bir araya getirir; festival, piknik, takım sporu örnektir.
• Kitap okumak pasif etkinliktir; tiyatro, sinema, bale ve plastik sanatlar sanatsal etkinliktir.

İhtiyaçlar ve katılımı etkileyen etkenler

• Maslow hiyerarşisi beş basamaktır: fizyolojik, güvenlik, sosyal, saygı, kendini gerçekleştirme.
• Beslenme ve barınma birincil ihtiyaçlardandır.
• Yaş, cinsiyet ve kişilik kişisel etkenlerdir.
• Engel, katılımı sınırlayan veya memnuniyeti azaltan her etkendir; ulaşım çevresel engeldir.
• Tesisler fırsat faktörlerine örnektir.
• Oyun ve eğlenceyle sıkıntılardan kopmak eğlenme fonksiyonudur.

Rekreasyon yönetimi

• Yönetim ilkeleri: pozisyonların tanımlanması, yönerge bütünlüğü, karar ve amaçların belirlenmesi, başkanın rolü.
• Yönerge bütünlüğü, herkesin kimden talimat alacağını bildiği anlamına gelir.
• Yürütme, planlama ve örgütlemeden sonra düzeni çalıştırmaktır.
• Koordinasyon, birimlerin uyumlu iş birliği ve bilgi aktarımıdır.
• Başarılı yönetim için tesis kullanımı ve paylaşımında kurumlarla iş birliği gerekir.
• Rekreasyon programlarında temel hedef gelir elde etmek değildir.

Liderlik

• Otokratik lider kararları tek başına verir ve astları sürece katmaz.
• Demokratik lider grup üyelerine yol gösterir.
• Rekreasyon liderinde nesnellik aranır; öznel davranmak istenen nitelik değildir.
• Resmî olmak, kişiyi lider rolüne çıkaran unsurlardan sayılmaz.

Rekreasyonun yararları

• Kendini gerçekleştirme kişisel yarardır, sosyal ve kültürel yarar sayılmaz.
• Çevre etiği anlayışının gelişmesi ekonomik değil, çevresel ve toplumsal yarardır.
• Serbest zamana katılım, sağlık ve refahı yükselten bir davranış biçimidir.

Rekreasyon

Boş vakitte gönüllü katılımla yenilenme ve kazanım sağlayan etkinliklerin tümü.

Var olma zamanı

Uyku, beslenme, kişisel bakım gibi biyolojik ihtiyaçlara ayrılan süre.

Objektif zaman

Saate dayalı, herkes için aynı akan ölçülebilir zaman.

Subjektif zaman

Kişisel algıya göre farklı hissedilen, psikolojik zaman olarak da bilinen zaman.

Yönetsel zaman

İşletmelerin hedeflerine ulaşmak için harcadığı süre.

Kayıtsız serbest zaman

Kısa süren, az eğitim isteyen, kendiliğinden tatmin edici etkinliklerle geçen zaman.

Sağlık rekreasyonu

Sağlığı korumaya ve iyileştirmeye yönelik planlı serbest zaman etkinlikleri.

Sosyal rekreasyon

İnsanların bir arada gerçekleştirdiği, aidiyet duygusunu besleyen etkinlikler.

Engel

Serbest zaman tercihini, katılımı veya memnuniyeti olumsuz etkileyen etken.

Yönerge bütünlüğü

Her çalışanın kime bağlı olduğunu ve kimi yönlendireceğini bilmesi ilkesi.

Koordinasyon

Birimlerin ve kişilerin uyumlu, ahenkli iş birliği yapması.

Otokratik liderlik

Kararların tek kişide toplandığı, astların dışlandığı liderlik türü.

• Objektif zaman saat zamanıdır; subjektif zaman ise psikolojik zamandır, bunlar karıştırılmamalı.
• Yaşa göre sınıflandırma ile işlevlere göre sınıflandırma ayrı tutulmalı; üçüncü yaş rekreasyonu yaşa göre sınıftır.
• Antik Yunan boş zamanı amaç sayar; Roma'da para sistemi vardı; Karanlık Çağ Orta Çağ'dır, Sanayi Devrimi değil.
• Zamanın depolanabilir olması hep yanlış şıktır; zaman biriktirilemez.
• Otokratik lider karara astlarını katmaz, demokratik lider yol gösterir; yönerge bütünlüğü ile pozisyon tanımı karıştırılmamalı.