AUZEF Sağlık İşletmelerinde Yatırım Analizi Çıkmış Sorular

Ders, sağlık işletmelerinde yatırım kararlarının nasıl planlandığını, fizibilite etüdünün hangi araştırmalardan oluştuğunu, kapasite kavramlarını, yatırım türlerini, riskleri ve proje değerlendirme yöntemlerini ele alır. Ayrıca girişimcilik ve iş planının işlevleri konusunu içerir.

Yatırım türleri

• Sıfırdan kurulan, mevcut tesisle bağı olmayan yatırım komple yeni yatırımdır.
• Eskimiş ya da ekonomik olmaktan çıkmış tesislerin yenilenmesi yenileme ve ikame yatırımıdır.
• Eski makinelerin yenilenmesi, eksik kısımların tamamlanması ve kalitenin artırılması modernizasyon yatırımıdır.
• Yatırım projesi belirli bir üretim teknolojisinin uygulanmasını gerektirir.

Fizibilite etüdü ve araştırma türleri

• Fizibilite etüdü yatırım kararından önce yol gösterir ve gereksiz harcamaları azaltmayı amaçlar; gider artırmak hedefi değildir.
• Teknik araştırmalar üretim aşamaları, teknoloji ve makine seçimi, fabrika yerleşimi ile bakım-onarımı kapsar.
• Yasal araştırmalar vergi dairesi, SGK, belediye gibi kurumların getirdiği yükümlülükleri inceler.
• Finansal analiz yatırım tutarı, finansman ihtiyacı, işletme sermayesi, gelir-gider ve nakit akım tablosunu içerir.

Kapasite kavramları

• Kapasite, belirli sürede üretilebilecek mamul hacmi ya da sayısıdır.
• Teorik kapasite, hiç kesinti olmadan ulaşılabilecek en yüksek üretimdir; uygulamada erişilemez.
• Optimum kapasite, birim başına toplam maliyetin en düşük olduğu en verimli üretim düzeyidir.
• Normal kapasite ile fiilen kullanılan kapasite arasındaki fark atıl (boş) kapasitedir.

Planlama

• Süreye göre planlar kısa, orta ve uzun vadeli olur; orta vade çoğunlukla 2-5 yıldır.
• Kullanım biçimine göre plan türlerinden biri tek kullanımlı planlardır; belirli bir proje için hazırlanır.
• Kapsama göre planlar genel (stratejik), taktik ve operasyonel olarak ayrılır.
• İş gücü planı üretim tipi, programı ve kapasite kullanım oranına dayanır; üretildiği ülke ölçüt değildir.
• Çalışma fizyolojisi ölçütlerine toz gelişmesi gibi fiziksel koşullar girer.

Proje riskleri

• Tasarım riski teknik niteliktedir ve çoğunlukla kontrol altına alınabilir.
• Çevresel etkiler dış kaynaklı risklerdir; önceden öngörülebilir ama kontrol edilemez.

Tahmin ve proje değerlendirme yöntemleri

• Zaman serisi geçmiş verilerle geleceği öngören nicel bir tahmin yöntemidir; yatırım değerlendirme yöntemi sayılmaz.
• Kârlılık oranı yöntemi yatırım projelerini değerlendirmede kullanılan finansal yöntemlerdendir.
• Olasılık analizinde nakit girişlerinin beklenen değeri olasılıklarla bulunur ve risksiz iskonto oranıyla bugüne indirgenir.
• Yıllık eşdeğer masraf oranı (anüite) yöntemi farklı ömürlü projeleri yıllık eşit maliyete çevirerek kıyaslar ve paranın zaman değerini dikkate alır.

Girişimcilik ve iş planı

• Bağımsız olmak zorlayıcı neden değil, girişimciliğin temel motivasyonlarındandır.
• İş planı yönetim aracı olarak gelişim evrelerinde izlenecek yolu belirler, sonuçların takibini ve değerlendirmesini sağlar.
• İş planında gelir tahminleri ve gelişim gerçekçi olmalı; abartmak yanlıştır.
• İş planı bankalar, üniversiteler ve risk sermayesi şirketleri gibi alanlarda kullanılır.

Komple yeni yatırım

Mevcut bir tesisle bağlantısı olmayan, sıfırdan kurulan yatırım.

Modernizasyon yatırımı

Mevcut sistemi yenileyerek, eksikleri tamamlayarak kaliteyi artıran iyileştirme yatırımı.

Yenileme ve ikame yatırımı

Ekonomik ömrünü doldurmuş tesislerin yenisiyle değiştirilmesi.

Fizibilite etüdü

Yatırım kararından önce yapılan, gereksiz harcamaları azaltmayı amaçlayan çalışma.

Teorik kapasite

Kesintisiz çalışmayla ulaşılabilecek azami üretim miktarı.

Optimum kapasite

Birim başına sabit ve değişken gider toplamının en düşük olduğu kapasite.

Atıl kapasite

Normal kapasite ile fiilen kullanılan kapasite arasındaki fark.

Olasılık analizi

Beklenen nakit girişlerini olasılıklarla çarpıp risksiz oranla bugüne indirgeyen yöntem.

Yıllık eşdeğer masraf oranı

Maliyetleri yıllık eşit tutarlara çeviren, anüite adıyla da bilinen dinamik yöntem.

Zaman serisi

Geçmiş verilerden gelecek tahmini yapan nicel yöntem.

Tek kullanımlı plan

Belirli bir proje veya faaliyet için hazırlanan, iş bitince geçerliliğini yitiren plan.

• Zaman serisi tahmin yöntemidir; yatırım değerlendirme yöntemi olarak sorulursa yanlış seçenektir.
• Teorik, optimum ve atıl kapasiteyi karıştırma: en yüksek kesintisiz üretim, en düşük birim maliyet ve fark ayrı kavramlardır.
• Yenileme ve ikame yatırımı eskiyen tesisin yerine konması, modernizasyon ise var olanı iyileştirmedir.
• Olumsuz ya da abartılı ifadeli seçeneklere dikkat: gider artırmak, geliri olduğundan büyük göstermek, ülkeye göre iş gücü planı yanlıştır.
• Teknik riskler kontrol edilebilir, dış kaynaklı riskler öngörülebilse de kontrol edilemez.