AUZEF Sağlık Tanılaması Çıkmış Sorular

Sağlık Tanılaması dersi; görüşme ve iletişim becerilerini, inspeksiyon, palpasyon, perküsyon, oskültasyon ve olfaksiyon gibi muayene yöntemlerini, yaşam bulgularını ve sistemlerin (solunum, kalp-damar, deri, sinir, kas-iskelet, karın, üreme) tanılanmasını kapsar.

Görüşme ve iletişim

• Görüşme evreleri: giriş (iş birliği kurulur), gelişme ve sonlandırma; özetleme gerilimi yatıştırma aşaması değildir.
• Veri toplamayı kolaylaştıran teknikler: yansıtma, açık uçlu sorular, sessizliğe ve yanıt beklemeye izin verme.
• Öneride bulunmak, hastanın cevabını beklemeden soru değiştirmek hatalı davranıştır.
• Hastanın yerine yanıt veren yakını odadan çıkması için rica etmek, hastanın bakış açısını almayı sağlar.
• Fiziksel ortam sade, rahat ve mahrem olmalıdır; gösterişli, çok eşyalı ortam uygun değildir.
• Hasta-hemşire ilişkisinde empati, saygı gibi nitelikler gerekir; sempati bu nitelikler arasında değildir.

Muayene yöntemleri ve araçları

• Hafif palpasyon, en güvenle uygulanan palpasyon türüdür.
• İnspeksiyonda ağrılı ve duyarlı bölgelere en son dokunulur; bu, inspeksiyonun kuralı değil palpasyonun kuralıdır.
• Perküsyon toraksın ön, arka ve yan yüzlerine uygulanır; karaciğer, dalak boyutu, asit ve havayı belirlemede kullanılır.
• Oskültasyon için çift diyaframlı steteskop gerekir; standart uzunluk 55-68 cm'dir.
• Olfaksiyon vücut kokularını değerlendirir; diyapozon Weber ve Rinne testlerini sağlar.
• Goniometre eklem hareket açıklığını ölçer; yakın görme için yazılı materyal kullanılır.

Yaşam bulguları ve genel durum

• Yaşam bulguları ölçümünde termometre, saniyeli saat, steteskop, sfingomanometre ve kayıt formu gerekir.
• Civalı termometre güvenlik riski nedeniyle önerilmez.
• Manşon ekstremitenin yaklaşık %40'ını kaplamalı, %80'ini sarmalıdır.
• Ekstra kalp atımı yaşam bulguları ölçümleri arasında yer almaz.
• Vücut çizgisi değerlendirmesinde dorsal rekümbent pozisyon uygun görülmez.
• Genel durum tanılamasında gastrointestinal sistem yer almaz.

Solunum sistemi

• Normal solunum sesi veziküler sestir; ronküs üst solunum yolu enfeksiyonunu düşündürür ve öksürmekle değişebilir.
• Amfizemde perküsyonla hiperrezonans duyulur.
• Yardımcı solunum kasları kullanımı solunum sıkıntısını gösterir; diyafram kullanımı normaldir.
• Bebeklerde göğüs çap oranı yaklaşık 1:1, erişkinde ön-arka çap yan çapın yaklaşık yarısıdır.
• Öksürük öznel veridir; bronkofoni oskültasyonla değerlendirilir, palpasyonla alınmaz.
• Yüzde siyanoz görülünce ilk akla solunum sistemi gelir; oksijenlenme yetersizliğini düşündürür.

Kalp ve damar sistemi

• S1 atriyoventriküler kapakların, S2 semilunar kapakların kapanmasıyla oluşur.
• Aort odak, sternumun sağ kenarında ikinci kaburga arası boşluktur; apeks kalbin tepesidir.
• Juguler venöz basınç ölçümünde hasta sırtüstü yatar, baş 30-45° yükseltilir.
• Palpasyonda trill hissedilmesi patolojiktir; pulsasyonlar parmak uçlarıyla değerlendirilir.
• Allen testi ulnar arterin yeterliliğini gösterir; apikal nabız tek noktadan alınır.
• Miyokard infarktüsü ağrısı yanma, baskı, sıkışma biçiminde şiddetlidir.

Deri, baş-boyun, ağız, göz ve kulak

• Lanugo yenidoğandaki ince tüylerdir; ekrin bezler ısı düzenlemesine katkı sağlar.
• Yaşlandıkça deri elastikiyeti azalır; çomak parmakta tırnak açısı 180 dereceye çıkar.
• Erozyon damarsal lezyon değil, derinin yüzeysel kaybıdır.
• Stomatit ve parazitte tükrük artışına hipersalivasyon denir; sarılık bilirubin artışına bağlıdır.
• Bakış yakına çevrilince pupillalar küçülür; üst oblik kası IV. kafa çiftiyle uyarılır.
• Trigeminal sinir değerlendirilirken göz kapağı hareketlerine bakılmaz.

Bilinç, mental durum ve ağrı

• Bilinç değerlendirmesinde ilk uyaran sözel uyarandır; ağrılı uyaran tırnak yatağına verilir.
• Letarji, uyandırılabilen ama hemen yeniden uykuya dalan bulanık bilinç durumudur.
• Yönelimde sırasıyla zaman, yer ve kişi bozulur; kişiye yönelim en son bozulur.
• Dikkat ve konsantrasyon, kelimeyi harf harf tersten sıralatarak değerlendirilir.
• Altı aydan kısa süren ağrı akut ağrıdır; hemşirenin ilk sorumluluğu tanılamadır.
• Duygu durum bilişsel alana girmez; soyut düşünce genel görünüm ve tutuma girmez.

Karın, üreme, kas-iskelet ve sinir sistemi

• Üfürümler inspeksiyonla saptanamaz; böbrek hassasiyeti kostovertebral açıda değerlendirilir.
• Acil kadın hastada son adet tarihi mutlaka sorulur; retroversiyo uteri normal olabilir.
• Spekulum muayenesinde serviks tam görüntülendikten sonra vida sabitlenir.
• Thomas testi kalçayı, McMurray ve Appley testleri dizi değerlendirir.
• Tendon kası kemiğe bağlar; kemikler kan hücresi üretir; torasik kifoz omurga kavsinin artmasıdır.
• Temporomandibular eklemde klik sesi normal değildir; osteoporoz riski menopozdaki kadınlarda araştırılır.

İnspeksiyon

Bireyin gözle izlenerek değerlendirilmesi.

Palpasyon

El ve parmaklarla dokunarak yapılan değerlendirme.

Perküsyon

Vücut yüzeyine vurularak çıkan sesle altındaki yapıların yoğunluğunu anlama yöntemi.

Oskültasyon

Steteskopla vücut seslerinin dinlenmesi.

Olfaksiyon

Koku duyusuyla vücut kokularının değerlendirilmesi.

Hiperrezonans

Amfizemde perküsyonla duyulan aşırı havalı ses.

Veziküler ses

Akciğer çevre bölgelerinde duyulan normal, düşük şiddetli solunum sesi.

Ronküs

Sıvı bulunan hava yollarından geçişle oluşan, öksürmekle değişebilen ek ses.

Letarji

Uyku eğilimi artmış, uyandırılınca hemen yeniden uyuyan bilinç bulanıklığı.

Allen testi

Elde ulnar ve radial arter kanlanmasının yeterliliğini ölçen test.

Kostovertebral açı

Paraspinal kas ile 12. kaburga arasındaki, böbrek hassasiyetine bakılan bölge.

Hipersalivasyon

Tükrük salgısının artması.

• Sorular çoğunlukla olumsuz kökle gelir (yer almaz, yanlıştır, DEĞİLDİR); şıkları buna göre değerlendir.
• S1 (AV kapaklar) ile S2 (semilunar kapaklar) sık karıştırılır.
• Palpasyon, perküsyon ve oskültasyonla alınan bulguları ayır: bronkofoni ve üfürüm dinlenerek, trill dokunarak saptanır.
• Öznel veri (öksürük, hastanın ifadesi) ile nesnel veri (fiziksel bulgu) ayrımına dikkat edilmeli.
• Yaşa bağlı değişimlerde bebek ve erişkin göğüs çap oranı ile yaşlıda deri elastikiyeti ters çevrilerek sorulur.