AUZEF Sosyal Siyaset Çıkmış Sorular

Sosyal Siyaset dersi; sosyal politikanın kavramını, tarihsel gelişimini, hizmet sunan kurumları, sosyal devlet ve refah modellerini, işçi örgütlenmesini, sosyal yardım ve yoksulluk ile işsizlik konularını ele alır.

Sosyal politikanın kapsamı ve amaçları

• Dar anlamda sosyal politika işçi-işveren ilişkilerine yönelir; emeğin korunması, çatışmanın azaltılması ve sosyal barış hedeflenir.
• Geniş anlamda sosyal politika tüm toplumu kapsar; adalet, bütünleşme, denge ve gelişme hedeflerini güder.
• Devletin malî yapısını güçlendirmek kamu maliyesinin işidir; sosyal statü ise makro hedef değil bireyin konumudur.
• Tanımların ortak noktası refahın artırılması ve devlete etkin görev yüklenmesidir.
• İşverenler sosyal politikanın hedef kitlesi içinde sayılmaz.

Tarihsel gelişim

• Ortaçağ lonca düzeni küçük atölye üretimine dayanır; kitle üretimi bu düzenin özelliği değildir.
• Ücret, çalışma koşulları ve işveren tutumu işçilerde sınıf bilincini besler; çırakların tutumu bu etkenlerden değildir.
• Ludizm, makinelerin tahrip edilmesi hareketidir.
• Yoksulluk yasasını çıkaran ülke İngiltere'dir.
• Devletin sosyal politikadaki ilk adımı yasal düzenleme olmuştur.

1973 krizi ve sonuçları

• Kârları azalan işverenler üretim ve yönetim tekniklerini değiştirmiştir.
• Para ekonomisinin gelişmesi krizin kamu kesimindeki sonuçlarından sayılmaz.
• Sosyal güvenlik kapsamının genişlemesi krizin sonucu değildir.
• Refah çoğulculuğunda kamu birimleri üretim ve dağıtımı üstlenmemelidir.

Hizmet sunan kurumlar

• İlk dönemlerde hizmetleri aile, arkadaşlar ve dini kurumlar sunmuş, devlet henüz rol almamıştır.
• Özel kesimin görevi hizmetlerin üretimi ve dağıtımıdır.
• Yerel yönetimler ağırlıklı olarak geniş anlamdaki sosyal politikayı yürütür; siyasal istikrar işlevleri arasında değildir.
• Refah belediyeciliği, yerel refah devleti ve yerel sosyal politika ajansı yerel yönetimlerin rolünü anlatır.
• Thatcher döneminde gelir sınırlaması, merkezileştirme ve özelleştirme görülmüş, yetki devri görülmemiştir.
• Cumhuriyetin ilk dönemi yerel yönetimleri yeterli kaynağa sahip değildi.

Sosyal devlet, refah modelleri ve güç kuramları

• Sosyal devlet ilkesi anayasalara İkinci Dünya Savaşı sonrasında girmiştir.
• Türkiye'de 1961 ve 1982 anayasalarında yer alır.
• Esping-Andersen sınıflandırmasında İskandinav refah modeli bulunur.
• Elitist kuramda güç az sayıda kişidedir; çoğulcu modelde birçok kişiye dağılmıştır.

Sendikalar ve İLO

• Sendikalar kuvvete karşı kuvvetle direnme gereğinden doğmuştur.
• Sendikalar ilk kez 1824'te İngiltere'de yasal olarak kurulmuştur.
• İLO ilk toplantısında günlük 8, haftalık 48 saat, genç işçilere gece çalışma yasağı ve doğum sonrası izin kararlaştırmıştır.
• Esnek çalışma biçimleri bu kararlar arasında yoktur.
• İLO üçlü temsile dayanır: 2 hükümet, 1 işçi, 1 işveren temsilcisi.

Sosyal yardım ve yoksulluk

• Tasarruf sağlaması sosyal yardımların olumsuz yönü değildir.
• Sağlık koşullu nakit transferlerinden kadınlar, eğitim koşullulardan çocuklar yararlanır.
• Mutlak yoksulluk asgari gıda ve gelir düzeyinin altında yaşamaktır; göreli yoksulluk toplumdaki ortalamaya göre belirlenir.
• 1980 sonrası yoksulluğu ekonomik krizler, neo-liberal politikalar ve göç artırmıştır; Keynesyen politikalar nedenler arasında değildir.
• Ortalama eşitsizlik ile gelişme düzeyi arasında negatif korelasyon vardır.

İşsizlik

• İşsizlik, ücretli çalışmanın yaygınlaştığı Sanayi Devrimi döneminde toplumsal sorun sayılmaya başlamıştır.
• Statü kaybı ekonomik değil sosyal-psikolojik bir sonuçtur.
• Ekonomik faaliyetlere katılmama ekonomik sorundur; sosyal sorun olarak gösterilmez.
• Okun yasası işsizlik ile üretim kaybı ilişkisini tanımlar.
• Bir yıl ve üzeri süren işsizlik uzun süreli işsizliktir.

Dar anlamda sosyal politika

İşçi-işveren ilişkilerini düzenleyip emeği koruyarak sosyal barışı amaçlayan alan.

Geniş anlamda sosyal politika

Tüm toplumu kapsayan adalet, bütünleşme, denge ve gelişme odaklı politika.

Lonca

Ortaçağ esnaf örgütü; küçük atölye üretimine dayanır.

Ludizm

İşçilerin makineleri tahrip etme hareketi.

Refah çoğulculuğu

Hizmet sunumunun kamu, özel kesim ve diğer aktörler arasında paylaşıldığı anlayış.

Refah belediyeciliği

Yerel yönetimlerin sosyal politikada üstlendiği rolü anlatan kavram.

Üçlü temsil

İLO'nun hükümet, işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan temel ilkesi.

Şartlı nakit transferi

Sağlık veya eğitim koşuluna bağlanarak yapılan nakit yardım.

Mutlak yoksulluk

Asgari gıda ve gelir düzeyinin altında yaşama durumu.

Göreli yoksulluk

Bir toplumdaki genel yaşam düzeyine göre geride kalma durumu.

Okun yasası

İşsizlik ile üretim kaybı arasındaki ilişkiyi ifade eder.

Uzun süreli işsizlik

Bir yıl ve daha uzun süren işsizlik.

• Dar anlamlı (işçi-işveren) ve geniş anlamlı (tüm toplum) sosyal politikanın hedeflerini karıştırmamaya dikkat edilmeli.
• Elitist kuramda güç az kişide, çoğulcu modelde çok kişide toplanır.
• Mutlak ve göreli yoksulluk tanımları birbirine yakındır; toplum ölçütü göreli yoksulluğu belirler.
• 'Değildir', 'gösterilemez' kökleri olan sorularda dışarıda kalan seçenek aranmalı.
• Sendika ilk kez 1824 İngiltere; sosyal devlet Türkiye'de 1961-1982 anayasalarında yer alır.