AUZEF Stratejik Yönetim Çıkmış Sorular

Stratejik yönetim, işletmenin uzun vadede varlığını sürdürmesini, rekabet üstünlüğü kazanmasını ve ortalamanın üzerinde getiri elde etmesini sağlayan kararların çevre analiziyle alınıp uygulanmasını ele alır. Ders; çevre analizi, kaynaklar, strateji türleri, uluslararasılaşma ve karar verme psikolojisini kapsar.

Stratejik yönetimin temeli

• Stratejik yönetim günlük işlere değil, uzun vadeli varlığı ve kalıcı üstünlüğü hedefleyen işlerin yönetimine odaklanır.
• Süreç sırasıyla iç ve dış çevre analizi, strateji seçimi ve uygulama, sonunda rekabet avantajıdır.
• Rekabet avantajı, rakiplere göre daha fazla değer üretmektir; sonucu sektör ortalamasının üzerinde getiridir.
• Misyon örgütün varoluş nedenini ve kimliğini, vizyon ise gelecekte ulaşılmak istenen noktayı gösterir.
• İyi bir misyon kısa, açık ve akılda kalıcı olmalıdır; uzun ve karmaşık yazılması yanlıştır.
• Stratejik kararlar üstten alta iner; kurumsal, iş birimi ve fonksiyonel olmak üzere üç düzeyde oluşur.

Dış çevre analizi

• Dolaylı etkileyen politik, yasal, ekonomik, teknolojik, sosyokültürel ve demografik unsurlar genel çevreyi oluşturur.
• Tedarikçi, müşteri ve rakip gibi doğrudan etkileyen unsurlar rekabet (sektörel) çevresini oluşturur.
• PEST analizi genel çevreyi inceler; T harfi teknolojik faktörleri simgeler.
• Porter Beş Güç Modeli: mevcut rakipler, yeni girenler, ikame ürünler, alıcılar ve tedarikçiler.
• Devlet politikaları Beş Güç Modelinin parçası değildir; genel çevreye aittir.
• Ölçek ekonomisi, marka bağlılığı ve yüksek sermaye ihtiyacı giriş engelidir; teknolojik atalet engel sayılmaz.

İç çevre ve kaynaklar

• Kaynak temelli yaklaşım, başarılı stratejinin firmanın değerli ve eşsiz kaynak ve yetenekleri üzerine kurulduğunu savunur.
• Kaynaklar maddi ve maddi olmayan olarak ayrılır; marka, kültür, patent ve müşteri bağlılığı maddi olmayan kaynaktır.
• Değerli ve nadir kaynak üstünlük sağlar; üstünlüğün sürmesi taklit edilememesine bağlıdır.
• Temel yetenekler rakiplere üstünlük kazandıran yeteneklerdir; değerli, nadir ve taklidi zor olmalıdır.
• Değer zincirinde temel faaliyetler üretim, lojistik, pazarlama ve servistir; insan kaynakları, teknoloji, tedarik ve altyapı destek faaliyetidir.
• McKinsey 7S modelinde dış çevre yer almaz.

Analiz ve ölçüm araçları

• SWOT iç çevreden güçlü ve zayıf yönleri, dış çevreden fırsat ve tehditleri birlikte değerlendirir.
• BCG matrisi pazar büyümesi ve göreli paya göre yıldız, nakit ineği, soru işareti ve köpek ayrımı yapar.
• Dengeli Değerlendirme Çizelgesi performansı finansal, müşteri, iç süreç ile öğrenme ve büyüme boyutlarında ölçer.
• Kıyaslama, en başarılı firmaların uygulamalarını inceleyip kendine uyarlamaktır.
• Stratejik uyum, birimler arasında yetkinlik ve marka aktarımıyla oluşan sinerjidir.

Strateji türleri

• Porter genel stratejileri: maliyet liderliği, farklılaştırma ve odaklanma.
• Maliyet liderliği ortalama fiyatla ortalamanın üstünde getiri sağlar ve fiyat savaşında işletmeyi güçlü kılar.
• Kurumsal stratejiler çeşitlendirme, dikey bütünleşme ve çekilmedir.
• İlişkisiz çeşitlendirme mevcut işlerle bağı olmayan alanlara girmektir.
• Ansoff matrisinde mevcut ürünü yeni pazara götürmek pazar geliştirmedir.
• Ortak girişimde kurucu firmalar varlığını korurken yeni bir işletme kurulur.
• Konumlandırma stratejileri: liderlik, pazar uzmanlığı, tarihî miras ve ilk giren olmak.

Uluslararası işletmecilik

• Uluslar-ötesi işletmelerin belirli bir ulusal kimliği yoktur; çok uluslu işletmelerde ana ülke kimliği öne çıkar.
• Franchising, lisans, bayilik ve sözleşmeli üretim sözleşmeye dayalı girişlerdir; ortak girişim yatırıma dayalıdır.
• Faaliyetler dış ticaret, doğrudan yatırım, ortak girişim ile birleşme ve devralmaları kapsar.
• Uluslararasılaşmanın riskleri ev sahibi ülke, finansal, ticari ve sosyokültürel risklerdir.

Karar verme ve yanılsamalar

• Karar ortamının unsurları belirsizlik, karmaşıklık ve çatışmadır; rasyonellik ve sezgisellik yaklaşımdır.
• Bilgi eksikliği arttıkça belirsizlik ve risk büyür.
• Aşırı güven, geri görüş yargısı, kendini haklı çıkarma ve çerçeveleme başlıca yanılsamalardır.
• Algıda seçicilik, tanıdık uyaranların öncelikle fark edilmesidir.
• İşletme körlüğü karar yanılsamaları arasında sayılmaz.

Aşırı güven

Karar vericinin kendi becerisine veya bilgisine gerçekçi olmayan ölçüde güvenmesidir.

Geri görüş yargısı

Sonuç öğrenildikten sonra bunu baştan bildiğini sanma eğilimidir.

Kendini haklı çıkarma

Başarıyı kendine, başarısızlığı dış etkenlere bağlama eğilimidir.

Çerçeveleme etkisi

Aynı bilginin sunuluş biçimine göre farklı karar verilmesidir; kayıpta risk alma, kazançta kaçınma eğilimi buna bağlıdır.

Algıda seçicilik

Tanıdık veya ilgi çeken uyaranların fark edilip diğerlerinin göz ardı edilmesidir.

Rekabet avantajı

Rakiplere göre müşteriye daha fazla değer sunabilmektir.

Değer

Müşterinin elde ettiği yarar ile bunun için ödemeye razı olduğu bedeldir.

Temel yetenekler

İşletmeye rakipler karşısında üstünlük sağlayan değerli, nadir ve taklidi zor yeteneklerdir.

Çekilme stratejisi

Kârsız iş kolundan ya da işlerden tamamen veya kısmen vazgeçmeyi içeren kurumsal stratejidir.

Dikey birleşme

Tedarik zinciri ve dağıtım kanalı üzerindeki işletmelerin birleşmesi ya da satın alınmasıdır.

Benchmarking

Başarılı firmaları referans alıp kendi performansını yükseltme çalışmasıdır.

• Genel çevre (politik, yasal, ekonomik) ile rekabet çevresi (rakip, tedarikçi, müşteri) karıştırılmamalı; Beş Güç yalnızca rekabet çevresini kapsar.
• Maliyet liderliği, farklılaştırma ve odaklanma iş düzeyi stratejisidir; kurumsal strateji değildir.
• Temel faaliyet ile destek faaliyeti ayrımında insan kaynakları destek, üretim temel faaliyettir.
• Çekilme stratejisi pazarlama taktiği değil, kurumsal düzeyde bir küçülme kararıdır.
• Ortak girişim sermaye ortaklığı içerdiği için sözleşmeye dayalı giriş sayılmaz.