AUZEF Tedarik Zinciri ve Stok Yönetimi Çıkmış Sorular

Ders, tedarik zincirinin yapısını, stratejilerini, karar düzeylerini, ortaklık biçimlerini, performans ölçümünü, talep tahminini, satınalmayı, küresel ve sürdürülebilir zincirleri ve stok yönetimini ele alır. Amaç, malzeme, bilgi ve para akışının firmalar arasında uyumlu ve düşük maliyetli yönetilmesidir.

Tedarik zinciri yapısı ve stratejisi

• Ortaklıklar, kademeler, basit yapı ve iş birlikleri zincir yapılarıdır; çapraz birleşme bunlardan biri sayılmaz.
• Ortaklık yapısında satınalma, uzun vadeli tedarik sözleşmeleriyle yürütülür.
• Firmaların uyumu için doğru ve eş zamanlı bilgi paylaşımı şarttır; etkin yönetim güvenilir bilgi akışı ister.
• Maliyet liderliğinde maliyet önde gelir; kapasite, esneklik ve hız vurgusu duyarlılık stratejilerine aittir.
• Farklılaşma stratejisinde ürün geliştirme becerisine yoğunlaşılır.
• Strateji belirlenirken riskin zincirdeki firmalar arasında dengeli dağıtılması önemlidir.

Yönetim etkinlikleri ve karar düzeyleri

• Firmaların kendi kârından önce zincirin bütününün kârlılığını gözetmesi bütünleşik tutum olarak adlandırılır.
• Fabrika ve depo yeri gibi kararlar stratejiktir; etkisi en uzun sürer, değiştirilmesi pahalıdır.
• Yeni ürün geliştirme ve yeni pazara girme de stratejik karardır.
• Talebin hangi üretim veya depolama merkezinden karşılanacağı ile stok politikası taktiksel karardır.
• Bütünleşik zincirin ek maliyetleri eğitim, bilgi sistemi yatırımı, fırsat ile bilgi ve iletişim maliyetleridir.

Stratejik birleşmeler ve lojistik ortaklıklar

• Amaçları uyumlu iki bağımsız firmanın çok yönlü, uzun vadeli ortaklığı stratejik birleşmedir.
• İş birliği operasyonel verimliliği artırarak çevrim sürelerini kısaltır.
• Temel lojistikte uzman firmalarla yapılan anlaşma üçüncü parti lojistik birleşmesidir.
• Üçüncü parti lojistik maliyeti düşürür, esneklik ve müşteri hizmet düzeyi sağlar; sakıncası önemli bilgilerin paylaşılmasıdır.
• Perakendeci-tedarikçi iş birliği bilgi paylaşımından, ürünlerin satılana dek tedarikçi stoğunda tutulmasına uzanabilir.
• Dağıtıcı birleşmelerinde ortak stok havuzu, ağdaki stok maliyetini azaltır.

Performans ölçümü

• İdeal ölçüt seçicidir; mümkün olan her şeyi ölçmek ideal özellik değildir.
• Hatalı ölçütler ortaklık ilişkilerini geliştirmez, olumsuz sonuç doğurur.
• Esneklik nitel ölçüttür; kâr maksimizasyonu ve stok yatırımı minimizasyonu nicel ölçüttür.
• Kurum karnesinin dört boyutu finansal, müşteri, şirket içi işleyiş, öğrenme ve büyümedir.
• Faaliyet tabanlı maliyetleme, maliyeti ürünü oluşturan faaliyetlere paylaştırır.
• SCOR modelinde arz-talep dengesi ve kaynak ihtiyacının önceden saptanması planlama sürecidir.

Talep tahmini

• Gelecek talep kesin bilinemez; her tahmin hata içerir. Doğru tahmin stoku azaltmaya yardımcı olur.
• Delphi yöntemi nitel yöntemdir; grup farklı uzmanlık alanlarındaki çalışanlardan oluşur.
• Hareketli ortalama zaman serisi yöntemidir; regresyon analizi ise nedensel yöntemdir.
• Nedensel yöntemler talebi etkileyen dış değişkenlerle ilişkiyi inceler.
• Basit yöntemde tahmin, son dönem gerçekleşen değerdir.
• Hareketli ortalama, seçilen dönem değerlerinin ortalamasıdır.

Satınalma ve tedarikçi yönetimi

• Satınalma talebinde gereken ürün, miktar ve zaman belirlenir.
• Operasyonel satınalma kolay bulunan, düşük maliyetli, kritik olmayan ürünleri kapsar; tedarikçi havuzu kurmak da buna aittir.
• Stratejik satınalmada kritik grupların teknik gereksinim ve özellikleri iyi anlaşılmalıdır.
• Tedarikçi seçiminde fiyat, kalite, satış sonrası hizmet ve teknoloji değerlendirilir; yalnız fiyata bakmak büyük hatadır.
• Sözleşme taraflar için dengeli olmalıdır, yalnız bir tarafı korumamalıdır.

Küresel ve sürdürülebilir tedarik zinciri

• Ucuz üretim bölgeleri ve yeni pazar arayışı küresel tedarik zincirini doğurmuştur.
• Yurt içinde üretip yurt dışına satan firma uluslararası dağıtım sistemine sahiptir.
• Rakip baskısıyla küreselleşme küresel pazar etkisidir.
• Yeşil zincirde paketleme, dağıtım, satınalma ve tersine lojistik yer alır; yeşil finansman yer almaz.
• Sürdürülebilirliğin üç bileşeni ekonomik, çevreye duyarlı ve sosyal sorumlu olmaktır; çalışma koşulları insan haklarına aykırı olmamalıdır.
• İsraf ve gereksiz süreçlerin azalması gereksiz kaynak kullanımını düşürür, kârlılığı artırır.

Stok yönetimi

• Stok işletmeye maliyet getirir; işlevi satışı artırmak değil, üretim, fiyat ve talep dalgalanmalarına karşı güvence sağlamaktır.
• Depolama stok türü değil, saklama faaliyetidir; muhasebe stok yönetiminin konusu sayılmaz.
• Stok devir hızı, satılan mal maliyetinin ortalama stoka oranıdır.
• Stok sıfır görünürken satış istenmesi yok satma olarak adlandırılır.
• Kayıp satış maliyeti stok bulundurma maliyetine girmez; ürün maliyeti depolama maliyeti sayılmaz.
• Stok yönetimi ve stok kontrol sistemleri üçer biçim ya da grupta ele alınır.

Bütünleşik tutum

Firmaların kendi kârından önce zincirin toplam kârlılığını gözetmesi.

Stratejik kararlar

Etkisi en uzun süren, değiştirmesi pahalı kararlar; tesis yeri, yeni ürün ve pazar.

Taktiksel kararlar

Stok politikası ve talebin hangi merkezden karşılanacağı gibi orta düzey kararlar.

Üçüncü parti lojistik

Temel lojistik işlerinde uzmanlaşmış firmalarla yapılan sözleşmeye dayalı ortaklık.

Kurum karnesi

Finansal, müşteri, şirket içi işleyiş, öğrenme ve büyüme boyutlu performans aracı.

Faaliyet tabanlı maliyetleme

Maliyetin ürünü oluşturan faaliyetlere dağıtıldığı ölçüm aracı.

Delphi yöntemi

Uzman görüşüne dayanan nitel talep tahmin yöntemi.

Nedensel yöntemler

Talep ile çevresel değişkenler arasındaki ilişkiyi inceleyen tahmin yöntemleri.

Küresel tedarik zinciri

Ucuz üretim bölgeleri ve yeni pazarlar için ülke dışına açılan zincir.

Sürdürülebilir tedarik zinciri

Ekonomik, çevresel ve sosyal boyutları birlikte gözeten zincir anlayışı.

Stok devir hızı

Satılan mal maliyetinin ortalama stoka bölünmesiyle bulunan oran.

Yok satma

Depoda stok sıfır görünürken satış yapılmak istenmesi durumu.

• Zaman serisi ile nedensel yöntemleri karıştırma: hareketli ortalama zaman serisidir, regresyon nedenseldir.
• Stratejik, taktiksel ve operasyonel karar örneklerini ayır: stok politikası taktiksel, tesis yeri stratejiktir.
• Kurum karnesi boyutları ile lojistik puan tablosu boyutlarını karıştırma; şirket içi işleyiş kurum karnesine aittir.
• Olumsuz soru köklerinde (olmayan, yer almaz) doğru yarar ya da amaçları eleyerek ters ifadeyi bul.
• Stok bulundurma, sipariş ve depolama maliyet kalemlerini birbirinden ayır; kayıp satış ve ürün maliyeti dışarıda kalır.