AUZEF Türk Demokrasi Tarihi Çıkmış Sorular
İstanbul Üniversitesi AUZEF Türk Demokrasi Tarihi dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 260 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Türk Demokrasi Tarihi konu özeti
Ders, Osmanlı'da anayasal ve meclisli yönetim fikrinin doğuşundan Milli Mücadele dönemi meclislerine ve Cumhuriyet'te çok partili hayata geçişe uzanan Türk demokrasi tarihini ele alır. Seçimler, partiler, meclis grupları ve basının rolü öne çıkar.
Osmanlı'da anayasal gelişmelerin başlangıcı
- 1808 Sened-i İttifak, padişah yetkilerini sınırlayan ilk belge olduğu için demokrasi hareketlerinin başlangıcı sayılır.
- Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümayunu) 3 Kasım 1839'da, II. Mahmut'un ölümünden sonra Abdülmecid döneminde ilan edilmiştir.
- Yeni Osmanlılar, padişahın yetkilerini sınırlayan ve halkı temsil eden bir meclis (Meclis-i Mebusan) ile anayasal yönetim istemiştir.
II. Meşrutiyet ve 1908 seçimleri
- 1908 seçimlerinde İttifak ve Terakki Cemiyeti, en örgütlü yapı olarak belirgin üstünlük kazanmıştır.
- Seçim düzeni cemaat (millet) temelli değil, bireyi esas alan bir yapıdadır.
- Mebus adayında Osmanlı vatandaşlığı, Türkçe bilme, 30 yaşını doldurma ve kötü şöhretli olmama aranır; 25 yaş şartı yoktur.
- Ermeniler seçime Ermeni Patriği'nin desteğiyle girmiş ve İttihat ve Terakki ile iş birliği yapmıştır.
- Bulgar Kongresi'nin talepleri Osmanlı içinde kültürel ve idari özerklik üzerinde yoğunlaşmıştır; bağımsızlık talebi yoktur.
Meşrutiyet dönemi meclisleri ve siyasi çekişme
- Meclis-i Mebusan 1912'de feshedilmiş, yeni meclis 1914'te toplanmıştır; Mahmut Şevket Paşa'nın sadrazamlığında (1913) meclis yoktu.
- 1914-1918 Meclisi, savaş nedeniyle seçim yapılamadığından süresi uzatılarak en uzun ömürlü meclis olmuştur.
- Ahrar Fırkası liberal çizgideydi; Sada-yı Millet, Serbesti ve Sabah ona yakın yayın organlarıydı.
- Tanin ve Hüseyin Cahit ise İttihat ve Terakki'nin sözcüsüydü.
Milli Mücadele ve I. TBMM
- Erzurum Kongresi'nde Mustafa Kemal Paşa başkanlığında Heyet-i Temsiliye kurulmuştur.
- Meclis-i Mebusan'ın dağıtılması üzerine Mustafa Kemal, Ankara'daki meclisin kurucu meclis (Meclis-i Müessisan) olmasını istemiştir.
- Damat Ferit hükümeti seçimi bahane göstererek geciktirmiş; paragraftan Anadolu Hareketi'nin katılması gerektiği çıkarımı yapılamaz.
- 10 Mayıs 1921'de Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu oluşturulmuştur.
I. Grup–II. Grup ve seçimin yenilenmesi
- Lozan görüşmeleri sürerken Ali Şükrü Bey'in öldürülmesi iki grup arasındaki gerilimi artırmıştır.
- 1 Nisan 1923'te seçimin yenilenmesinde Lozan'ın kesintiye uğraması, grup çekişmeleri ve meclisin yıpranması etkili olmuştur.
- Rauf Bey'in güvenoyu alması bu karara yol açan etken değildir.
Cumhuriyet'in ilk muhalefet denemeleri
- Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve Cafer Tayyar kurmuştur; İsmet Paşa karşı safta, CHF'dedir.
- TpCF programındaki din ve inançlara saygı maddesi laikliğe aykırı sayılarak kapatma gerekçesi olmuştur.
- Ali Fethi Bey'in İzmir gezisini CHF çizgisindeki Yunus Nadi'nin gazetesi desteklememiştir.
- Kontenjan milletvekilliği, Serbest Cumhuriyet Fırkası denemesi bittikten sonra uygulanmıştır; fırkanın kuruluşuna zemin hazırlamak amacı yoktur.
Çok partili hayata geçiş
- 1945'te Dörtlü Takrir'i Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan imzalamış; bu süreç DP'ye giden yolu açmıştır.
- Yusuf Hikmet Bayur takrir imzacıları arasında değildir.
- CHP, DP güçlenmeden seçimleri 1947 yerine 1946'ya çekmiştir.
- CHP'nin II. Olağanüstü Kurultayı 10 Mayıs 1946'da, otoriter tek parti imajını silmek amacıyla yapılmıştır.
- CHP'liler DP'nin Hürriyet Misakı'na Milli Husumet Andı demiştir.
- Ahmet Emin Yalman'ın Vatan gazetesi muhalefetin sesi olmuştur.
Önemli kavramlar
- Sened-i İttifak
- 1808'de padişah ile ayanlar arasında imzalanan, padişah yetkilerini ilk kez sınırlayan belge.
- Tanzimat Fermanı
- Gülhane Hatt-ı Hümayunu; 1839'da Abdülmecid döneminde ilan edilmiştir.
- Yeni Osmanlılar
- Anayasal monarşiden etkilenip meclisli yönetim isteyen aydın grubu.
- Meclis-i Mebusan
- Osmanlı'da halkı temsil eden yasama meclisi.
- Meclis-i Müessisan
- Yeni devlet düzenini kuracak kurucu meclis.
- Heyet-i Temsiliye
- Erzurum Kongresi'nde kurulan, Milli Mücadele'yi yöneten yürütme organı.
- Ahrar Fırkası
- İttihat ve Terakki'ye rakip, liberal çizgideki Meşrutiyet dönemi partisi.
- Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası
- Karabekir, Orbay gibi isimlerce kurulan ilk muhalefet partisi.
- Kontenjan milletvekilliği
- Tek parti düzeninde farklı seslere sınırlı temsil imkânı veren uygulama.
- Dörtlü Takrir
- 1945'te CHP grubuna sunulan, daha çok demokrasi isteyen önerge.
- Milli Husumet Andı
- CHP'lilerin DP'nin Hürriyet Misakı'na verdiği ad.
Sınav ipuçları
- Soruların çoğu 'hangisi değildir/yanlıştır' biçimindedir; olumsuz kökü dikkatle okumak gerekir.
- Tanin-Hüseyin Cahit İttihat ve Terakki tarafındadır; Ahrar'a yakın gazetelerle karıştırılmamalıdır.
- İsmet Paşa, TpCF değil CHF/CHP safındadır.
- Kontenjan uygulaması Serbest Fırka denemesinden önce değil, sonra gelmiştir.
- Tanzimat Fermanı II. Mahmut dönemi değil, Abdülmecid dönemidir.
Hangi sınavların soruları var?
Türk Demokrasi Tarihi örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Lozan'da barış görüşmeleri sürerken I. TBMM'de I. Grup ile II. Grup arasındaki ilişkilerin gerilmesine aşağıdakilerden hangisi neden olmuştur?
- Ali Şükrü Bey'in öldürülmesi
- Müdafaa-i Hukuk II. Grubun seçimleri engellemesi
- Müdafaa-i Hukuk I. Grubun seçimleri engellemesi
- Rauf Bey'in istifa etmesi
- Hakkı Hami Bey'in seçim yapılmasına dair önerge vermesi
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Ali Şükrü Bey'in öldürülmesi
Ali Şükrü Bey'in öldürülmesi iki grup arasındaki gerginliği artırmıştır.
2. Yeni Osmanlıların temel hedefi aşağıdakilerden hangisiydi?
- Abdülmecid'i tahta oturtmak
- II. Mahmut'u yeniden tahta geçirmek
- Tanzimat Fermanı'nı yayımlamak
- Bir yasama meclisinin oluşturulmasını sağlamak
- Mustafa Reşit Paşa'yı sadrazamlığa getirmek
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Bir yasama meclisinin oluşturulmasını sağlamak
Yeni Osmanlılar, Batı'daki anayasal monarşilerden etkilenmişti. Padişahın yetkilerini sınırlayan, halkı temsil eden bir meclisin (Meclis-i Mebusan) kurulmasını ve anayasal yönetimi istiyorlardı.
3. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın üyeleri arasında aşağıdaki isimlerden hangisi yer almamıştır?
- Kazım Karabekir
- Cafer Tayyar Bey
- Rauf Bey
- Ali Fuat Paşa
- İsmet Paşa
Cevabı gör
Doğru cevap: E) İsmet Paşa
Fırkanın kurucuları arasında Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve Cafer Tayyar Eğilmez vardı. İsmet Paşa ise karşı safta, Cumhuriyet Halk Fırkası'nda yer alıyordu.
4. Mustafa Kemal Paşa, son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nın kapatılmasından hemen sonra 17 Mart 1920'de çektiği ilk telgrafta toplanmasını istediği meclisi hangi nitelikle tanımlamıştır?
- Meclis-i teceddüt
- Meclis-i inkılap
- Meclis-i müessisan
- Meclis-i fevkalade
- Meclis-i islahat
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Meclis-i müessisan
İstanbul'un işgali ve Meclis-i Mebusan'ın dağıtılması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Ankara'da toplanacak meclisin yeni bir devlet düzeni kuracak kurucu meclis (Meclis-i Müessisan) olmasını bildirmiştir.
5. II. Meşrutiyet döneminde, aşağıdaki sadrazamlardan hangisinin görev süresinde Meclis-i Mebusan toplanmıyordu?
- Mahmut Şevket Paşa
- Hüseyin Hilmi Paşa
- Mehmet Sait Paşa
- Sait Halim Paşa
- Talat Paşa
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Mahmut Şevket Paşa
Meclis-i Mebusan 1912'de feshedilmiş, yeni meclis ancak 1914'te toplanmıştır. Mahmut Şevket Paşa'nın sadrazamlığı (1913) bu aralığa denk geldiği için o dönemde meclis yoktu.
6. Tanzimat Fermanı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
- Ferman, II. Mahmut devrinde ilan edilmiştir.
- Fermanın hazırlanmasında Mustafa Reşit Paşa'nın payı büyüktür.
- 3 Kasım 1839'da ilan edilmiştir.
- Fermanla halkın can, mal ve ırz güvenliği teminat altına alınmıştır.
- Ferman, padişah ile halk arasındaki hak ve yükümlülükleri belirlemiştir.
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Ferman, II. Mahmut devrinde ilan edilmiştir.
Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümayunu) 3 Kasım 1839'da, II. Mahmut'un ölümünden sonra Sultan Abdülmecid zamanında ilan edilmiştir.
7. TpCF programındaki maddelerden hangisi partinin kapatılmasına gerekçe olarak gösterilmiştir?
- İdari adem-i merkeziyet uygulanacaktır.
- Cumhurbaşkanı seçilen kişinin TBMM üyeliği sona erer.
- Fırka, fikir ve inançlara (efkâr ve itikadat-ı diniyeye) saygılıdır.
- Tüm belediye başkanları seçimle iş başına gelecektir.
- Milletvekili seçimleri tek turlu ve genel oyla yapılacaktır.
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Fırka, fikir ve inançlara (efkâr ve itikadat-ı diniyeye) saygılıdır.
Programdaki dinî düşünce ve inançlara saygı maddesi, iktidar tarafından laikliğe aykırı ve gericiliği destekleyici sayılmış ve kapatma gerekçelerinden biri olmuştur.
8. Kontenjan (bağımsız) milletvekilliği uygulamasına dair verilen bilgilerden biri yanlıştır; bu yanlış bilgi aşağıdakilerden hangisinde yer alır?
- Uygulama, 1931 ve 1935 yıllarındaki genel seçimlerde görülmüştür.
- Amaç, bağımsız kimliğe sahip milletvekillerinin TBMM'de yer almasını sağlamaktı.
- Uygulamayla Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşu için uygun bir ortam yaratılmak istenmiştir.
- Kontenjan adaylarında laiklik ilkesine bağlı olmak şart koşulmuştur.
- Uygulama, CHF'nin 3. Büyük Kurultayı'nda alınan kararla hayata geçirilmiştir.
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Uygulamayla Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kuruluşu için uygun bir ortam yaratılmak istenmiştir.
Kontenjan milletvekilliği, Serbest Cumhuriyet Fırkası denemesi sona erdikten sonra, tek parti düzeninde farklı seslere sınırlı bir temsil imkânı vermek için uygulanmıştır. Dolayısıyla bu fırkanın kurulmasına zemin hazırlamak gibi bir amacı yoktur.
9. Aşağıdakilerden hangisi 1. TBMM'nin 1 Nisan 1923'te seçimlerin yenilenmesine karar vermesinde etkili olmamıştır?
- Rauf Bey'in meclisten güvenoyu alması
- Seçim yapılması konusunda mecliste ortak görüşün oluşması
- Meclisteki grup çekişmelerinin gergin bir hava yaratması
- İsmet Paşa'nın mecliste yaptığı konuşma
- Meclisin kamuoyuyla bağının zayıflaması
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Rauf Bey'in meclisten güvenoyu alması
Lozan görüşmelerinin kesintiye uğraması, meclisteki grup çekişmeleri ve meclisin yıpranması seçim kararında etkili olmuştur. Rauf Bey'in güvenoyu alması ise bu karara yol açan bir etken değildir.
10. Erzurum Kongresi kararlarıyla …… adlı bir yürütme organı oluşturulmuştur. Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- Vahdet-i Milliye Heyeti
- Heyet-i Temsiliye
- Müdafaa-i Hukuk Heyeti
- İcra Vekilleri Heyeti
- Muhafaza-i Hukuk Heyeti
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Heyet-i Temsiliye
Erzurum Kongresi'nde Milli Mücadele'yi yönetmek ve milli iradeyi temsil etmek üzere, başkanlığını Mustafa Kemal Paşa'nın yaptığı Heyet-i Temsiliye kurulmuştur.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
AUZEF Türk Demokrasi Tarihi çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de AUZEF Türk Demokrasi Tarihi dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 260 sorusu var (2025 Vize, 2025 Final, 2024 Final, 2024 Büt). Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Türk Demokrasi Tarihi vize soruları ve final soruları ayrı çözülebilir mi?
Evet. Uygulamada "Vize (hepsi)" ve "Final (hepsi)" düğmeleriyle yalnız o sınavın sorularını, yıl düğmeleriyle de tek bir yılın sınavını çözebilirsin.
AUZEF Türk Demokrasi Tarihi çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
AUZEF Türk Demokrasi Tarihi ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Türk Demokrasi Tarihi soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
4. sınıf Bahar diğer dersler
- 20.yy.felsefesi çıkmış sorular
- Acil Yardım ve Afet Yönetimi Pratikleri çıkmış sorular
- Afetler Coğrafyası çıkmış sorular
- Afetlerde İyileştirme Çalışmaları çıkmış sorular
- Afetlerde ve Arama Kurtarma Çalışmalarında Operasyon Yönetim Sistemi çıkmış sorular
- Antropojenik Jeomorfoloji çıkmış sorular
- Balkanlar Siyaseti çıkmış sorular
- Beden Eğitimi ve Oyun Eğitimi çıkmış sorular
- Bilişim Sistemleri Analiz ve Tasarımı çıkmış sorular
- Bilişim Sistemleri ve Lojistik çıkmış sorular
- Ceza Muhakemesi Hukuku çıkmış sorular
- Çağdaş Sosyoloji Teorileri çıkmış sorular
- Çalışmanın Seyri ve Sağlık çıkmış sorular
- Çatışma Çözümleme ve Müzakere Teknikleri çıkmış sorular