AUZEF Vergi Uygulamaları Çıkmış Sorular

Vergi Uygulamaları dersi; verginin tanımı ve diğer kamu gelirlerinden farkını, vergi hukukunun dallarını, yorum yöntemlerini, vergilendirme sürecini, cezaları, uyuşmazlık çözüm yollarını ve gelir vergisinin temel esaslarını kapsar.

Vergi ve benzer kamu gelirleri

• Vergi karşılıksız bir ödemedir; belirli bir yararlanmanın bedeli olarak alınan ödeme verginin özelliği sayılmaz.
• Harç, kamu idaresinin belirli işlem ve hizmetlerinden yararlanma karşılığı alınan bedeldir.
• Şerefiye, bayındırlık hizmetleri sonucu taşınmazının değeri artan kişilerden alınan bedeldir.
• Vergiyi doğuran olayı gerçekleştiren ve borcu kendisine düşen kişi vergi mükellefidir.

Vergi hukukunun dalları

• Maddi vergi hukuku Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi Kanunları gibi vergiyi konu alan düzenlemeleri kapsar.
• Vergi Usul Kanunu şekli vergi hukukuna girer, maddi vergi hukukuna girmez.
• Vergi ödevlerine uyulmamasının yaptırımları vergi ceza hukukunda incelenir.
• Çifte vergilendirme sorunu uluslararası vergi hukukunun konusudur.

Vergi unsurları ve yorum

• Cumhurbaşkanına istisna, muaflık, indirim ve vergi oranı konularında değişiklik yetkisi verilebilir.
• Vergi Usul Kanunu lafzi, sistematik, amaçsal ve tarihi yorumun dördünü de kabul eder.
• Amaçsal yorumda hükmün ekonomik ve sosyal gereklere göre taşıdığı anlam esas alınır.
• Tarihi yorumda kanun koyucunun kanunu yaparken güttüğü amaç esas alınır.

Tarh ve kesinleşme

• Türk vergi sisteminde esas yöntem mükellefin beyanına dayanan tarhtır.
• Dava açma süresinin kullanılmadan geçmesi ya da ilk derece mercii tarafından itirazın reddi verginin kesinleşmesini sağlar.

Vergi cezaları

• Cezayı kaldıran nedenler ödeme, ölüm, terkin ve uzlaşmadır; yanılma bunlardan değildir.
• Maliye Bakanlığı ile anlaşması olmadan fatura basmanın cezası 18 aydan 3 yıla kadar hapistir.

Uyuşmazlık çözümü

• Uzlaşmada idare ile mükellef kanuni şartlar içinde anlaşır; uyuşmazlık idari aşamada biter, alacak zam ve cezalarıyla tamamen veya kısmen sona erer.
• Vergi mahkemesi kararına karşı tebliğden sonra otuz gün içinde bölge idare mahkemesine yapılan başvuru istinaftır.

Gelir vergisi esasları

• Gelirde safi (net) tutar esas alınır; gayrisafi tutar gelir kavramının unsuru değildir.
• Miras gelir vergisi kapsamı dışındadır.
• Ticari kazançta tahakkuk esası uygulanır; diğer gelir unsurlarında tahsil esası geçerlidir.
• Gelir vergisi mükellefi gerçek kişilerdir.
• Türkiye'de bir takvim yılında 6 aydan fazla kalan tam mükelleftir; tam 6 ay kalan dar mükelleftir.

Vergi

Kamu gücüne dayanılarak alınan, doğrudan bir karşılığı bulunmayan ödemedir.

Harç

Belirli kamu işlem ve hizmetlerinden yararlanma karşılığı alınan bedeldir.

Şerefiye

Kamu hizmetleri sayesinde taşınmazı değerlenen kişilerden alınan bedeldir.

Vergi mükellefi

Vergiyi doğuran olayı gerçekleştiren ve vergi borcu kendisine düşen kişidir.

Maddi vergi hukuku

Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunları gibi vergiye ilişkin esasları düzenleyen daldır.

Şekli vergi hukuku

Vergi Usul Kanunu'nun yer aldığı, usul kurallarını içeren daldır.

Vergi ceza hukuku

Vergi ödevlerine aykırılığın yaptırımlarını inceleyen daldır.

Uzlaşma

Mükellef ile idarenin anlaşarak uyuşmazlığı idari aşamada çözmesidir.

İstinaf

Vergi mahkemesi kararına karşı bölge idare mahkemesine yapılan başvuru yoludur.

Tahakkuk esası

Gelirin elde edildiği döneme göre değil hakkın doğduğu döneme göre ölçülmesidir; ticari kazançta uygulanır.

Tahsil esası

Gelirin fiilen eline geçtiği dönemde dikkate alınmasıdır; ticari kazanç dışındaki unsurlarda uygulanır.

Tam ve dar mükellefiyet

Türkiye'de 6 aydan fazla kalan tam, diğerleri dar mükelleftir.

• Vergi Usul Kanunu şekli vergi hukukudur; Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunları maddi vergi hukukudur. Soru 'girer' mi 'girmez' mi diye dikkatle okunmalı.
• Amaçsal yorum ekonomik ve sosyal gerekleri, tarihi yorum kanun koyucunun yapım anındaki amacını esas alır.
• Cezayı kaldıran nedenler ödeme, ölüm, terkin ve uzlaşmadır; yanılma şıkkı tuzaktır.
• Tam mükellefiyet için 6 aydan fazla kalma şarttır; tam 6 ay kalmak dar mükellefiyet demektir.
• Ticari kazançta tahakkuk, diğer gelir unsurlarında tahsil esası uygulanır; karıştırılmamalı.