AUZEF Yaşama Felsefeleri Çıkmış Sorular

Yaşama Felsefeleri dersi, insanın geçmişi, doğayı, aklı, bilinci ve yaşamı nasıl anlamlandırdığını Antik Çağ'dan modern döneme uzanan bir çizgide inceler. Sokrates, Eflatun, Aristoteles'ten Kant, Schopenhauer, Kierkegaard ve Husserl'e kadar farklı düşünürlerin yaşam görüşleri karşılaştırılır.

Geçmişi değerlendirme ve yaşama felsefeleri

• İnsanın geçmişi değerlendirmesinden tarih adlı bilgi alanı doğar.
• Geçmişe bakarken en büyük hata, onu ilkel diye nitelemektir.
• Her yaşama felsefesi kendine özgü anlayışlar geliştirir.
• Nature sözcüğü Türkçede doğa karşılığına gelir.

Antik Çağ: doğa, düzen ve akıl

• Çatışma ve mücadele içindeki yaşama anlam veren ilke Logos'tur.
• Doğadaki düzen ve akıl da Logos ile açıklanmıştır.
• Yaşamdaki uyum Harmonia terimiyle dile getirilir.
• İlk fizikçiler arasında Sokrates yer almaz.

Antik filozoflar ve Roma ile erken Hristiyan dönem

• Eflatun'a göre öte dünyaya felsefe yoluyla ulaşılır.
• Mantığı bilim durumuna getirmede öncü isim Aristoteles'tir.
• Sokrates soru-cevaba dayanan diyalektik yöntemi kullanır; bilgiyi haddini bilmeyle ilişkilendirir.
• Cicero Romalı düşünürdür; Plotinus panteizm içinde değerlendirilebilir.
• Credo quia absurdum sözü Tertullianus'a atfedilir.

Bilinç, farkındalık ve zaman

• Düşünmenin farkında olmak bilinç demektir; Antik dönemde bunun ifadesi kendini bil sözüdür.
• Hybris, kibir ve haddi aşma anlamına gelir.
• Antik çağda zaman süreç kavramıyla da ifade edilirdi; modern çağda özneye indirgenmiştir.
• Descartes'ın bilinç görüşü Augustinus'unkinden ayrılır; Kant buna özerklik kavramını katmıştır.
• Sartre, bilincin bir şeyleri kavrayıp kendini kavrayamamasından yakınır.

Modern dönem

• Modern dönem doğal yaşamı değiştirip dönüştürmeye uğraşmıştır.
• İnsanı merkeze alan görüşün siyasal karşılığı laikliktir; kutsaldan soyutlanma genel olarak sekülerliktir.
• Bilimle biçimlenen, insanı amaç edinen akım hümanizmdir.
• Rönesans yeniden doğuş demektir ve kilisenin etkisini kırmada rol oynamıştır.
• İnsan nedenleri denetim altına aldıkça kadercilik anlayışı ortadan kalkar.

Alman ve çağdaş düşünürler

• Nietzsche, Yunan kültüründeki Dionysos figüründen etkilenmiştir.
• Baumgarten'a göre rasyonel olmanın ilk koşulu duyusallıktır; Schiller'de doğadan ahlaka geçişi güzel sağlar.
• Kant'ta özgür olan birey değil, akıldır.
• Kierkegaard aklın yerine imanı koyar; insanı ayıran özellik iradedir.
• Husserl bilinçte özü ortaya çıkarmayı hedefler; özlerin ortaya çıkış biçimi fenomendir.

Schopenhauer ve Hint etkisi

• Schopenhauer, Hegel'in idealist sistemine ve akıl anlayışına sert karşı çıkmıştır.
• Ona göre yaşamın özünde kör güç vardır.
• Huzur, arayıştan vazgeçilince zaten var olduğunun fark edilmesiyle bulunur.
• Schopenhauer, Hint felsefesinden esinlenen Batılı filozoftur.
• Hint toplumunda din adamı sınıfı Brahman, sınıf ayrımı ise kast adını taşır.

Logos

Yaşama ve doğaya anlam kazandıran akıl ve düzen ilkesi.

Harmonia

Yaşamdaki uyumu dile getiren Yunanca terim.

Diyalektik

Sokrates'in soru-cevapla ilerleyen felsefe yöntemi.

Hybris

Antik Yunan'da kibir ve haddini aşma.

Bilinç

Düşünmenin farkında olma durumu.

Hümanizm

İnsanı amaç edinen akım.

Sekülerlik

İnsanın kutsal olandan soyutlandığı dünya görüşünün genel adı.

Laiklik

İnsanı merkeze alan görüşün siyasal yönetimdeki karşılığı.

Rönesans

Yeniden doğuş anlamına gelen, kilisenin etkisini zayıflatan hareket.

Fenomen

Husserl'e göre özlerin ortaya çıkış biçimi.

Kast

Hint inanç sisteminde toplumsal sınıflar arasındaki ayrım.

Kör güç

Schopenhauer'e göre yaşamın özünde yer alan şey.

• Logos hem yaşama anlam veren ilke hem doğadaki akıl olarak sorulur; Harmonia ise uyumdur.
• Laiklik siyasal yönetim biçimidir, sekülerlik ise kutsaldan soyutlanan dünya görüşünün genel adıdır.
• Kant'ta özgür olan akıldır, Kierkegaard'da akıl yerine iman geçer.
• Eflatun felsefeyle, Sokrates diyalektikle, Aristoteles mantıkla ilişkilendirilir.
• Brahman din adamı sınıfıdır, kast ise sınıflar arası ayrımın adıdır.