AUZEF Yaşlı Hizmetleri ve Aile Danışmanlığı Çıkmış Sorular

Ders, ailenin tanımı ve işleyişinden başlayarak aile danışmanlığının tarihsel gelişimini, başlıca ekolleri (psikanalitik, yapısal, yaşantısal, stratejik, bilişsel davranışçı) ve bu ekollerin öncü isimlerini ele alır. Ayrıca aile içi iletişim, yaşam dönemleri ve kadına yönelik şiddet konuları da işlenir.

Aile kavramı ve aile sistemi

• Aile; evlilik, kan bağı ve evlat edinmeyle oluşan, üyelerin ailevi rollerle ilişki kurduğu topluluktur (Malinowski).
• Üyeleri bir arada tutan temel bağ duygusaldır; barınma temel bağ sayılmaz.
• Aile açık bir sistemdir; kapalı sistem olduğu söylenemez.
• Sistemin etkileşim içinde dengeyi koruması homeostasis adını alır.
• Anaerkil ailede otorite anneye ya da önder kadına aittir.
• Sağlıklı ailenin ölçütü gelir düzeyi değildir.

Aile içi iletişim ve yaşam dönemleri

• Eğitim düzeyi, ailede olağan iletişimi engelleyen etkenler arasında sayılmaz.
• Çocuğun ergenliğe geçişinde iletişim biçimi değişmeli, çocuğu anlamak için daha çok çaba gerekir.
• Çocuk, yetişkinlik döngüsünde anne babadan bağımsızlaşmaya başlar.
• Yaşlılık ve emeklilikte eşler birbirine yaklaşır, birliktelik yoğunlaşır.
• Çocuğun bilgisayar kullanımının hiç denetlenmemesi sağlıklı iletişime katkı vermez.
• Koruyucu ve bağımlı iletişimi sürdüren ebeveynler evlilik sürecini olumsuz etkiler.

Aile danışmanlığının tarihçesi

• Uygulamaların bilimsel çalışmalardan önceki kökeni din hareketlerine dayanır.
• Alfred Adler aile içi dinamikleri ilk kez ayrıntılı biçimde inceleyen isimdir.
• Moreno'nun 1940'lardaki çalışmaları grup danışması ve psikodramla bağlantılıdır.
• Genel sistemler kuramı alanı canlı bir döneme sokmuştur; ilk kuşak terapiler sistemler kuramına dayanır.
• Gelişim üç kuşağa ayrılır; ilk aile terapisi dernekleri 1970-1979 döneminde kurulmuştur.
• Öyküsel aile terapisi, kanıta dayalı üçüncü kuşak yaklaşımlar arasında sayılmaz.
• Barker, alanı beş ekol altında sınıflandırmıştır.

Aile danışmanlığının genel özellikleri ve süreci

• Oturumlar genellikle aile üyeleriyle birlikte yapılır; bireysel görüşme istisnaidir.
• Uyum sağlayıcı yaklaşım ortak dil, güçlü yönleri vurgulama ve yargısız dil kullanımına dayanır.
• Geçmiş yaşamı çözümlemek uyum sağlayıcı özellik değildir.
• Esneklik düzeyi en çok son evrede yükselir.
• İçeriği ve duyguyu yansıtma, özetleme ve kendini açma terapinin etkisini artırır.
• Rogers'ın koşulları arasında pozitif düşünce yer almaz.

Yapısal, sistemik ve psikanalitik yaklaşımlar

• Minuchin yapısal aile terapisinin kurucusudur; transaksiyonel kalıplar bu ekolde önemlidir.
• Aykırı hiyerarşi kavramı yapısal açıklamayla ilgilidir.
• Yapısal terapist acele ve acil tedbirlerle ilerlemez.
• Sistemik danışmada yeniden çerçeveleme değişimi başlatan etkili tekniktir.
• Hipnoterapi becerisi ve nefes teknikleri sistemik yaklaşımın gereği değildir.
• Psikanalitik süreçte odaklanma aşaması yoktur; ego yapısı analizi bilişsel davranışçı noktalar arasında değildir.
• Ackerman evlilik terapisinin hedefini duygusal sıkıntıyı ve yetersizlik duygusunu hafifletmek olarak görür.

Stratejik yaklaşım

• Don Jackson ve Jay Haley stratejik müdahale yaklaşımını geliştirmiştir.
• Erickson belirtileri gidermek için hipnotik teknikler kullanmıştır.
• Ackerman stratejik gelişime katkı verenler arasında yer almaz.
• Psikodrama, stratejik yaklaşımın aile yaşamına taşıdığı kavramlardan değildir.
• Aile menşei oturumları stratejik amaçlar arasında bulunmaz.
• İlk aşamada her bireyle ayrı ayrı görüşme stratejik evre değildir.

Yaşantısal ve insancıl yaklaşımlar (Satir, Whitaker)

• Satir kaos ve bütünleşme evrelerini alana kazandırmıştır.
• Yaşantısal yaklaşım şimdiki âna odaklanır; geçmişe yoğunlaşmak sınırlılık sayılmaz.
• Yüzleşmede duygulardan yararlanılır; serbest çağrışım bu süreçte kullanılmaz.
• Whitaker'a göre sağlıklı aileler esnektir; başarıyı odak noktası yapmaz.
• Whitaker ve Keith modelinde çocukların oturumda bulunması istenir.
• Satir'in iletişim biçimleri arasında kendisiyle yarışan tipi yoktur.
• Benlik saygısı için saygın meslek edinmek Satir'in şartlarından değildir.

Kadına yönelik şiddet

• Şiddet tek davranışla sınırlı değildir.
• Fiziksel, psikolojik, sosyal, ekonomik ve cinsel baskı ile zorlamaları kapsar.

Homeostasis

Aile sisteminin sürekli etkileşim içinde dengesini koruması.

Açık sistem

Çevreyle etkileşim halinde olan yapı; aile bu niteliktedir.

Anaerkil aile

Otoritenin anneye ya da önder kadına ait olduğu aile tipi.

Genel sistemler kuramı

Aileyi bir sistem olarak ele alan, alanı canlandıran kuramsal yaklaşım.

Yapısal aile terapisi

Minuchin'in kurduğu, transaksiyonel kalıplara ve aykırı hiyerarşiye bakan ekol.

Stratejik müdahale

Jackson ve Haley'nin geliştirdiği aile danışması yaklaşımı.

Yeniden çerçeveleme

Sistemik danışmada değişimi başlatan etkili teknik.

Aile portresi

Belirli adımlarla uygulanan bir aile değerlendirme yöntemi; değerlendirme adımı bu adımlar arasında yoktur.

Yaşantısal yaklaşım

Şimdiki âna ve duygulara odaklanan insancıl danışma anlayışı.

Uyum sağlayıcı yaklaşım

Ortak dil, güçlü yönleri vurgulama ve yargısız dille katkıyı belirtmeye dayanan tutum.

• Yaşantısal yaklaşım şimdiki âna odaklanır; geçmiş yaşantıya yoğunlaşma ve serbest çağrışım bu ekole ait değildir.
• Yapısal ekol Minuchin, stratejik ekol Jackson-Haley ve Erickson, kaos-bütünleşme evreleri Satir ile eşleştirilmelidir.
• Ackerman, stratejik gelişime katkı verenler arasında değildir; evlilik terapisi hedefiyle anılır.
• Aile açık sistemdir; bağlayıcı unsur duygusal bağdır, barınma ya da gelir düzeyi değildir.
• Soru köklerindeki 'değildir', 'yer almaz', 'yanlıştır' ifadeleri dikkatle okunmalıdır.