AUZEF Yönetim Bilişim Sistemleri Çıkmış Sorular

Yönetim Bilişim Sistemleri dersi; verinin enformasyona dönüşmesini, bilişim teknolojisinin donanım, yazılım ve ağ bileşenlerini, enformasyon sistemi türlerini ve teknolojinin işletmelere sağladığı rekabet üstünlüğünü ele alır.

Temel kavramlar ve bilişimin işletme değeri

• Süreç sırası veri, enformasyon, bilgi, bilgelik şeklindedir; ham veri bağlam kazanınca enformasyon olur.
• Bilişim, bilginin toplanması, saklanması, işlenmesi ve iletilmesiyle ilgilenen bir bilim dalıdır.
• Teknoloji, TDK'ya göre bir sanayi dalının yöntemlerini, araç ve gereçlerini kapsayan bilgidir.
• Değer farkını teknolojinin kendisi değil, süreç ve stratejiye yaratıcı biçimde katılması yaratır.
• Enformasyon toplanıp saklanır; çünkü sorun çözme ve karar verme buna dayanır.

Enformasyon sistemleri ve karar türleri

• Bileşenler: donanım, yazılım, veri, insan, prosedürler (ve iletişim ağları). Altyapı ve alt-sistem bu listede sayılmaz.
• Hareket işleme sistemi günlük işlemleri kaydeder ve hiyerarşinin temelidir.
• MIS rutin raporlar sunar; DSS ise yapılandırılmamış sorunlarda model ve simülasyonla destek verir.
• Yapısal kararlar rutin ve düşük risklidir; yapısal olmayan kararlar belirsiz, riskli ve çoğunlukla üst yönetimindir.
• Mühendislik sistemleri (CAD/CAM/CAE) prototip, animasyon ve simülasyon sağlar.
• Finans sistemi bütçeleme ve tahmini, muhasebe sistemi kayıt ve raporlamayı (maliyet muhasebesi dahil) kapsar.

Rekabet üstünlüğü ve stratejik kullanım

• Patent ve telif hakkı yasal koruma sağlar, yeni rakipler için giriş engeli oluşturur.
• Giriş engelleri: lisans bedeli, marka bağlılığı, ağır AR-GE harcaması.
• Maliyet düşürmeye örnek: pahalı işçilikte robot kullanımı.
• Farklılaştırma, ürünün gerçekte ya da algıda üstün gösterilmesidir.
• Müşteri kayıtlarıyla satın alma alışkanlığı ve rakibe geçiş riskini CRM çözümler.
• Açık değiştirme maliyeti doğrudan ödenen tutardır (cayma bedeli); eğitim ve zaman kaybı örtük maliyettir.
• Metcalfe kuralı: ağa katılım arttıkça ağın değeri üstel artar.

Donanım, bellek ve veri birimleri

• Ana gruplar: girdi cihazları, çıktı cihazları, merkezi işlem birimi, iç bellek. Veri yolu ayrı bir grup değildir.
• İç bellek RAM ve ROM'dur; manyetik disk, teyp, optik disk ve flash dış bellektir.
• Manyetik teyp sıralı erişimlidir, diğer ortamlar doğrudan erişimlidir.
• Optik diskte 1X yaklaşık 150.000 Byte/sn'dir; 20X için 20 x 150.000 Byte.
• 1 Byte 8 bittir, üst birimler 1024 katıdır; 1 PB = 1024⁵ x 8 bit.
• Optik işaret tanıma cihazları kaynaktan girdi sınıfındadır.

Yazılım ve sistem geliştirme

• İşlemci yalnızca makine dilini doğrudan çalıştırır; diğer diller çevrilir.
• İnsanın yazdığı derlenmemiş metin kaynak koddur; derleyici onu amaç koda çevirir.
• Nesneye dayalı dillerde veri ve işlemler bir arada durur; yordamsal dillerde ayrıdır.
• İşletim sistemi sistem yazılımıdır; kaynak kodu sunulan yazılım açık kaynaktır.
• Linux çekirdeğini 1991'de Linus Torvalds başlattı, gönüllüler geliştirdi.
• SDLC'de fizibilite ön değerlendirmedir; programlama analiz ve tasarımdan sonra gelir.
• Analist sorunları saptar ve alternatifleri raporlar; iş süreçlerini yönetmek bölüm yöneticisinin işidir.

Ağlar ve internet

• DNS alan adlarını IP adreslerine çevirir.
• Halka topolojide veri kapalı daire üzerinde düğümden düğüme gider.
• T1'de 24 kanal vardır; T3, 28 T1 birleşimidir ve 672 kanal içerir.
• Cep telefonu şebekesi hücreseldir; her hücrede bir alıcı-verici bulunur.
• MBWA hareketli IP kullanır; kablosuz ağa katılmak için SSID gerekir.
• Eş eksenli kablo kablo TV kablosudur; ağ geçidi vekil sunucu işlevi görebilir.
• Geniş ağlarda genel taşıyıcılar ve değer katkılı ağlar bulunur.

Güncel teknolojiler

• Bulut bilişim uzak veri merkezlerinden kullandığın kadar öde esasıyla hizmet sunar.
• Bulut modelleri IaaS, PaaS, SaaS'tır; yerel kasalarda veri tutma zorunluluğu bulutun faydası değildir.
• Büyük veri hacim, hız ve çeşitlilikle tanımlanır ve geleneksel araçlarla işlenemez.
• E-İş, tedarik ve müşteri ilişkileri dahil tüm iş süreçlerinin elektronik yürütülmesidir.
• ERP tüm işlevleri tek veri tabanında birleştirir.
• Siber güvenlik mali kayıp, itibar kaybı ve yasal yaptırım risklerini önler.

Bilişim altyapısı

Sunucu, ağ, yazılım ve veri yönetiminin uyumlu çalışarak bilgi sistemlerine temel oluşturan yapısıdır.

Enformasyon

Verinin amaca göre düzenlenip yöneticiye anlamlı hâle getirilmiş biçimidir.

Karar destek sistemi

Model ve simülasyonla 'şöyle olursa ne olur' sorusuna yanıt arayan sistemdir.

İşletme analizi

Kurumu birim, işlev ve veri düzeyinde bütüncül inceleyerek bilgi ihtiyacını belirleyen yaklaşımdır.

Kritik başarı faktörleri

Yöneticilerin az sayıdaki hayati hedeflerine dayanan stratejik analiz yöntemidir.

Pazara giriş engeli

Yeni rakiplerin sektöre girmesini zorlaştıran hukuki, teknik ve finansal güçlüklerdir.

Fizibilite çalışması

Projenin ekonomik, teknik, yasal ve operasyonel uygunluğunun ön değerlendirmesidir.

Çerez

Kullanıcıya ait bilgileri hatırlamak için cihazda saklanan küçük metin dosyasıdır.

Pixel

Ekrandaki en küçük görüntü birimidir.

Dvorak

QWERTY'ye alternatif bir klavye düzenidir.

Track back

Bir yazıya başka sitelerden verilen bağlantıları yazının altında gösteren hizmettir.

• Veri, enformasyon ve bilgi sırasını karıştırma: ham veri, bağlamlı enformasyon, deneyimle içselleştirilmiş bilgi.
• Yapısal karar düşük risklidir; riskli ve belirsiz olan yapısal olmayan karardır.
• Maliyet muhasebesi muhasebe sistemine, bütçeleme ve tahmin finans sistemine aittir.
• Mbps ve Gbps'deki küçük b bit demektir; birimler arası dönüşümde 1024 ve 8 çarpanlarına dikkat edilmelidir.
• Sıralı erişim teypte, doğrudan erişim disk ve flash ortamlarında görülür.