Anadolu AÖF Temel Veteriner Fizyoloji Çıkmış Sorular

Temel Veteriner Fizyoloji dersi; hücre zarı ve madde taşınmasını, kan ve kalp-dolaşımı, solunumu, böbrekte süzme işlemini ve asit-baz dengesini kapsar. Hücre düzeyinden organ sistemlerine uzanan temel işleyiş mekanizmaları işlenir.

Hücre ve madde taşınması

• Hücre zarında kütle olarak en büyük pay proteinlerdedir; fosfolipitler çift katmanlı iskeleti kurar.
• Enzim ve hormon gibi büyük moleküller veziküllerle taşınıp ATP harcanarak ekzositozla dışarı verilir.
• Aktif taşımada madde özgül taşıyıcıya bağlanır, ATP ve enzim yardımıyla bırakılır; taşıyıcı eski haline döner.
• Hipotonik ortamda hücreye su girer, hücre şişip patlar; alyuvarda bu olaya hemoliz denir.
• Lizozomlar sindirim enzimleriyle büyük molekülleri ve yaşlı organelleri parçalar.

Kan ve kan hücreleri

• Hemoglobin demir taşıyan solunum pigmentidir; oksijeni dokulara, karbondioksiti akciğerlere taşır.
• Eozinofil sayısı alerji, anaflaktik şok, parazit ve deri hastalıklarında artar.
• Dalak fötal dönemde alyuvar üretir; doğumdan sonra lenfosit yapımına destek verir ve yaşlı alyuvarı yok eder.
• Dalak çıkarılsa da diğer organlar görevini üstlendiği için yaşam sürer.
• Kan tüpte bekletilince pıhtı üstünde kalan sarımsı sıvı serumdur.

Kansızlık, hipoksi ve pıhtılaşma

• Alyuvar zarının toksin, zehir, parazit veya ilaçla yıkılması hemolitik anemiye yol açar.
• Hemoglobin ya da alyuvar yetersizliğinde ortaya çıkan doku oksijensizliği anemik hipoksidir.
• Damar içinde oluşan pıhtı trombüstür; hemoraji ise kanama demektir.

Kalp ve kan basıncı

• Sağ kulakçıktaki sinoatriyal düğüm kalbin doğal pilidir; atımı başlatır ve hızı belirler.
• Bir kasılmada karıncığın pompaladığı kan atım hacmidir; dakikadaki atımla çarpılınca kalp debisi çıkar.
• Sempatik sistem kalbi hızlandırır; parasempatik (vagus) hızı ve kasılma gücünü azaltır.
• Arteriyel basıncı kalbin atışı, damar direnci ve atardamarların elastikiyeti belirler.
• Kardiyojenik şok karıncığın pompa yetersizliğinden kaynaklanır.

Dolaşım damarları

• Kalpten uzaklaşan damarlar atardamardır ve çoğunlukla oksijenli kan taşır.
• Pulmoner arter tek istisnadır; sağ karıncıktan karbondioksitli kanı akciğere götürüp küçük dolaşımı başlatır.

Solunum

• Sakin solunumda her soluktaki sabit hava miktarı tidal volümdür.
• Göğüs kafesi ve akciğerlerin genişleyip hava almasına inspirasyon, havanın verilmesine ekspirasyon denir.
• Diyaframın öncülük ettiği solunum tipi abdominal solunumdur.
• Eupnea rahat solunum, apnea solunum durması, dyspnea ise astımdaki güç solumadır.

Böbrek ve asit-baz dengesi

• Kan böbrekte önce glomerulusta süzülür; Bowman kapsülüyle Malpighi cisimciğini oluşturur.
• Glikoz ve amino asitler proksimal tübülde geri emilir; su ve tuzun büyük kısmı da burada geri alınır.
• Alkaloz kan pH'sının 7.45'i aşmasıdır; mide asidi kaybı bikarbonatı artırarak metabolik alkaloza yol açar.
• İshalde bağırsaktan baz kaybı olduğu için asidoz görülür.

Tidal volüm

Sakin nefeste her soluk alıp vermede hareket eden yaklaşık sabit hava miktarı.

Ekzositoz

Veziküllerle taşınan maddelerin ATP harcanarak hücre dışına bırakılması.

Hemoliz

Alyuvarların parçalanması; lizisin alyuvardaki adı.

Hemoglobin

Demir içeren, oksijen ve karbondioksit taşıyan alyuvar proteini.

Sinoatriyal düğüm

Kalp atımını başlatan ve hızını belirleyen doğal kalp pili.

Atım hacmi

Karıncığın tek kasılmada gönderdiği kan miktarı (strok volüm).

Trombüs

Damar içinde istenmeden oluşan pıhtı kütlesi.

Anemik hipoksi

Hemoglobin veya alyuvar azlığına bağlı doku oksijensizliği.

Glomerulus

Böbrekte kanın ilk süzüldüğü yüksek basınçlı kılcal yumak.

Dyspnea

Hava yolu daralmasında görülen zorlu, güç solunum.

• Pulmoner arter atardamar olduğu halde oksijensiz kan taşır; genel kuralın tek istisnasıdır.
• Ekzositoz hücreden çıkış, fagositoz ve pinositoz ise hücreye alıştır (endositoz).
• Mide asidi kaybı alkaloz, ishal ise asidoz yapar; yönleri karıştırılmamalıdır.
• Venöz dönüş ve venöz hidrostatik basınç, kan basıncını belirleyen üçlünün içinde sayılmaz.
• Sempatik hızlandırır, parasempatik yavaşlatır; eupnea, apnea ve dyspnea birbirinden ayrılmalıdır.