Anadolu AÖF Tıp Terimleri Çıkmış Sorular

Tıp Terimleri dersi, tıbbi sözcüklerin ön ek, kök ve son ek olarak parçalanıp anlamlandırılmasını, organ sistemlerine ait terimleri, tanı ve tedavi yöntemlerini, ilaç bilgisini ve terim bilimi ile sağlık kavramlarının temellerini ele alır.

Ön ekler, kökler ve son ekler

• Anti- karşıtlık, supra- üstünde, löko- beyaz anlamı verir; bi- ve di- ise iki demektir, olumsuzluk ya da yön bildirmez.
• -itis iltihabı, -ektomi ameliyatla çıkarmayı, -plegia felci, -loji bilimi, -penia sayıca azalmayı bildirir.
• -ik eki ilişkinlik bildirir; -ptysis tükürme anlamındadır.
• Hepato karaciğer, phag/o yemek-yutmak, mandibul/o alt çene, acetabul/o kalça çukuru anlamındadır.
• Antihelmintik sözcüğü anti-helmint-ik biçiminde ayrılır: ön ek, kök, son ek.

Kalp, damar ve kan

• Taşikardi dakikada 100 üzerindeki kalp hızıdır; hız 60 altına inerse bradikardi olur.
• Angiospasm damarların istem dışı kasılması, vasodilation damar çapının genişlemesidir.
• Pancarditis kalbin bütün katmanlarının iltihabıdır; EKG kalbin elektriksel etkinliğini kaydeder.
• Siyanoz oksijen azlığında cildin mavimsi-mor görünmesidir; nötropeni nötrofil azalmasıdır.
• Talasemi Akdeniz anemisi olarak da bilinir; lenfadenopati lenf bezi büyümesidir, hemorajik diyatez kanamaya yatkınlıktır.

Solunum ve sindirim sistemi

• Dispne nefes alıp vermede güçlüktür; solunum durması apnedir; inspiration soluk almadır.
• Pneumopleuritis akciğer ve plevra enfeksiyonudur; pleuracentesis plevradaki sıvının çekilmesidir.
• Peristaltizm sindirim borusunda düz kasların dalgalı hareketle besini ilerletmesidir.
• Halitozis ağız kokusu, ileus bağırsak düğümlenmesi, hiatus hernisi mide fıtığıdır.
• Çölyak hastalığı gluten kaynaklı otoimmün bir bağırsak hastalığıdır; mide ve onikiparmak ülserine gastroenterolog bakar.

İdrar-üreme sistemi ile hareket sistemi

• Sistoskopi mesanenin endoskopla incelenmesi, glob vezikal idrarın mesanede birikmesidir.
• Pyüri idrarda irin, orşit testis iltihabı, epispadias üretra deliğinin üstte olmasıdır.
• Omurgayı boyun, sırt, bel omurları, sakrum ve koksiks oluşturur; ossa metacarpi omurgaya ait değildir.
• Patella diz kapağıdır; bursitis bursa iltihabı, myopathy kas hastalığıdır; kalp çizgili kas yapısındadır.
• Artroskopi eklemin kamerayla kapalı yöntemle görülmesi ve tedavisidir.

Sinir sistemi ve hormonlar

• Temporal lobda işitme ve koku merkezleri bulunur; ısı düzenleme merkezi hipotalamustadır.
• Epilepsi nöronların anormal elektriksel boşalımıyla oluşur; EEG beynin elektriksel etkinliğini inceler.
• ADH hipotalamusta üretilir, nörohipofizde depolanır; guatr tiroid büyümesidir.
• Diabetes mellitusta poliüri, polidipsi, polifaji ve kilo kaybı görülür; miyopi bu tabloya girmez.
• Kan şekerinin yükselmesi sempatik sistem etkisidir; göz küresi üç tabakalıdır; demans bunamadır.

İlaç bilgisi ve uygulama

• Antiemetik bulantı-kusmayı giderir, dekonjestan burun tıkanıklığını açar, narkotik uyuşturucu ilaçtır.
• Aerosol itici gazlı basınçlı sistemdir; efervesan tablet suda çözülerek sıvı içilir.
• İntravenöz damar içi uygulamadır; damar içine verilen ilacın tamamı dolaşıma girer.
• Efektif doz istenen etkiyi sağlayan dozdur; anafilakside görev yapan antikor IgE'dir.
• Faktör preparatları turuncu reçeteyle yazılır; migrenle mide boşalması yavaşlar, ilaç az emilir.

Tanı yöntemleri ve ameliyat işlemleri

• Sintigrafi radyoizotopun gama kamerayla izlenmesidir; seroloji serumda etken veya antikor araştırır.
• Kolesistektomi safra kesesinin alınmasıdır; elektrokoter keserken damarları da mühürler.
• Açlık kan glukozu en az 8 saatlik açlıktan sonra ölçülür; normali yaklaşık 70-100 mg/dL'dir.
• Reanimasyon yeniden canlandırmadır; profilaksi hastalıktan korumak için yapılan uygulamadır.

Sağlık, korunma ve terim bilimi

• Sağlık dengesi kişi, çevre ve etken üçlüsüyle belirlenir; görme-işitme kapasitesi bedensel boyuta aittir.
• Erken tanı ikincil korunmadır; aşılama birincil, rehabilitasyon üçüncül korunmadır.
• Kaba doğum hızı, yıllık canlı doğumun nüfusa bölünüp bin ile çarpılmasıyla bulunur.
• Özerklik hastanın tedaviyi kabul etme veya reddetme hakkıdır.
• Türk Dil Devrimi sırası: Yazı Devrimi, Genel Dil Devrimi, Özgün Dil Devrimi.
• Nitelikli terimde eşanlamlılık aranmaz; Ogden-Richards üçgenine nesne eklenmiştir.

Profilaksi

Hastalık başlamadan önlemek için yapılan koruyucu uygulama.

Terapi

Hastalık başladıktan sonra yapılan iyileştirici müdahale.

Dispne

Nefes alıp vermede güçlük, nefes darlığı.

Taşikardi

Dinlenmede kalp hızının dakikada 100 atımın üzerine çıkması.

Siyanoz

Oksijen azlığına bağlı mavimsi-mor cilt rengi.

Sintigrafi

Radyoaktif izotopun organda tutulumunun gama kamerayla görüntülenmesi.

Artroskopi

Eklemin kamerayla kapalı yöntemle incelenmesi ve gerekirse tedavisi.

Peristaltizm

Sindirim borusunda düz kasların ritmik kasılmasıyla besinin ilerlemesi.

Antiemetik

Bulantı ve kusmayı bastıran ilaç.

Dekonjestan

Damarları büzerek burun tıkanıklığını açan ilaç.

Lenfadenopati

Lenf bezlerinin büyümesi.

Efektif doz

Beklenen etkiyi ortaya çıkaran doz.

• Taşikardi hızlı, bradikardi yavaş kalp atımıdır; ön ekleri karıştırmamak gerekir.
• Profilaksi önleyicidir, terapi ise hastalık başladıktan sonraki tedavidir.
• Bi- ve di- iki anlamına gelir; olumsuzluk ya da yön ekleri arasında aranmaz.
• -ektomi çıkarmayı, -skopi bakmayı, -centesis sıvı çekmeyi, -itis iltihabı bildirir; sorularda sonek ayırt edicidir.
• Dispne güç nefes almadır, apne solunumun durmasıdır.