AUZEF Depolama ve Dağıtım Sistemleri Çıkmış Sorular

Ders, depolama ve dağıtım süreçlerinin yönetimini ele alır: depo içi faaliyetler, stok ve risk analizleri, otomasyon ve bilgi sistemleri, dış kaynak kullanımı, ulaştırma modeli ve yer seçimi gibi karar yöntemlerini kapsar.

Depo içi faaliyetler ve maliyet

• Mal kabulden sonra ürünlerin raf adreslerine taşınıp konulması yerleştirme (put-away) adını alır.
• Paketleme, ürünü büyük kutu veya kaplara koyarak taşıma ve depolamaya hazırlar; birincil ambalaj ayrı bir kavramdır.
• Birlikte saklanacak ürünler birbirini tamamlamalı; gıda ile kimyasal ürünler yan yana tutulmaz.
• Depo maliyetinin en büyük kalemi sipariş toplamadır, çünkü işgücü yoğundur ve süre çoğunlukla yürümeyle geçer.
• Fiili depolama kapasitesi: taban alanı, raflı alan oranıyla ve yükseklikle çarpılarak hacim bulunur.

Sipariş toplama ve israf

• Toplu (batch) toplamada birçok sipariş tek turda toplanır, sonra ayrıştırılır; küçük siparişli e-ticaret depolarında verimlidir.
• Toplayıcının raflar arasında yürümesi dolaşma israfıdır ve ürüne değer katmaz.
• Bölge bazlı toplama, rota optimizasyonu ve devir hızına göre yerleşim dolaşmayı azaltır.
• Sipariş doğruluğu memnuniyeti etkiler; hatalı sipariş iade ve ek nakliye maliyeti yaratır.

Stok yönetimi yöntemleri

• ABC analizi Pareto ilkesine dayanır; stokları yıllık kullanım değerine göre A, B, C gruplarına ayırır.
• A grubu az sayıda ama değeri yüksek kalemlerden oluşur ve en sıkı izlenir.
• FIFO'da önce giren önce çıkar; raf ömrü sınırlı ürünlerde (gıda, ilaç, kozmetik) esastır.
• LIFO'da son giren önce çıkar; raf ömrünün kritik olmadığı ürünlerde kullanılabilir.

Depo bilgi sistemleri ve otomasyon

• WMS depo süreçlerini dijital yönetir; asıl hedefi otomasyon ve standartlaşmayla verimliliği artırmaktır.
• WCS konveyör, sorter, karuzel gibi ekipmanlardaki akışı anlık yönetir; WMS'in verdiği görevleri uygular.
• Barkot, RFID, akıllı kart, ses ve biyometrik tanıma otomatik tanımlama teknolojisidir.
• AGV nesne tanımlamaz; depo içinde malzeme taşıyan otomatik araçtır.

Dağıtım, nakliye ve dış kaynak

• Dağıtımın işlevleri: malzeme taşıma, envanter kontrolü, sipariş toplama ve nakliye; üretim planlama bunlara girmez.
• Küçük partilerin dağıtım merkezinde birleştirilmesi konsolidasyondur; çapraz sevkiyatta ürün bekletilmeden çıkış aracına aktarılır.
• Tam kamyon yüküyle sevkiyat araç doluluğunu artırır, sefer sayısını ve birim nakliye maliyetini düşürür.
• Dış kaynak kullanımı tasarruf, esneklik ve uzmanlık sağlar ama doğrudan kontrolü azaltır.
• 3PL taşıma ve depolama yürütür; 4PL tüm tedarik zincirinin tasarım ve yönetimini üstlenir.

Ulaştırma modeli ve yer seçimi

• Başlangıç çözümü kuzey-batı köşe, minimum maliyetli hücre ve Vogel yöntemleriyle bulunur.
• Vogel, ceza değerlerini kullandığı için optimale en yakın başlangıç çözümünü verir.
• MODI ve atlama taşı başlangıç çözümünü iyileştirerek optimale götürür.
• Kuzey-batı köşede sol üst hücreden başlanıp arz ve talep sırayla eşleştirilir; maliyet birim sayısıyla çarpılıp toplanır.
• Ağırlık merkezi yöntemi, koordinat ve yük miktarına göre dağıtım merkezinin en düşük maliyetli konumunu bulur.

Risk, güvenlik ve maliyet türleri

• Kalıntı risk, önlemler alındıktan sonra geriye kalan risk düzeyidir ve kabul edilebilir sınırın altında tutulmaya çalışılır.
• TS 18001 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi standardıdır.
• Ambalaj malzemesi, mürekkep, saatlik işçilik ve nakliye değişken maliyettir; tesis kirası sabit maliyettir.
• Dış kaynak kullanıcısı seçimi stratejik bir karardır, depo optimizasyon problemi sayılmaz.

Yerleştirme (put-away)

Mal kabul edilen ürünlerin depoda belirlenen raf adreslerine konulması.

Paketleme

Ürünün taşıma ve depolama için büyük kutu veya kaplara yerleştirilmesi.

ABC analizi

Stokları yıllık kullanım değerine göre üç gruba ayıran Pareto temelli yöntem.

FIFO

İlk giren ilk çıkar; en eski tarihli stok önce sevk edilir.

Kalıntı risk

Kontroller uygulandıktan sonra kalan risk.

Toplu toplama

Birden çok siparişin tek turda toplanıp sonradan ayrıştırılması.

WMS

Depo süreçlerini dijital ortamda yöneten üst düzey yazılım.

WCS

Otomasyon ekipmanlarındaki malzeme akışını anlık yöneten kontrol sistemi.

Konsolidasyon

Farklı tedarikçilerin küçük partilerinin dağıtım merkezinde birleştirilmesi.

Çapraz sevkiyat

Ürünün depoda bekletilmeden gelen araçtan çıkış aracına aktarılması.

4PL

Tedarik zincirinin tamamını tasarlayıp yöneten lojistik hizmet sağlayıcı.

Vogel yöntemi

Ceza değerlerine dayanan, optimale en yakın başlangıç çözüm algoritması.

• Vogel başlangıç çözümü bulur; MODI ve atlama taşı ise bu çözümü iyileştirir, karıştırılmamalı.
• WMS planlama yapan üst yazılımdır, WCS ise ekipman akışını anlık yöneten katmandır.
• 3PL operasyonu yürütür, 4PL tüm zincirin yönetimini üstlenir.
• Dış kaynak kullanımında kontrol azalır; yüksek kontrol bir yarar değildir.
• Hesap sorularında adımları sırayla yazın: kuzey-batı köşede hücre ataması, ardından birim maliyetle çarpım; kapasitede alan oranı ve yükseklik.