AUZEF Gelişim Oyunları Çıkmış Sorular

Gelişim Oyunları dersi, insan gelişiminin fiziksel, bilişsel, ahlaki ve kişilik boyutlarını; gelişim ilkelerini, ilgili kuramcıların görüşlerini ve oyunun özelliklerini ele alır. Oyunun çocuğun gelişimindeki yeri bu kuramsal çerçeveyle birlikte açıklanır.

Gelişimin boyutları ve ilkeleri

• Gelişimin ana boyutları fiziksel, bilişsel, ahlaki ve kişilik gelişimidir; büyüme ayrı bir boyut sayılmaz.
• Büyüme bedendeki niceliksel değişimleri anlatır ve fiziksel gelişimin içinde yer alır.
• Gelişim olgunlaşma, büyüme ve öğrenmeden etkilenir.
• Kalıtım ve çevre herkesi farklı etkilediği için bireyler arasında farklılıklar bulunur.
• Gelişimin yalnızca tek boyutta gerçekleştiği söylenemez.

Fiziksel gelişim dönemleri

• En hızlı fiziksel gelişim doğum öncesi dönemde yaşanır; doğumdan sonra en hızlı dönem bebekliktir.
• Bebeklikte baş gövdeye göre iridir, kalp büyüktür, kalp atışı hızlıdır, refleksler görülür ve beden denetimi kazanılır.
• Çocukluk döneminde (yaklaşık 2-6 yaş) iri kas becerileri kazanılır, ince kas becerileri henüz olgunlaşmamıştır.
• Bu dönemde sinir sistemi gelişiminin büyük bölümü tamamlanmıştır.

Bilişsel gelişim kuramları

• Piaget'de uyum, özümleme ve düzenleme olmak üzere iki yönlüdür; çevreyle uyumsuzlukları giderme çabasıdır.
• Vygotsky zihinsel gelişimi içsel ve dışsal etkenlerin etkileşimi olarak görür; toplumsal çevre, kültür ve dili öne çıkarır.
• Yakınsak gelişim alanı, çocuğun tek başına yaptıkları ile desteklə yapabilecekleri arasındaki alandır.
• Bruner'in son basamağı sembolik dönemdir; dil ve matematik gibi soyut simgelerle düşünülür.
• Hazır bulunuşluk, yeni öğrenme için gereken olgunluk, ön bilgi, ilgi ve tutumu kapsar.

Ahlaki gelişim: Kohlberg

• Geleneksel düzeyde birey aile, arkadaş ve toplumun beklenti ve kurallarını gözetir.
• İyi çocuk olma ve kanun-düzen eğilimleri bu düzeye aittir.
• Duyarlılık sıralaması yüksekten düşüğe: evrensel ahlak, sosyal sözleşme, kişilerarası uyum, araçsal ilişkiler, ceza ve itaat.

Kişilik ve gereksinim kuramları

• Freud'un psikoseksüel kuramı gelişimi her dönemde farklı bir beden bölgesinde toplanan hazza göre açıklar.
• Freud'un dönemleri oral, anal, fallik ve genital dönemlerdir.
• Erikson'un ilk evresi bebeklikteki temel güvene karşı güvensizliktir.
• Erikson'un diğer evrelerinden örnekler: özerkliğe karşı kuşku ve utanç, başarıya karşı aşağılık, yakınlığa karşı uzaklık, üretkenliğe karşı durgunluk.
• Maslow'un hiyerarşisi fizyolojik gereksinimlerle başlar, kendini gerçekleştirmeyle sona erer.

Oyunun özellikleri ve sınıflandırılması

• Oyun evrenseldir; benzer oyunlar dil, din ve ırk ayrımı gözetmeden farklı kültürlerde görülür.
• Oyunun asıl amacı eğlenmek ve keyif almaktır; eğitici olması zorunlu değildir.
• Oyunu diğer türlerden ayıran öğe kurallardır; yapılandırılmış oyunlarda uyulması zorunlu kurallar vardır.
• Parten'e göre oyuncak paylaşılsa da ortak amaç yoksa birlikte oyun evresi söz konusudur.

Büyüme

Bedende görülen niceliksel değişimlerdir ve fiziksel gelişimin parçasıdır.

Olgunlaşma

Kalıtımla belirlenen, gelişimi etkileyen biyolojik hazır oluş sürecidir.

Hazır bulunuşluk

Bir öğrenmeye yetecek olgunluk, ön bilgi, ilgi ve tutuma sahip olma durumudur.

Yakınsak gelişim alanı

Vygotsky'ye göre çocuğun yalnız ile rehberlikle başarabildikleri arasındaki potansiyel öğrenme alanıdır.

Uyum

Piaget'de özümleme ve düzenlemeyi içeren, çevreyle dengeyi sağlama çabasıdır.

Sembolik dönem

Bruner'in son basamağıdır; soyut simgelerle düşünme ve bilgiyi kodlama dönemidir.

Geleneksel düzey

Kohlberg'de kararların çevrenin beklenti ve kurallarına göre verildiği düzeydir.

Psikoseksüel gelişim

Freud'un, hazzın her dönemde farklı beden bölgesinde odaklandığını savunan kuramıdır.

Psikososyal gelişim

Erikson'un yaşam boyu, her evrede bir krizle ilerleyen kuramıdır.

Kendini gerçekleştirme

Maslow'un hiyerarşisinde en üstteki, potansiyeli tümüyle ortaya koyma gereksinimidir.

Evrensellik

Oyunun kültürler arasında benzer biçimlerde görülen ortak insan olgusu olmasıdır.

• Özerk dönem Freud'a değil Erikson'a aittir; Freud'un dönemleri oral, anal, fallik ve genitaldir.
• Fiziksel gelişimde en hızlı dönem doğum öncesidir; doğum sonrası için bebeklik akla gelmelidir.
• Kohlberg sıralamasında evrensel ahlak en üstte, ceza ve itaat en alttadır.
• Oyunda eğitim amacı zorunlu değildir; temel amaç eğlencedir.
• Maslow'da ilk basamak fizyolojik gereksinimler, son basamak kendini gerçekleştirmedir.