AUZEF İdari Yargı Çıkmış Sorular

İdari Yargı dersi; idarenin teşkilat yapısını, idari işlemleri, kamu sözleşmelerini, idarenin kamu malı ve mülkiyet yetkilerini ve idarenin sorumluluğuyla tam yargı davasını ele alır. Sorular ilke, yarar ve istisna ayrımlarına dayanır.

İdarenin kuruluşu ve yönetim biçimleri

• Kamu tüzel kişiliklerinin yalnızca kanunla kurulabileceği kuralı, 1982 Anayasası'nda idarenin kuruluş ilkesi olarak sayılmamıştır.
• Merkezden yönetim bürokrasi ve kırtasiyeciliği azaltmaz, tersine artırır; bu yüzden yarar sayılmaz.
• Bazı kamu hizmetlerinin devletten ayrı kamu tüzel kişilerince yürütülmesi yerinden yönetimdir.

Hiyerarşi yetkileri

• Üstün astın yerine geçip onun adına ilk elden işlem yapması hiyerarşi yetkisi sayılmaz.
• Soru kalıbı genellikle hangisinin hiyerarşi yetkisi olmadığını sorar.

İdari işlemler

• Birden çok makamın iradesinin birleşmesiyle doğan müşterek kararname karma işlem türündedir.
• İdare, hukuka uygun işlemlerini istediği zaman geri alamaz; geri alma bakımından sınırlar vardır.

Kamu ihaleleri ve ihale ilkeleri

• 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu temel ilkeler getirir; süreklilik ilkesi bunlar arasında yer almaz.
• Diyanet İşleri Başkanlığı'nın mal alımları kanun kapsamı dışında bırakılmış istisnalardan değildir.

Kamu sözleşmeleri

• Hazine bonosu çıkarılıp satılması kamu istikraz sözleşmesiyle ilgilidir.
• Yap-İşlet sözleşmesinde santral kurma ve işletme izni verilir, mülkiyet izin alana aittir, enerji satış usulleri belirlenir.
• Yap-İşlet-Devret sözleşmesinin niteliği özel hukuk sözleşmesidir.

Kamu malları ve idarenin olağanüstü yetkileri

• Bir kamu kuruluşu başka kuruluşun taşınmazına ihtiyaç duyarsa bedelini belirterek malike başvurur; ret olursa Danıştay'a gider.
• İstimval yetkisi yalnızca olağanüstü dönemlerde kullanılabilir.
• Devletleştirme kanunla yapılsa da buna karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.

İdarenin sorumluluğu ve tam yargı davası

• İdarenin yürüttüğü hizmetin kötü işlemesinden doğan zarar kusura bağlı sorumluluk örneğidir.
• Sağlık koşullarına uymayan ameliyathanede bacağın kesilmesi hizmet kusuruna örnektir.
• İdareden tazminat istemek için açılan dava tam yargı davasıdır.
• Kırmızı ışıkta karşıdan karşıya geçerken yaralanma, zarar kaynağı mağdurun kendisi olduğundan idarenin sorumluluğunu ortadan kaldırır.
• Sosyal risk esasına dayalı sorumlulukta idari faaliyet ile zarar arasında nedensellik bağı aranmaz.

Yerinden yönetim

Kamu hizmetlerinin devlet tüzel kişiliğinden ayrı kamu tüzel kişilerince görülmesidir.

Merkezden yönetim

Hizmetlerin merkezde toplanarak yürütüldüğü yönetim biçimidir; bürokrasiyi artırır.

Hiyerarşi yetkisi

Üstün astlar üzerindeki denetim ve emir yetkisidir; astın yerine ilk elden işlem tesisi bunun dışındadır.

Karma işlem

Birden fazla makamın iradesinin birleşmesiyle ortaya çıkan idari işlemdir.

Kamu istikraz sözleşmesi

Hazine bonosu çıkarılıp satılması gibi borçlanma işlemlerine ilişkin sözleşmedir.

Yap-İşlet sözleşmesi

Tesis kurma ve işletme izni verilen, mülkiyetin izin alana ait olduğu sözleşme türüdür.

Yap-İşlet-Devret sözleşmesi

Niteliği özel hukuk sözleşmesi olan model.

İstimval

İdarenin yalnızca olağanüstü dönemlerde kullanabildiği yetkidir.

Devletleştirme

Kanunla yapılan bir işlemdir; buna karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.

Tam yargı davası

Zarar gören kişinin idareden tazminat istediği dava türüdür.

Hizmet kusuru

Hizmetin kötü işlemesi veya hiç işlememesinden doğan, idarenin kusura bağlı sorumluluğudur.

Sosyal risk sorumluluğu

İdari faaliyet ile zarar arasında nedensellik bağı aranmayan sorumluluk türüdür.

• Olumsuz soru kökleri (sayılmaz, yer almaz, doğru değildir) çok sık çıkar; seçeneği bu yönde okumak gerekir.
• Devletleştirme kanunla yapılır ama iptal davası yine açılabilir; bu karıştırılmamalıdır.
• Kusura bağlı sorumlulukla kusursuz sorumluluk ayrımı yapılmalı; sosyal risk esasında nedensellik bağı aranmaz.
• Zararın mağdurun kendi davranışından doğduğu olaylarda idarenin sorumluluğu kalkar.