AUZEF Karar Analizi Çıkmış Sorular
İstanbul Üniversitesi AUZEF Karar Analizi dersinin vize, final ve bütünleme sınavlarına hazırlanmak için 23 soruluk havuz: çıkmış sınav sorularını cevaplarıyla çöz, yanlış yaptıklarını tekrar et, yolda sesli dinle.
Karar Analizi konu özeti
Karar Analizi dersi, karar verme sürecini, kararı zorlaştıran etkenleri, problemin yapılandırılmasını ve kesinlik, risk ile belirsizlik ortamlarında kullanılan karar ölçütlerini ele alır. Ayrıca karar ağaçları ile AHP ve ELECTRE gibi çok ölçütlü yöntemlerin temel öğelerini kapsar.
Karar Vermeyi Etkileyen Etkenler ve Süreç
- Rutin kararlar kolaydır; kararı güçleştiren etkenler arasında rutin olma yer almaz.
- Karar vericileri sorguya çekmek, karar analizi sürecinin bir adımı değildir.
- İhtiyaçlar basamaklı bir hiyerarşi oluşturur; alt ihtiyaç karşılanınca üstteki ortaya çıkar.
- Hiyerarşinin en üstünde kendini gerçekleştirme ihtiyacı bulunur.
- Algıda seçicilik: kişi yalnızca beklentisine uyan bilgileri fark eder, diğerlerini göz ardı eder.
Problemin Yapılandırılması
- Değer odaklı yaklaşımda önce değerler ve ölçütler belirlenir, ardından bunlara uygun seçenekler üretilip biri seçilir.
- Çıkarsama yöntemi, problem yapılandırma yaklaşımları arasında sayılmaz.
- Tümdengelim: kuramdan hareketle iddiayı destekleyecek kanıt aranır (genelden özele).
- Tümevarım: gözlemlerden hareketle kuram geliştirilir (özelden genele).
Karar Ortamları: Kesinlik, Risk, Belirsizlik
- Belirsizlikte olası sonuçların gerçekleşme olasılıkları bilinmez.
- Risk altında olasılıklar bilinir; beklenen değer ve beklenen parasal değer (EMV) bu ortamda kullanılır.
- Beklenen değer ölçütü belirsizlik ölçütleri arasında yer almaz.
Belirsizlik Altında Karar Ölçütleri
- Laplace ölçütü durumları eş olasılıklı sayar ve ortalaması en yüksek seçeneği tercih eder.
- Fırsat kaybı (pişmanlık) kavramı minimaks pişmanlık ölçütünün temelidir.
- Bu ölçütler olasılık bilgisi gerektirmediği için belirsizlik ortamına aittir.
Karar Ağaçları
- Karar ağacında karar alternatifleri bulunmalıdır.
- Olası doğa durumları ve olasılıkları ağaçta yer almalıdır.
- Her alternatifin her doğa durumundaki sonucu gösterilmelidir.
- Üretim miktarları zorunlu bir öğe değildir.
Çok Ölçütlü Yöntemler: AHP ve ELECTRE
- AHP aksiyomları: karşılıklılık, homojenlik, bağımsızlık ve beklentiler.
- Puanlama aksiyomu AHP'nin aksiyomları arasında değildir.
- Tercih fonksiyonları ELECTRE'ye değil PROMETHEE yöntemine aittir.
Önemli kavramlar
- Değer odaklı yaklaşım
- Önce ölçütlerin belirlendiği, sonra seçeneklerin üretilip tercih yapıldığı problem yapılandırma yaklaşımıdır.
- Tümdengelim
- Kuramdan başlayıp iddiayı destekleyen kanıtları arayan, genelden özele giden akıl yürütmedir.
- Tümevarım
- Gözlemlerden kuram geliştiren, özelden genele giden akıl yürütmedir.
- Kendini gerçekleştirme
- İhtiyaçlar hiyerarşisinin en üst basamağıdır.
- Algıda seçicilik
- Yalnızca görülmek istenen veya beklentiye uyan unsurların fark edilmesi eğilimidir.
- Belirsizlik
- Olası sonuçların gerçekleşme olasılıklarının bilinmediği karar ortamıdır.
- Risk
- Doğal durumların olasılıklarının bilindiği karar ortamıdır.
- Beklenen parasal değer (EMV)
- Olasılıklar bilindiğinde seçenekleri parasal beklenti üzerinden kıyaslayan ölçüttür.
- Laplace ölçütü
- Tüm durumları eşit olasılıklı varsayarak ortalama getirisi en yüksek seçeneği seçer.
- Minimaks pişmanlık
- Fırsat kaybı kavramına dayanan belirsizlik ölçütüdür.
- AHP
- Karşılıklılık, homojenlik, bağımsızlık ve beklentiler aksiyomlarına dayanan çok ölçütlü karar yöntemidir.
- PROMETHEE
- Tercih fonksiyonları kavramını kullanan yöntemdir; ELECTRE'den ayrılır.
Sınav ipuçları
- Beklenen değer ve EMV risk altında kullanılır; belirsizlik ölçütleri arasında gösterilirse yanlış seçenek odur.
- Tümdengelim kuramdan kanıta, tümevarım gözlemden kurama gider; bu ikisi sık karıştırılır.
- Tercih fonksiyonları PROMETHEE'ye aittir, ELECTRE ile karıştırılmamalıdır.
- Olumsuz ifadeli sorularda (değildir, yer almaz) doğru cevap dışarıda kalan öğedir; rutin kararlar bunun örneğidir.
Karar Analizi örnek sorular
Aşağıdaki sorular dersin konularından derlenmiştir; cevabı görmek için "Cevabı gör"e dokunun. Tüm soruları uygulamada çözebilirsiniz.
1. Aşağıdakilerden hangisi karar vermeyi güçleştiren etkenlerden biri değildir?
- Kararların rutin olması
- Zaman kısıtı
- Alternatif sayısının çok fazla olması
- Belirsizlik
- Kaynak kısıtı
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Kararların rutin olması
Rutin kararlar kolaydır; diğer etkenler kararı zorlaştırır.
2. Aşağıdakilerden hangisi karar analizi sürecinin adımları arasında yer almaz?
- Seçenekleri tespit edip inceleme
- Karar vericileri sorguya çekme
- Sonuçları kıyaslayıp seçeneklerden birini belirleme
- Başarı ölçütlerini saptama
- Seçilen seçeneği uygulama ve sonuçlarını değerlendirme
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Karar vericileri sorguya çekme
Karar vericilerin sorgulanması sürecin bir aşaması değildir.
3. Aşağıdakilerden hangisi problemin yapılandırılmasında başvurulan yaklaşımlardan biri değildir?
- Seçeneğe dayalı yöntemler
- Amaca/ölçüte dayalı yöntemler
- Değer hiyerarşisi yöntemi
- Etki diyagramları
- Çıkarsama yöntemi
Cevabı gör
Doğru cevap: E) Çıkarsama yöntemi
Çıkarsama yöntemi problem yapılandırma yaklaşımları arasında sayılmaz.
4. Problem yapılandırma yaklaşımlarından birinde önce ölçütler saptanır, sonra bu ölçütlere uygun seçenekler üretilir ve en son bunlardan biri tercih edilir. Bu yaklaşımın adı ……………………….. şeklindedir.
- Değer odaklı
- Alternatif odaklı
- Sonuç odaklı
- Çıkar odaklı
- Hem alternatif hem değer odaklı
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Değer odaklı
Önce değerlerin ve ölçütlerin belirlendiği yaklaşım değer odaklı yaklaşımdır.
5. Bir kuramdan hareketle ileri sürülen iddiayı destekleyecek kanıtların aranması yöntemine ……………… denir.
- Buluş
- Tümevarım
- Tümden gelim
- Sentez
- Analiz
Cevabı gör
Doğru cevap: C) Tümden gelim
Genelden (kuramdan) özele giden akıl yürütme tümdengelimdir.
6. Gözlemlerden hareketle bir kuram geliştirme işlemi aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
- Tümevarım
- Tümdengelim
- Bilimsel yöntem
- Sezgisel kurallar
- Beklenti kuramı
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Tümevarım
Özelden genele giden akıl yürütme tümevarımdır.
7. Araştırmalara göre ihtiyaçlar basamaklı bir yapıda en alttan başlanarak karşılanır; bir üst basamaktaki ihtiyaç, alttakinin giderilmesine bağlı olarak ortaya çıkar. Bu hiyerarşinin en tepesinde hangi ihtiyaç yer alır?
- Saygı ve statü
- Kendini gerçekleştirme
- Güvenlik ve korunma
- Fizyolojik
- Ait olma
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Kendini gerçekleştirme
İhtiyaçlar hiyerarşisinin en üst basamağı kendini gerçekleştirmedir.
8. Çevremizi izlerken yalnızca görmek istediklerimize uyan unsurları fark eder, geri kalanlarını göz ardı ederiz. Bu eğilimin adı nedir?
- Aşırı Özgüven
- Algıda Seçicilik
- Davranış Eğilimleri
- Çıpalama
- Kayıptan Kaçınma
Cevabı gör
Doğru cevap: B) Algıda Seçicilik
Yalnızca beklentiye uyan bilgilerin fark edilmesine algıda seçicilik denir.
9. 30 mühendis ve 70 avukattan oluşan bir gruba kişilik testi uygulanır. “Ahmet Bey 45 yaşında, evli ve üç çocuk babasıdır. Çoğunlukla muhafazakâr, temkinli ve hırslı biridir. Siyasete ve toplumsal konulara pek ilgi duymaz; marangozluk, yelkencilik ve bulmaca çözmeyi sever.” Ahmet Bey'in mühendis olma olasılığı sorulduğunda, Tversky ve Kahneman katılımcıların çoğunun gerçek olasılık olan %30'dan belirgin biçimde yüksek tahminler verdiğini saptamıştır. Bu durumun sebebi nedir?
- Gerçek olasılıkların dikkate alınmaması
- Şans etkisinin yanlış kavranması
- Birleşme davranış eğilimi
- Temsil önyargısı
- Hatırlama kolaylığı
Cevabı gör
Doğru cevap: A) Gerçek olasılıkların dikkate alınmaması
Katılımcılar gruptaki gerçek oranları (temel olasılıkları) hesaba katmaz, kişinin tanımına bakarak karar verir.
10. Belirsizlik durumunda karar vermede kullanılan ölçütler arasında yer almayan seçenek hangisidir?
- İyimserlik (maksimaks) kriteri
- Kötümserlik (maksimin) kriteri [Wald]
- Uzlaşma kriteri [Hurwicz]
- Beklenen değer kriteri(Expected value)
- Pişmanlık (minimaks) kriteri [Savage]
Cevabı gör
Doğru cevap: D) Beklenen değer kriteri(Expected value)
Beklenen değer kriteri olasılıkların bilindiği risk altında karar vermede kullanılır; diğer seçenekler belirsizlik ölçütleridir.
Bu dersi alan bölümler
Nasıl çalışmalı?
Önce "Vize (hepsi)" ya da "Final (hepsi)" ile geçmiş yılların sorularını çözün; aynı konular sınavlarda sık tekrarlanır. Yanlış yaptığınız sorular "Yanlışlar" bölümünde birikir, sınavdan önce onları yeniden çözün. Yolda ya da ev işi yaparken "Sesli Dinle" ile soruları ve cevaplarını dinleyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
AUZEF Karar Analizi çıkmış sorular nerede?
Mobil Defter'de AUZEF Karar Analizi dersinin vize, final ve bütünleme hazırlığı için 23 sorusu var. Soruları cevaplarıyla test olarak çözebilir, yanlışlarını ayrıca tekrar edebilir ve sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Karar Analizi çıkmış sorular PDF olarak indirilebilir mi?
Ayrı bir PDF dosyası yerine uygulamadaki "Kağıda yazdır" düğmesi dersin bütün sorularını ve cevap anahtarını yazdırılabilir sayfa olarak hazırlar; telefonda ya da bilgisayarda "PDF olarak kaydet" seçeneğiyle PDF yapabilirsin.
AUZEF Karar Analizi ders notları ve konu özeti var mı?
Evet. Bu sayfada dersin konu özeti var; uygulamadaki "Konu özeti" düğmesiyle özetin tamamını okuyabilir ya da sesli dinleyebilirsin.
AUZEF Karar Analizi soruları ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Ad, cep telefonu ve bölümünle bir dakikada üye olup bütün sorulara, yanlışlar listesine ve sesli dinlemeye erişebilirsin.
3. sınıf Güz diğer dersler
- 17.-18. Yüzyıl Osmanlı Tarihi çıkmış sorular
- Acil Durum Yönetimi çıkmış sorular
- Acil Hizmetlerin Yönetimi çıkmış sorular
- Afetler ve Coğrafi Bilgi Sistemleri çıkmış sorular
- Afetlerde Bilişim ve İletişim Teknolojilerinin Kullanımı çıkmış sorular
- Afetlerde Lojistik Yönetimi çıkmış sorular
- Aile Sosyolojisi çıkmış sorular
- Ajanslarda Organizasyon ve Yönetim çıkmış sorular
- Araştırmacı Gazetecilik çıkmış sorular
- Avrupa Birliği-Türkiye İlişkileri çıkmış sorular
- Birey, Aileler ve Sosyal Hizmet çıkmış sorular
- Ceza Hukuku çıkmış sorular
- Çalışma İlişkileri Tarihi çıkmış sorular
- Çalışma Psikolojisi çıkmış sorular