AUZEF Serbest Zaman Eğitimi Çıkmış Sorular

Ders, serbest zamanın ve rekreasyonun bireye ile topluma sağladığı yararları, rekreasyon türlerini, davranış ve güdülenme kuramlarını, eğitimin niteliklerini ve serbest zaman doyumunun boyutlarını ele alır.

Rekreasyonun yararları

• Kendini tanıma, kimlik oluşumu ve kişisel gelişim psikolojik yarar kapsamındadır.
• Bağışıklığın güçlenmesi gibi bedensel etkiler fiziksel yarara girer.
• Fiziksel sağlamlık, dinlenme, güzellik anlayışı ve keşfetme ihtiyacı kişisel yararlardır.
• Sosyalleşme başkalarıyla etkileşim gerektirdiği için kişisel değil toplumsal yarardır.

Rekreasyonun nitelikleri ve türleri

• Rekreasyon yapıcı, olumlu ve toplumca kabul gören bir etkinliktir.
• Toplumun değerleriyle çatışan faaliyetler rekreasyon sayılmaz.
• Katılım biçimine göre aktif ve pasif olmak üzere ikiye ayrılır.
• Aktif katılımda kişi faaliyeti bizzat yapar; pasif katılımda izleyici konumundadır.
• Maç, konser veya tiyatro izlemek pasif katılıma örnektir.

Davranış ve öğrenme

• Davranış, canlının uyaranlara verdiği gözlenebilir tepkilerin tümüdür.
• Öğrenme, yaşantı ve tekrar sonucunda davranışta oluşan kalıcı değişimdir.
• Pekiştirme sonrası kalıcı davranış değişikliği davranışçı yaklaşımın öğrenme tanımıdır.
• Toplumdaki konuma göre beklenen davranış kalıpları rol ve statü ile açıklanır.

Güdülenme ve ihtiyaçlar

• Maslow güdülenmenin kaynağını ihtiyaçlarda arar ve bunları hiyerarşik basamaklara dizer.
• Basamaklar: fizyolojik, güvenlik, sevgi, saygı ve kendini gerçekleştirme.
• Alt ihtiyaçlar karşılanınca birey en üstteki kendini gerçekleştirme ihtiyacına yönelir.
• Başarı, yetkinlik, bağımsızlık, tanınma, statü ve takdir arayışı saygı ihtiyacıdır.
• Deci ve Ryan üç temel psikolojik ihtiyaç tanımlar: özerklik, yeterlilik, ilişkisellik.
• TDK'ye göre istek, başkasından gerçekleşmesi beklenen şey, talep anlamına gelir.

Eğitim ve informal öğrenme

• Eğitim, kişinin kendi yaşantısıyla bilinçli biçimde istendik yönde davranış kazanmasıdır.
• Davranış değişikliğinin istendik olması eğitimin vazgeçilmez şartıdır.
• İnformal eğitim planlı ve programlı değildir, günlük yaşamda kendiliğinden gelişir.
• Yer ve zamanın önceden belirlenmesi formal eğitime özgüdür.

Grup yaşamı

• Sağlıklı grup yaşamı saygı, özgürlük ve iş birliğine dayanır.
• Görüşünü başkalarına kabul ettirmeye çalışmak çatışma doğurur ve iletişimi bozar.

Serbest zaman doyumu boyutları

• Ölçekte psikolojik, eğitsel, sosyal, rahatlama, fizyolojik ve estetik boyutlar bulunur.
• Bireysel boyut ayrı bir boyut olarak yer almaz.
• Estetik boyut, alanın tasarım, güzellik ve çekiciliğinden alınan doyumu ölçer.

Rekreasyon

Serbest zamanda yapılan, olumlu ve toplumca kabul edilen yapıcı etkinliklerin genel adıdır.

Psikolojik fayda

Kendini tanıma, öz benlik farkındalığı ve kimlik gelişimi gibi zihinsel ve duygusal kazanımlardır.

Fiziksel fayda

Bağışıklık ve sağlamlık gibi vücudun biyolojik işleyişine yönelik katkılardır.

Aktif katılım

Kişinin etkinliği bizzat yaparak içinde yer almasıdır.

Pasif katılım

Kişinin etkinliği seyirci olarak izlemesidir.

Davranış

Canlının içsel veya dışsal uyaranlara verdiği gözlenebilir tepkilerdir.

Öğrenme

Yaşantı ve tekrar sonucu davranışta ortaya çıkan kalıcı değişimdir.

İhtiyaçlar hiyerarşisi

Maslow'un insan güdülenmesini basamaklı ihtiyaçlarla açıklayan kuramıdır.

Saygı ihtiyacı

Maslow'un dördüncü basamağıdır; kendine saygıyı ve başkalarından saygı görmeyi kapsar.

Kendini gerçekleştirme

Potansiyeli tam kullanma ihtiyacıdır; hiyerarşinin en üstünde yer alır.

Temel psikolojik ihtiyaçlar

Deci ve Ryan'a göre özerklik, yeterlilik ve ilişkisellikten oluşan doğuştan ihtiyaçlardır.

Rol ve statü

Toplumdaki konuma bağlı olarak bireyden beklenen davranış kalıplarıdır.

• Kişisel yararlar (fiziksel, psikolojik, dinlenme) ile toplumsal yarar olan sosyalleşme birbirine karıştırılmamalıdır.
• Aktif katılım yapmayı, pasif katılım izlemeyi anlatır.
• Formal eğitimde yer ve zaman önceden belirlidir; informal eğitimde böyle değildir.
• Doyum boyutları sorusunda bireysel boyut seçeneği listede olmayan şıktır.
• Olumsuz ifadeli sorularda (sayılamaz, katkı sağlamaz, olmayan) yanlış olanı bulmaya odaklanılmalıdır.