AUZEF Ticaret Hukuku Çıkmış Sorular

Ticaret Hukuku; tacir, ticari işletme, ticari iş ve dava, ticaret unvanı, şirketler, tacir yardımcıları ile kıymetli evrak ve kambiyo senetlerini inceler. Konuların çoğu Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine dayanır.

Ticaret hukukunun kapsamı ve kaynakları

• Sermaye Piyasası Hukuku ticaret hukukuyla bağlantılıdır; Gayrimenkul (Eşya) Hukuku Medeni Hukukun alt dalıdır, kapsam dışıdır.
• Vergi Usul Kanunu kamu hukukuna aittir, ticaret hukukunun kaynağı sayılmaz.
• Ticari işlerde uygulama sırası: emredici kurallar, sözleşme, tamamlayıcı ticari kurallar, ticari örf ve âdet, genel hükümler.
• Yargıtay, yedek nitelikli kanun hükümlerinin örf ve âdetle değiştirilemeyeceği görüşündedir.
• Ticaret hukuku piyasaya kural koyarak etkin rol oynar; iktisat bilimi ise olguları inceler ve açıklar.

Tacir ve tacir sıfatı

• Gerçek kişi, ticari işletmesi bulunup faaliyet gösterir ve işletmeyi kısmen de olsa kendi adına yürütürse tacir olur.
• Limited ve anonim şirketlerde tacir şirket tüzel kişiliğidir; ortaklar tacir sayılmaz.
• Küçük veya kısıtlıya ait işletmede tacir, yasal temsilci değil küçük veya kısıtlıdır.
• Anonim şirket fiilen işletme işletmese de tacirdir; dernek kural olarak tacir değildir.
• Tacirlik sona erse bile iflas, terkin ve ilandan sonra bir yıl istenebilir.

Tacir olmanın sonuçları

• Sonuçlar: sicile tescil, unvan kullanma, oda kaydı, defter tutma, basiretli davranma ve iflasa tabi olma.
• Teyit mektubuna sekiz gün içinde itiraz edilmezse içerik kabul edilmiş sayılır.
• Tacir, ticari işi için kararlaştırılan cezai şartın indirilmesini isteyemez.
• Tacirler arası ihtar noter, iadeli taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imzayla yapılır; telefon yeterli değildir.
• Ticari mektuplarda unvan, işletme merkezi, sicil numarası ve gerekirse internet adresi bulunur; ikametgâh adresi zorunlu değildir.

Ticari iş, ticari dava ve faiz

• Tacirin borçlarının ticari olması karinedir; tacir işlemin işletmesiyle ilgisiz olduğunu açıkça bildirirse karineyi çürütmüş olur.
• Evlilik, miras gibi kişisel işler ticari sayılmaz; gerçek kişi tacirin adi borcu da olabilir.
• Mutlak ticari davalar tarafların tacir olmasına bakılmaksızın ticaridir ve yalnızca TTK'da değil özel kanunlarda da düzenlenmiştir.
• Haksız rekabet davası mutlak ticari davadır; iki tacirin işletmeleriyle ilgili davalar nispi ticari davadır.
• Ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ayrımı görev ayrımıdır.
• Bileşik faiz genel olarak yasaktır; cari hesap ve iki tarafın ticari işi olan ödünç sözleşmelerinde, en az üç aylık dönemlerle mümkündür.

Ticari işletme, unvan, defter ve sicil

• Ticari işletmede gelir sağlama amacı, devamlılık, bağımsızlık ve esnaf faaliyetini aşan büyüklük aranır; ortaklık zorunlu değildir.
• İşletme devrinde unvan kural olarak devre dahildir, taraflar dışarıda bırakabilir; faaliyete sürekli tahsisli mal varlığı devir dışı bırakılamaz.
• Esnaf ile ticari işletme sınırı kararnamede sayısal değerlerle belirlenir.
• Defter açılış onayını noter yapar; şirket kuruluşunda sicil müdürlüğü de yapabilir. Kayıtlar silinemez, okunabilir biçimde düzeltilir.
• Ticaret sicili herkese açıktır; herkes inceleyebilir ve onaylı örnek isteyebilir.

Şirketler, tacir yardımcıları ve rekabet

• Kollektif ve adi şirkette ortaklar sınırsız sorumludur; limited ve anonim şirkette sorumluluk sermaye payıyla sınırlıdır.
• Limited şirket en az bir, en çok elli ortakla kurulur.
• Adi şirketin tüzel kişiliği yoktur, dava ehliyeti de yoktur.
• Rehinli taşınmaz anonim şirkette ayni sermaye olarak getirilemez.
• Ticari mümessil tacirin ikinci benliği gibidir; taşınmaz devri ve ipotek için özel yetki gerekir. Bağlı yardımcılar emir-komuta altındadır.
• Tek yetkili satıcı kendi adına ve hesabına satar; başkası adına hareket etmek acentenin özelliğidir.
• Haksız rekabet dürüstlük kuralına aykırı davranıştır; tek seferlik maliyet altı satış tek başına haksız rekabet sayılmaz.

Kıymetli evrak genel esasları

• Kıymetli evrakta hak senede bağlıdır; hisse senedi, bono, poliçe, çek örnektir.
• Sınıflandırma: devir şekli (nama, emre, hamiline), temel ilişkiye bağlılık, hakkın niteliği (alacak, ortaklık, emtia).
• Sınırlı sayı ve tipe bağlılık geçerlidir; taraflar yeni tür yaratamaz.
• Nama yazılı senet temlik beyanı ve teslimle, emre yazılı ciro ve teslimle, hamiline yazılı yalnızca teslimle devredilir.
• Zayi hâlinde iptal davası ödeme yerindeki ticaret mahkemesinde açılır ve meşru hamili korur.
• Evraksız (kaydi) sistemde kayıtları Merkezi Kayıt Kuruluşu tutar; sistemli kanunlaştırma Alman hukukunda yapılmıştır.

Kambiyo senetleri

• Kambiyo senetleri poliçe, bono ve çektir; kambiyo vasfı için zorunlu şekil şartlarına eksiksiz uyulmalıdır.
• Soyutluk: senet geçerliliği temel ilişkiye bağlı değildir.
• Aval kambiyo senetlerine özgü kefilliktir; belirtilmezse keşideci için verilmiş sayılır.
• Hamil, ödenmeyen senette önceki imzacılara müracaat hakkıyla başvurur.
• Çek görüldüğünde ödenir; ileri tarihli çek de hemen ibraz edilebilir. Cayma ibraz süresi geçince hüküm doğurur.
• Çekte faiz kaydı yazılmamış sayılır; poliçede lehtarın adı yazılır, imzası aranmaz.
• Bedel yazı ve rakamla farklıysa yazıyla gösterilen esas alınır.

Ticari işletme

Gelir sağlama amacıyla sürekli ve bağımsız yürütülen, esnaf faaliyetini aşan büyüklükteki faaliyet birimi.

Ticari iş karinesi

Tacirin borçlarının ticari sayılması esasıdır; aksini tacir ispatlar.

Mutlak ticari dava

Tarafların tacir olup olmadığına bakılmadan ticari sayılan davadır.

Nispi ticari dava

İki tarafın tacir olduğu ve işletmeleriyle ilgili uyuşmazlıklardır.

Ticaret unvanı

Tacirin ticari işletmesinde kullandığı addır; işletme adı ise mal ve hizmeti ayırt eder.

Ticari mümessil

Tacirin adına geniş temsil yetkisiyle işletmeyi yöneten bağlı tacir yardımcısıdır.

Kambiyo senedi

Poliçe, bono ve çekten oluşan, şekil şartları ağır senetlerdir.

Soyutluk

Senedin geçerliliğinin altındaki temel borç ilişkisinden bağımsız olmasıdır.

Aval

Kambiyo senedindeki borçlulardan birinin borcunu güvence altına alan özel kefilliktir.

Müracaat hakkı

Ödenmeyen senette hamilin önceki imzacılara başvurma yetkisidir.

Emtia senedi

Mal üzerindeki mülkiyet veya rehin hakkını temsil eden senettir; makbuz senedi ve varant örnektir.

Evraksız kıymetli evrak

Hakkın fiziki senet yerine elektronik kayıtla temsil edildiği sistemdir.

• Unvan ile işletme adını karıştırma: ayırt edici işlev işletme adına aittir.
• Sermaye şirketlerinde ortak değil şirket tacirdir; küçük veya kısıtlı işletmesinde tacir yasal temsilci değildir.
• Bileşik faiz mutlak yasak da serbest de değildir; yalnızca TTK m. 8 istisnaları geçerlidir.
• Mutlak ticari davalar yalnızca TTK'da değil, diğer özel kanunlarda da yer alır.
• Çek vadesizdir ve görüldüğünde ödenir; faiz kaydı ve lehtarın imzası zorunlu unsur değildir.