AUZEF Aile Terapisi Çıkmış Sorular

Aile Terapisi dersi, ailenin sistem olarak ele alınışını, aile danışmanlığının tarihsel gelişimini ve başlıca ekolleri (psikanalitik, yapısal, yaşantısal, stratejik, bilişsel davranışçı) ile aile yaşam döngüsündeki iletişim ve gelişim dönemlerini inceler.

Aile kavramı ve aile sistemi

• Aile, evlilik, kan bağı ve evlat edinmeyle oluşan, üyelerin ailevi rollerle ilişki kurduğu topluluktur; bu tanım Malinowski'ye bağlanır.
• Aileyi bir arada tutan temel bağ duygusaldır, barınma ihtiyacı değildir.
• Aile açık bir sistemdir; kapalı sistem ifadesi yanlıştır.
• Sistemin etkileşim içinde dengeyi koruması homeostasis adını alır.
• Anaerkil ailede otorite anneye ya da önder kadına aittir.
• Gelir düzeyi ve eğitim düzeyi sağlıklı aile özelliği ya da iletişim engeli olarak öne çıkmaz.

Aile danışmanlığının tarihsel gelişimi

• Uygulamaların bilimsel çalışmalardan önceki kökeni din hareketlerine dayanır.
• Alfred Adler aile içi dinamikleri ilk kez ayrıntılı ele alan isimdir.
• Genel sistemler kuramı alanı canlı ve hareketli bir döneme taşımıştır.
• Gelişim üç kuşağa bölünür; ilk kuşak sistemler kuramına dayanır.
• Öyküsel aile terapisi kanıta dayalı üçüncü kuşak yaklaşımlar arasında sayılmaz.
• Amerika'da ilk aile terapisi dernekleri 1970-1979 döneminde kurulmuştur.
• Barker, alanı beş ekolde sınıflamıştır: psikanalitik, yapısal, yaşantısal, stratejik, bilişsel davranışçı.

Önemli isimler ve katkıları

• Minuchin yapısal aile terapisinin kurucusudur.
• Jackson ve Haley stratejik müdahale yaklaşımını geliştirmiştir.
• Ackerman evlilik terapisinde duygusal sıkıntıyı ve yetersizlik duygusunu hafifletmeyi hedeflemiştir; stratejik gelişime katkısı yoktur.
• Erickson belirtileri gidermek için hipnotik tekniklerden yararlanmıştır.
• Moreno psikodram ve grup psikoterapisinin öncüsüdür; grup danışmasıyla ilişkilidir.
• Satir evlilik ve aile terapisine temas, kaos ve bütünleşme evrelerini kazandırmıştır.

Yapısal ve stratejik yaklaşımlar

• Transaksiyonel kalıplar yapısal aile danışmasında önemlidir.
• Aykırı hiyerarşi kavramı yapısal açıklamaya aittir.
• Yapısal terapist hızlı ve acil tedbirlerle sorunlara yönelmez.
• Stratejik danışmada önce her bireyle ayrı ayrı görüşme evresi yoktur.
• Aile menşei oturumları, psikodrama ve sistemik yapı üzerinden yönlendirme stratejik modele ait değildir.

Yaşantısal, Satir ve Whitaker modelleri

• Yaşantısal yaklaşım geçmişe değil şimdiki âna odaklanır; yüzleşmede duygulardan yararlanılır.
• Yaşantısal danışmada serbest çağrışım kullanılmaz; danışmanın aşırı etkin müdahalesi güçlü yön sayılmaz.
• Satir'e göre olumlu benlik saygısı için saygın meslek edinmek gerekli şart değildir.
• Satir modelinde sorunlara karşı direnci yükseltmek amaç değildir.
• Whitaker'a göre sağlıklı aile esnektir; başarıyı odak noktası yapmak özellik değildir.
• Whitaker modelinde ilk evrede rollerin tanımlanması doğru sıralama sayılmaz.

Sistemik, psikoanalitik ve bilişsel davranışçı yaklaşımlar

• Yeniden çerçeveleme, sistemik danışmada değişimi başlatan tekniklerdendir.
• Nefes teknikleri sistemik yaklaşımın aşamalarından değildir.
• Sistemik terapistin hipnoterapi becerisine sahip olması gerekmez.
• Odaklanma psikoanalitik danışma aşamalarından değildir.
• Bilişsel davranışçı terapide ego yapısındaki güçlü ve zayıf yönlerin saptanması dikkat noktası değildir.

Danışman becerileri ve süreç

• İçeriği ve duyguyu yansıtma, özetleme ve kendini açma terapinin etkisini artırır.
• Uyum sağlayıcı yaklaşım ortak dil, güçlü yönleri vurgulama ve yargısız dile dayanır; geçmiş yaşamı çözümlemek bunlardan değildir.
• Esneklik çoğunlukla sürecin son evresinde yükselir.
• Aile danışmanlığında oturumlar genellikle aile üyeleriyle birlikte yapılır.
• Rogers'ın temel koşulları arasında pozitif düşünce yoktur.
• Aile portresi yönteminde değerlendirme adımı yer almaz.

Yaşam döngüsü, iletişim ve şiddet

• Çocuğun ergenliğe geçişinde iletişim biçimi değişmeli, anlamak için daha çok çaba gösterilmelidir.
• Çocuğun anne babadan bağımsızlaşmaya başlaması yetişkinlik döngüsünde görülür.
• Eşlerin yakınlaşıp birlikteliğin yoğunlaştığı dönem yaşlılık ve emeklilik dönemidir.
• Koruyucu ve bağımlı iletişimi sürdüren ebeveynler evlilik sürecini olumsuz etkiler.
• Çocuğun bilgisayar kullanımında içeriği hiç denetlememek sağlıklı iletişime katkı vermez.
• Kadına yönelik şiddet fiziksel, psikolojik, sosyal, ekonomik ve cinsel baskı ile zorlamaları kapsar.

Homeostasis

Aile sisteminin sürekli etkileşim içinde dengeyi koruma eğilimidir.

Genel sistemler kuramı

Aileyi bir sistem olarak ele alarak aile danışmanlığına yeni bir dönem açan yaklaşımdır.

Yeniden çerçeveleme

Sistemik danışmada olaya farklı bakış kazandırarak değişimi başlatan tekniktir.

Aykırı hiyerarşi

Sorunların gelişimini açıklayan yapısal açıklamaya ait kavramdır.

Transaksiyonel kalıplar

Yapısal aile danışmasında aile içi etkileşim örüntüleridir.

Stratejik müdahale

Jackson ve Haley'nin geliştirdiği aile danışması yaklaşımıdır.

Anaerkil aile

Otoritenin anneye veya önder kadına ait olduğu aile tipidir.

Yaşantısal yaklaşım

Şimdiki âna ve duygulara odaklanan insancıl aile danışmasıdır.

Aile portresi

Aile danışmasında kullanılan bir yöntemdir; adımları arasında değerlendirme yoktur.

Kanıta dayalı üçüncü kuşak

Aile terapilerinin son kuşağıdır; öyküsel aile terapisi bunun içinde sayılmaz.

• Sorular çoğunlukla olumsuz kökle gelir (yer almaz, değildir, yanlıştır); her seçeneği ilgili ekolün özelliğiyle karşılaştırmak gerekir.
• Yaşantısal yaklaşım şimdiye ve duygulara odaklanır; geçmişe yoğunlaşma ve serbest çağrışım bu yaklaşıma uymaz.
• İsim-yaklaşım eşleşmelerine dikkat edilmelidir: Minuchin yapısal, Jackson-Haley stratejik, Satir temas-kaos-bütünleşme, Ackerman evlilik terapisi.
• Aile açık bir sistemdir; kapalı sistem veya aile olmadan başarının mümkün olmadığı gibi mutlak ifadeler yanlıştır.