AUZEF Çocuk Resimlerinin Analizi Çıkmış Sorular

Ders, çocuk resimlerinin tarihsel gelişimini, çizgisel gelişim evrelerini ve çizimlerdeki öğelerin (ağız, göz, renk, boyut vb.) psikolojik yorumunu ele alır. Ayrıca istismar belirtileri, yaratıcılığı destekleme ve anti masal konularını kapsar.

Resmin tarihi ve çocuk resmine ilgi

• İlk çağ insanı duygularını ve av sahnelerini mağara duvarlarına resmetmiştir; bu resimler önemli tarihsel kanıttır.
• Kaya yüzeyine oyularak yapılan resimlere petroglif denir.
• İspanya'daki Altamira Mağarası resimleri 1879'da bulunmuştur; ilk fark eden Maria'dır.
• Yazı resimden doğmuştur; piktogram ve hiyeroglifler zamanla harflere dönüşmüştür.
• Çocuk betimi 16. yüzyılda ayrı figür olarak görülmüş, 17. yüzyılda Rubens çocukları resmetmiştir.
• Portre ressamlığından fotoğrafçılığa geçiş 19. yüzyıldadır; çocuk resimleri 1885-1920 arasında toplanıp incelenmiştir.

Lowenfeld ve gelişim evreleri

• Lowenfeld çalışmasına çocukların dünya resimleri adını vermiştir.
• Evreler: Karalama (2-4), Şema Öncesi (4-7), Şematik (7-9), Gerçekçilik (9-12), Doğalcılık (12-14 yaş).
• Karalama dönemi kontrolsüz, kontrollü karalama ve adlandırma evrelerinden oluşur.
• Şema Öncesi dönemde renkler coşkuyla kullanılır; Şematik dönemde sabit semboller ve yer-gökyüzü çizgisi görülür.
• Lowenfeld ve Brittain gelişimi fiziksel, duygusal, sosyal, bilişsel, algısal, estetik ve yaratıcı alanlarla ilişkilendirir.

Diğer araştırmacılar ve testler

• Goodenough 1926'da Bir İnsan Çiz testini geliştirmiş, çizimin zekâyı yansıttığını savunmuştur; çizim sırası ve temposunu da dikkate almıştır.
• Harris-Goodenough testi 3-15 yaş arasına uygulanır; Türkiye'de okul öncesinde ilk uygulayan P. Uçman'dır.
• Rouma insan figürü çiziminde 10 evre belirlemiştir.
• Kerschensteiner 1905'te çizimleri üç evrede ele almış, ilk evre şematik resimdir.
• Kellogg çizimlerin temelinde 20 temel karalama biçimi bulmuştur; kare bunlar arasında değildir.
• Arnheim çocuğun kendi gerçekliğini resme dökmesine yerel çözüm demiştir.
• Çocuk çizimlerinde saydam (röntgen) çizim, imge ile gerçek ayrımının henüz gelişmemesinden kaynaklanır.

Resim öğelerinin yorumu

• Ağız iletişim ve sosyalleşme simgesidir; hiç çizilmemesi ilişki kurma güçlüğü ve içe kapanmayı düşündürür.
• Göz çevreyi algılama, gözlem, korku ve kaygıyı yansıtır.
• Kalın ve baskılı çizgiler güçlü, enerjili ya da dürtüsel bir yapıya işaret eder.
• Büyük ayak güç ve sağlamlık isteğini gösterir; özgüvensizlik küçük, zayıf ayakla ilişkilidir.
• Figür boyutu önem ve güçle ilgilidir; annenin küçük çizilmesi onun güçsüz ya da baskı altında görüldüğünü düşündürür.
• Güneş çoğunlukla anneyi simgeler; insan figürünün hiç olmaması sosyal yaşam sorunlarına işaret edebilir.
• Klepsch ve Logie çizimleri büyüklük gibi boyutlarla ele alır.

Renkler ve doğru analiz

• Kırmızı aşk, enerji ve heyecanı, olumsuzda öfke, saldırganlık ve kini simgeler.
• Yeşil huzur, dinginlik ve uyumla ilişkilidir.
• İyi analizde resim önce bütün olarak görülür; yaş, gelişim düzeyi ve aile durumu birlikte değerlendirilir.
• Tek bir ayrıntıdan kesin sonuç çıkarılmaz; yaş yok sayılamaz.
• En sık çizilen figür insandır.
• Rol değişimi içeren davranışlar (erkeğin yemek yapması gibi) hoş karşılanmaz; boks yapan erkek geleneksel rolle uyumludur.

İstismar ve travma belirtileri

• Aile içi cinsel istismar ensest, yaşlı birinin çocuğa yönelimi pedofili olarak adlandırılır.
• Travmada içe kapanma, uyku sorunu, öfke görülür; iştah artışı beklenmez, çoğunlukla iştahsızlık olur.
• İstismar yaşayan çocuk çizimlerinde vücut parçaları eksik bırakılabilir.
• Sık görülen semboller su, merdiven ve elektriktir; toprak sık semboller arasında değildir.
• Gerileme davranışları alt ıslatma ve parmak emmedir; fobi bunlardan sayılmaz.
• Eleştirilen ve aşağılanan çocuk çizimde kulak figürüne yer vermeyebilir.

Yaratıcılık ve yetişkin tutumu

• Baskı, aşırı denetim, kısıtlama, yarıştırma ve hazır kalıp vermek yaratıcılığı köreltir.
• Sürekli yorum yapmak da hatalı tutumdur.
• Yarıştırma sosyalleşmeyi engeller; sonucu baştan belirleme karar verme yetisini yok eder.
• Birden çok çözüm üretmeye yöneltmek (ıraksak düşünme) yaratıcılığı destekler.
• Yetişkinin görevi çocuğun resim ve oyun dilini yargılamadan anlamaya çalışmaktır.
• Şiir, öykü ve anı yazma çalışmaları 11-15 yaş soyut işlemler döneminde yaratıcılığı geliştirir.

Masal ve anti masal

• Masallar sözlü kültürün ürünüdür; masal anlatıcılığı herkesin yapabileceği bir iş sayılmaz.
• Anti masal klasik kalıpları tersine çevirir; kurtarılmayı bekleyen prenses kendi kurtarıcısı olur.
• Durucuk cuk cuk anti masala örnektir; kahramanları arasında prenses yoktur.
• Çocuklar masalı tanıdık olduğu için değil, beklentilerini bozduğu için sorgulamıştır.
• Rol model, toplumca benimsenmiş örnek davranış gösteren kişidir.

Petroglif

Kaya yüzeyine kazınarak ya da yontularak yapılan resimler.

Karalama Dönemi

Yaklaşık 2-4 yaşta kontrolsüz, kontrollü karalama ve adlandırma evrelerinden oluşan dönem.

Şematik Dönem

7-9 yaşta nesnelerin hep aynı sembollerle çizildiği evre.

Gerçekçilik Dönemi

9-12 yaşta gruplaşmanın ve gerçeğe uygun çizimin öne çıktığı evre.

Saydam (röntgen) çizim

Duvarı yokmuş gibi çizip iç kısmı gösterme; imge ile gerçek ayrımının gelişmemesinden kaynaklanır.

Yerel çözüm

Arnheim'in çocuğun kendi gerçekliğini resme dökmesi için kullandığı ad.

Bir İnsan Çiz testi

Goodenough'un çizimden zihinsel gelişimi değerlendirmeyi amaçlayan testi.

Anti masal

Klasik masal kalıplarını bilerek bozan ya da eleştiren tür.

Ensest

Aile içinde çocuğa yönelik cinsel istismar.

Pedofili

Yetişkinin çocuğa yönelik cinsel yöneliminin ve eylemin adı.

Regresyon

Çocuğun önceki gelişim basamaklarına dönmesi; alt ıslatma, parmak emme gibi.

Putto

Kanatlı küçük çıplak çocuk anlamına gelir.

• Lowenfeld evrelerinin yaş aralıkları sık sorulur; Şematik 7-9, Gerçekçilik 9-12 yaştır, Duygusal dönem evre değildir.
• Kerschensteiner ve Rouma karıştırılmamalı: Kerschensteiner üç evre (ilki şematik resim), Rouma on evre.
• Yaratıcılık sorularında yarıştırma, kıyaslama, hazır kalıp ve baskı hatalı tutum; birden çok çözüm doğru tutumdur.
• Travma sorularında iştah artışı beklenmez; ağız ve uzuv eksikliği ilişki ve beden imgesi sorununa işaret eder.
• Olumsuz soru köklerine dikkat edilmeli: Yazı resimden doğmuştur, boks yapan erkek hoşnutsuzluk yaratmaz.