AUZEF Dış Ticaret İşlemleri Çıkmış Sorular

Ders, dış ticaretin temel kavramlarını, teslim şekillerini (Incoterms), riskleri, ödeme ve para terimlerini, ticari belgeleri, taşıma belgelerini ve sigortayı kapsar. Ayrıca mevzuat kaynakları ile uluslararası kuruluşların kurallarına değinir.

Mevzuat ve kurumlar

• 32 Sayılı Karar 1989'da yürürlüğe girmiştir; kıymetli madenler arasında platin sayılır.
• Borçlar Kanunu dış ticarete özgü iç mevzuat kaynakları arasında değildir.
• Uluslararası Ticaret Odası (ICC) 1919'da kurulmuştur.
• ICC 715 numaralı yayın teslim şekillerini düzenler; akreditif kuralları UCP 600'dedir.
• Danıştay, dış ticaret uyuşmazlık çözüm yöntemlerinden biri değildir.
• Sermaye Piyasası Kurulu'ndan yetki alan aracılık kuruluşlarına aracı kuruluş denir.

Dış ticaret kavramları ve rakamlar

• Yurt dışında üretilen malın yurda getirilmesi ithalattır.
• Vergi, resim ve harçlar ödenip malın gümrükten çekilmesine fiili ithalat denir.
• 2015'te Türkiye'nin dış ticaret hacmi yaklaşık 350 milyar dolardır (ihracat yaklaşık 143, ithalat yaklaşık 207).
• Gümrük idaresi mal konusunda tereddüde düşerse uzmanlarca hazırlanan ekspertiz raporu sunulur.

Para, kur ve bankacılık

• Yabancı paranın banknot halindeki biçimi efektiftir.
• Kur, yerli paranın bir biriminin yabancı para cinsinden karşılığıdır.
• Şifre bağlantısıyla bankacılık anlaşması yapılan yurt içi ve yurt dışı bankalara muhabir banka denir.
• Bono, borçlunun alacaklıya ödeme taahhüdünde bulunduğu kambiyo senedidir.

Riskler ve sigorta

• Ticari risk, alıcı veya satıcının kendi durumundan doğar.
• Savaş, iç savaş, ihtilal, grev gibi tarafların iradesi dışındaki olaylar politik risktir.
• Taşıma risklerine karşı güvence sigorta sözleşmesiyle sağlanır.
• Tam ziya yalnızca malın tümüyle yok olmasında tazminat öder; kısmi hasar karşılanmaz.

Incoterms teslim şekilleri

• Incoterms satış sözleşmelerinde geçerlidir; 2010 kurallarında 11 teslim şekli vardır.
• EXW satıcı için en elverişli şekildir; satıcı malı yalnızca işyerinde hazır tutar.
• DDP alıcı için en elverişlidir; mal, gümrük vergileri ödenmiş olarak alıcının ülkesinde teslim edilir.
• FCA'da satıcı malı taşımacıya teslim eder ve ihracat gümrük çıkışını yapar.
• CPT ve CIP'de navlun satıcıdadır; boşaltma ve gümrük giriş işlemleri alıcıya aittir. CIP'de sigorta da satıcıdadır.
• DAP'ta satıcı varış yerine kadar tüm masraf ve riskleri üstlenir.
• FAS, FOB, CFR ve CIF yalnızca deniz ve iç su yoluna özgüdür; FCA her taşıma türünde kullanılır.

Ticari belgeler

• Proforma fatura, anlaşma aşamasında teklif mektubu işlevi görür; mal niteliklerini ve birim fiyatı içerir.
• Çeki listesinde brüt ve net ağırlıklar yer alır; fiyat ve değer eklenirse spesifikasyon belgesi olur.
• Gözetim belgesi malın siparişe uygunluğunu doğrular.
• Menşei şahadetnamesi malın üretildiği ya da geldiği ülkeyi kanıtlar.

Taşıma belgeleri

• Konşimento mülkiyeti temsil eder ve sahibine mal üzerinde tasarruf hakkı verir; gemi kaptanı düzenleyebilir.
• Tesellüm konşimentosu taşıyıcının malı götürmek üzere aldığını kanıtlar.
• Kirli konşimentoda taşıyıcı mal veya ambalaj kusurlarını adetleriyle yazar.
• Akreditifte yüklemeden sonra 21 gün içinde sunulmayan konşimento bayat sayılır.
• Demiryolu taşımasında hamule senedi düzenlenir.
• Charter party konşimentosu geminin tamamının veya bir bölümünün kiralanmasına dayanır.

Muhabir banka

Şifre bağlantısıyla bankacılık işlemleri için anlaşma yapılan yurt içi ve yurt dışı bankalar.

Efektif

Yabancı paranın banknot şeklindeki hali.

Kur

Yerli paranın bir biriminin yabancı para karşılığı.

Fiili ithalat

Vergiler ödenerek malın gümrükten çıkarılması.

Ekspertiz raporu

Gümrüğün tereddüdünü gidermek için uzmanlarca hazırlanan mal raporu.

Proforma fatura

Satıcının anlaşma aşamasında gönderdiği teklif niteliğindeki fatura.

Spesifikasyon belgesi

Fiyat ve değerlerin eklendiği çeki listesi.

Menşei şahadetnamesi

Malın üretildiği ülkeyi gösteren belge.

Konşimento

Mülkiyeti temsil eden klasik deniz taşıma belgesi.

Tam ziya

Yalnızca tam kayıpta tazminat ödenen sigorta kavramı.

Politik risk

Savaş, grev gibi tarafların kontrolü dışındaki olaylardan doğan risk.

Hamule senedi

Demiryolu taşımasında düzenlenen belge.

• Ticari risk tarafların kendi durumundan, politik risk ise iradeleri dışındaki olaylardan doğar.
• EXW satıcı lehine, DDP alıcı lehinedir; karıştırılmamalıdır.
• Çeki listesi ile spesifikasyon belgesi farklıdır: fiyat ve değer eklenince spesifikasyon olur.
• Deniz ve iç su yoluna özgü şekiller FAS, FOB, CFR, CIF'tir; FCA bu gruba girmez.
• Posta makbuzu ve havayolu belgesi yalnızca taşıma sözleşmesinin kanıtıdır; mülkiyeti konşimento temsil eder.