AUZEF İnfeksıyöz Hastalıklar Çıkmış Sorular

İnfeksiyöz Hastalıklar dersi; hayvanlarda ve insanlarda görülen bakteriyel, viral, mantar kaynaklı ve paraziter enfeksiyonların etkenlerini, bulaşma yollarını, tanı yöntemlerini ve korunma önlemlerini ele alır.

Bakteriyel etkenler ve hastalıkları

• Bacillus anthracis canlı vücutta kapsüllüdür; dış ortamda ise sporlanarak toprakta uzun süre canlı kalır.
• Tetanoz ölümcül seyreder; toksine at ve insan çok duyarlı, ruminant, domuz ve etçiller dirençli, kanatlılar korunmuştur.
• Odun dil, Actinobacillus lignieresii ile oluşur; dilde sert kitleler ve baş-boyun lenf düğümlerinde irinli granülomlar görülür.
• Rhodococcus equi pnömonisinde bulaşma ağırlıklı solunum yoluyladır, sindirim yolu daha seyrektir.
• Bradzot koyunlarda abomazitle seyreder; hızlı ilerler, belirti vermeden ölüm görülür.

Üreme sistemi ve düşük yapan etkenler

• Campylobacter fetus subsp. venerealis dişi genital organları tercih eder; çiftleşme veya suni tohumlamayla geçer.
• Chlamydophila abortus ruminantlarda plasentaya yerleşip düşük yapar; enfekte koyunlarla çalışan gebe kadınlar risk altındadır.
• Klamidyalar genel besiyerlerinde üremez; hücre kültürü veya özel yöntemler gerekir.
• Coxiella burnetii (Q humması) sentetik besiyerinde üretilemez, hücre kültüründe çoğalır.

Escherichia coli, anaeroblar ve leptospiroz

• Buzağı septisemisi suşlarının ortak özelliği K99 ya da K99+F41 pilus antijenidir; bağırsağa tutunmayı sağlar.
• Anaerob gram pozitif koklar içinde klinik önemi en büyük cins Peptostreptococcus'tur.
• Leptospirozda insanda sık serovar L. icterohaemorrhagiae'dir; L. grippotyphosa insana adapte olarak eşleştirilmez.

Viral hastalıklar

• Şap virüsünün serotipleri O, A, C ve Asia 1'dir; D serotipi yoktur.
• Türkiye'de sığırlarda şap aşısı O, A ve Asia 1 serotiplerinden hazırlanır.
• Sığır löykozuna karşı aşı yoktur; kontrol aşılamayla sağlanamaz.
• IBR tanısında PCR duyarlı ve yaygın kullanılan bir yöntemdir.
• At Borna hastalığında esas bulaşma nazal yoldur; yem ve su da rol oynar.
• Maedi-visna yavaş seyirli bir lentivirüs hastalığıdır ve etkili ticari aşısı yoktur.
• At viral hastalıklarından korunmada daha fazla antrenman bir önlem değildir.

Mantarlar ve mikolojik tanı

• Dermatofit izolasyonunda MacConkey agar kullanılmaz; çoğunlukla Gram negatif bakteriler için uygundur.
• Sikloheksimid hızlı gelişen saprofit küfleri baskılar; dermatofitler ve dimorfik mantarlar bu besiyerinde seçici üretilir.
• Aspergillus fumigatus sikloheksimide duyarlıdır, bu yüzden besiyerine eklenmez.
• Aspergillus fumigatus yapısında vezikül bulunur.
• Cryptococcus neoformans 25°C ve 37°C'de monomorfiktir; Sporothrix, Blastomyces ve Histoplasma dimorfiktir.

Paraziter enfeksiyonlar

• Sıtma etkeni Plasmodium'u Anopheles cinsi sivrisinekler bulaştırır.
• Hamam böcekleri sıtmayı bulaştırmaz; en fazla mekanik taşıyıcı olabilirler, biyolojik vektör değildir.

Kapsül

B. anthracis'in canlı vücutta taşıdığı, hastalık oluşturmada önemli rol oynayan yapıdır.

Spor

Etkenin olumsuz çevre koşullarında uzun süre canlı kalmasını sağlayan dayanıklı hücre biçimidir.

K99 (F5) pilusu

Buzağı E. coli suşlarının bağırsağa tutunmasını sağlayan temel virülans faktörüdür.

Odun dil

Actinobacillus lignieresii'nin ruminantlarda dil sertleşmesi ve irinli granülomlarla yaptığı hastalıktır.

Bradzot

Koyunlarda abomazitle seyreden, hızlı ilerleyen ve çoğunlukla ölümle biten enfeksiyondur.

Sikloheksimid

Saprofit küflerin üremesini baskılayarak dermatofit ve dimorfik mantarların seçici üretilmesini sağlayan maddedir.

Dimorfik mantar

25°C ve 37°C'de farklı biçimde üreyen mantardır; örnekleri Sporothrix, Blastomyces, Histoplasma.

Monomorfik mantar

Her iki sıcaklıkta aynı (maya) biçiminde üreyen mantardır; örnek Cryptococcus neoformans.

Maedi-visna

Koyunlarda lentivirüsün yaptığı yavaş seyirli, aşısı bulunmayan hastalıktır.

Mekanik taşıyıcı

Etkeni vücudunda çoğaltmadan yalnızca taşıyan canlıdır; hamam böceği örneğidir.

• Soru kökünde 'yanlış', 'değildir', 'kullanılmaz' gibi olumsuz ifadelere dikkat edilmeli; doğru değil, yanlış şık aranır.
• Şap serotipleri sık sorulur: O, A, C, Asia 1 vardır; D yoktur, Türkiye aşısında ise O, A, Asia 1 bulunur.
• Dimorfik ve monomorfik mantarlar karıştırılmamalı; Cryptococcus monomorfik, diğerleri dimorfiktir.
• Mekanik taşıyıcı ile biyolojik vektör ayrımı yapılmalı; sıtmada vektör Anopheles'tir.
• Besiyerinde üremeyen etkenler (klamidya, Coxiella) hücre kültürü gerektirir; bu bilgi yanlış şıkları ayıklamaya yarar.