AUZEF İşletme Finansına Giriş Çıkmış Sorular

İşletme Finansına Giriş dersi; finansal sistemi, mali tabloları ve analiz tekniklerini, oran gruplarını, başabaş ve kaldıraç hesaplarını, nakit bütçesini, çalışma sermayesini, paranın zaman değerini ve riski anlatır. Sorular çoğunlukla tanım ayrımı ve formüllü hesaplama ağırlıklıdır.

Finansal sistem ve finans yönetimi

• Finansal sistem; fon arz edenler, fon talep edenler, finansal araçlar, piyasalar ve aracılardan oluşur. Üretim yapısı reel ekonomiye aittir.
• Fon sağlama ve fonları verimli alanlara yöneltme kararlarını finans yöneticisi verir.
• Finansal yönetim planlama, fon sağlama, yatırım ve analizle ilgilenir; muhasebe kaydı tutmak ya da kayıt denetlemek bu işlevlere girmez.
• Vadesi bir yıldan kısa fonlar para piyasasında, ilk kez ihraç edilen varlıklar birincil piyasada işlem görür.
• Faktoring para ve sermaye piyasası aracı sayılmaz.

Mali tablolar: bilanço ve gelir tablosu

• Bilanço belirli bir tarihteki varlıkları (dönen, duran) ve kaynakları (yabancı kaynak, öz sermaye) gösterir; finansal durum tablosudur.
• Pasif, varlıkların edinilmesinde kullanılan fonların hangi kaynaklardan sağlandığını gösterir.
• Gelir tablosu belirli bir dönemin gelir ve giderlerini düzenli sunarak kâr veya zararı ortaya koyar.
• Satılan malın maliyeti, brüt kâr, faaliyet kârı ve pazarlama-satış-dağıtım giderleri gelir tablosundadır; bankalar ve şerefiye bilançoda yer alır.
• Olağandışı gelirler gelir tablosunda olağan kârın ardından gösterilir.
• Tablolar tahmin ve varsayım içerdiğinden rakamlar mutlak kesin sayılmaz.

Finansal analiz yöntemleri ve oranlar

• Yöntemler: dikey (yüzde), yatay (karşılaştırmalı), trend ve oran analizi. Kaldıraç ve nakit akım analizi bu listede sayılmaz.
• Dikey analiz kalemi grubunun veya toplamın yüzdesi olarak, yatay analiz ardışık dönemleri yan yana koyarak inceler.
• Finansal analiz likiditeyi, finansal yapıyı, verimliliği ve kârlılığı değerlendirir; üretim düzeyi belirlemek amacı değildir.
• Cari oran dönen varlıkların kısa vadeli borçlara bölünmesidir; asit-test oranında stoklar dönen varlıklardan çıkarılır.
• Finansal yapı oranları borçluluğu ve uzun vadeli borç ödeme gücünü, devir hızı oranları varlık kullanım etkinliğini ölçer.
• Net kâr = net satış × net kâr marjı; satılan mal tutarı = stok devir hızı × stok tutarı.

Başabaş noktası ve kaldıraçlar

• Başabaş noktasında toplam gelir toplam maliyete eşittir, kâr sıfırdır.
• Başabaş miktarı = sabit maliyet ÷ (fiyat − birim değişken maliyet).
• Analizde sabit maliyetlerin üretimden bağımsız kaldığı varsayılır; üretimle değişen maliyet değişkendir.
• Faaliyet kaldıraç derecesi = katkı payı toplamı ÷ faaliyet kârı.
• Finansal kaldıraç derecesi = FVÖK ÷ (FVÖK − faiz).
• Borç faizi yatırım getirisinden düşükse kaldıraç pozitif, yüksekse negatiftir.

Nakit bütçesi, çalışma sermayesi ve alacak yönetimi

• Nakit akımı, giren ve çıkan nakit arasındaki farktır.
• Nakit bütçesi günlük, haftalık, aylık veya üç aylık hazırlanabilir; nakit açığı, fazlası ve finansman ihtiyacını gösterir, finansal riski ölçmez.
• Nakit bütçesinin amaçlarından biri birikebilecek fonların atıl kalmasını önlemektir.
• Kısa vadeli fon ihtiyacı finansal planlamayla belirlenir; sermaye bütçelemesi uzun vadeli yatırımlara yöneliktir.
• Çalışma sermayesi dönen varlıklardır (kasa, bankalar, alacaklar, stoklar, menkul kıymet); en geç bir yılda nakde dönüşür.
• Satışlarla birlikte stoklar ve ticari alacaklar değişir; alacağa bağlanacak fon alacak yönetiminin konusudur.

Paranın zaman değeri

• Etkenler: faiz oranı, enflasyon, risk ve vade.
• Basit faizde yalnız anapara faiz getirir; bileşik faizde faiz de anaparaya eklenip yeniden faiz işler.
• Gelecek değer FV = PV × (1 + r)^n; bugünkü değer PV = FV ÷ (1 + r)^n.
• Örnekler: 5.000 TL %10 ile 3 yılda bileşik 6.655, basit 6.500 TL olur.
• Anüitelerde eşit ödeme serisi anüite faktörüyle değerlenir; ertelenmiş anüitede önce dönem sonu değeri bulunup geriye indirgenir.
• Reel faiz yaklaşık nominal faiz eksi enflasyondur; nominal faiz enflasyonu aşarsa reel getiri pozitiftir.

Risk ve getiri

• Risk, beklenen getiriden sapma olasılığıdır.
• Varyans sapmaların karelerinin ortalamasıdır; standart sapma onun karekökü olup mutlak riski gösterir.
• Değişim katsayısı = standart sapma ÷ beklenen getiri; birim getiri başına riski verir.
• Farklı getirili varlıkları karşılaştırmada değişim katsayısı kullanılır.
• Ortalama, mod ve medyan merkezi eğilim ölçüleridir, risk ölçüsü değildir.

Dikey analiz

Bir kalemin grubu veya toplamı içindeki yüzde payını inceleyen analiz.

Yatay analiz

Ardışık dönemlerin tablolarını yan yana koyup kalemlerin değişimini yorumlama.

Başabaş noktası

Toplam gelirin toplam maliyete eşit olduğu, kârın sıfır olduğu satış düzeyi.

Katkı payı

Birim satış fiyatı ile birim değişken maliyet arasındaki fark.

Sabit maliyet

Üretim miktarından etkilenmeyen kira, yönetici maaşı, amortisman gibi giderler.

Asit-test oranı

Stoklar çıkarıldıktan sonra dönen varlıkların kısa vadeli borçları karşılama gücü.

Cari oran

Dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara oranı.

Finansal kaldıraç

Borçlanmanın öz kaynak kârlılığına etkisi; faiz getiriden düşükse pozitif olur.

Bileşik faiz

Dönem faizinin anaparaya eklenip sonraki dönemde birlikte faiz getirmesi.

Değişim katsayısı

Standart sapmanın beklenen getiriye bölünmesiyle bulunan göreceli risk ölçüsü.

Çalışma sermayesi

İşletmenin dönen varlıklarının toplamı.

• Bilanço kalemi mi gelir tablosu kalemi mi sorularında bilanço varlık ve kaynakları, gelir tablosu gelir ve giderleri içerir.
• Varyans ile standart sapma ve değişim katsayısı karıştırılmamalı: mutlak risk ile göreceli risk ayrımına bakılmalı.
• Başabaş sorularında önce katkı payı hesaplanmalı; sabit maliyetin üretimle değişmediği ifadesi doğrudur, değiştiği ifadesi yanlıştır.
• Basit faiz ile bileşik faiz sonuçları farklıdır; soruda faizin anaparaya eklenip eklenmediğine bakılmalı.
• Likit oran kârlılığı değil kısa vadeli borç ödeme gücünü ölçer; kaldıraç oranı etkinlik değil finansal yapı oranıdır.