AUZEF Kamu Yönetimi ve Sosyal Hizmetler Çıkmış Sorular

Ders, kamu yönetiminin bir bilim ve uygulama alanı olarak doğuşunu, geleneksel yaklaşımın düşünsel temellerini, özel yönetimle ilişkisini ve Türkiye'deki merkezi ile yerel yönetim yapılanmasının temel unsurlarını ele alır.

Devlet Görüşleri

• Liberalizm devleti büsbütün reddetmez; görevlerini en az düzeyde tutmak ister.
• Anarşizm ise devletin hiç bulunmaması gerektiğini savunur.
• Kameralizm Almanya'da gelişmiş bir yönetim ve maliye öğretisidir.

Kamu Kavramı ve Kapsamı

• Kamu sözcüğü amme, bütün ve idare gibi anlamlara gelir.
• Kamuoyu, kamunun anlamları arasında sayılmaz.
• Çevre bağlamında kamu yönetimi incelenirken komşular dikkate alınan unsurlar arasında yer almaz.

Kamu Yönetiminin Doğuşu ve Kurucuları

• Çağdaş kamu yönetimi alanının kurucusu Woodrow Wilson'dır; 1887 tarihli makalesiyle alanı ayrı bir disiplin olarak ortaya koymuştur.
• Kamu yönetimi başlangıçta siyaset biliminin içinde ele alınmıştır.
• ABD'nin ilgisi özel yönetime, Fransa'nın ilgisi ise kamu yönetimine yönelmişti.

Geleneksel Yaklaşım

• Geleneksel anlayış 19. yüzyılın ikinci yarısından 20. yüzyılın son çeyreğine dek egemen paradigmadır.
• Düşünsel temelini Wilson, Weber ve Taylor oluşturmuştur; Keynes bunların arasında değildir.
• Taylor'ın Bilimsel Yönetimi, her iş için en iyi tek yolun bilimsel yöntemle bulunabileceğini savunur.
• Geleneksel toplumda siyasi konularla idari konuların birbirinden ayrılabileceği görüşü hâkimdir.
• Bu toplumda kamu yönetimine ve siyasete uyma görevi bireylere yüklenmişti.

Yaklaşımlar ve Komşu Alanlar

• Sistem yaklaşımı, birbiriyle ilişkili yapıları ortak amaç doğrultusunda bir bütün olarak görür.
• Psiko-sosyal yaklaşım insan davranışını sistemli biçimde inceler.
• İşletme; üretim, finansman, muhasebe, satış ve pazarlama gibi alanlarda yönetici yetiştiren meslek, disiplin ve faaliyettir.

Merkezi Yönetimin Taşra Teşkilatı

• Kaymakam, merkezi yönetimin ilçe düzeyindeki taşra birimidir; yerel yönetim birimi değildir.
• Kaymakamlar Cumhurbaşkanı kararıyla atanır.
• Sıkıyönetim ilanı kaymakamın görev alanında yer almaz.
• Valiler seçimle değil atamayla göreve gelir.
• Yetki genişliği valilere tanınan bir yetkidir.

Yerel Yönetimlerin Tarihsel Gelişimi

• Batı'da yerel yönetimler sivil yapıyı ve muhalefeti temsil eden kurumlar olarak gelişmiştir.
• Osmanlı'da yerel belediye hizmetlerinde kadı, vakıf ve lonca rol almıştır.
• Eyalet, Osmanlı'da belediye hizmetleriyle anılan bir kurum değildir.

Liberalizm

Devletin görevlerini asgari düzeyde tutmayı savunan, devleti tümden reddetmeyen görüş.

Anarşizm

Devletin hiç bulunmaması gerektiğini ileri süren görüş.

Kameralizm

Alman devletlerinde ortaya çıkan yönetim ve maliye öğretisi.

Woodrow Wilson

1887 makalesiyle çağdaş kamu yönetimi alanının kurucusu sayılan isim.

Bilimsel Yönetim

Taylor'a ait, her iş için en iyi tek yolun bilimsel yöntemle bulunabileceğini öne süren yaklaşım.

Geleneksel yaklaşım

Kamu yönetiminde 19. yüzyıl ikinci yarısından 20. yüzyıl son çeyreğine dek hâkim olan paradigma.

Sistem yaklaşımı

İlişkili yapıları ortak amaç çerçevesinde bütün olarak ele alan yaklaşım.

Psiko-sosyal yaklaşım

İnsan davranışını sistemli biçimde inceleyen yaklaşım.

İşletme

Yönetici yetiştiren; meslek, akademik disiplin ve faaliyet olan alan.

Taşra teşkilatı

Merkezi yönetimin yerel düzeydeki birimleri; vali ve kaymakam bunlara örnektir.

Yetki genişliği

Valilere tanınan bir yetki türü.

• Liberalizm devleti asgariye indirir, anarşizm tamamen ortadan kaldırır; bu ikisi karıştırılmamalıdır.
• Geleneksel yönetimin düşünürleri Wilson, Weber ve Taylor'dır; Keynes bu gruba dahil edilmez.
• Kaymakam ve vali atanır ve merkezi yönetimin taşra birimidir; yerel yönetim sayılmaz.
• Olumsuz kökte sorulan sorularda (kamuoyu, komşular, eyalet, sıkıyönetim) dışarıda kalan seçenek aranır.
• Kamu yönetimi önce siyaset biliminin içinde yer almış, sonra ayrı bir alan olmuştur.