AUZEF Kişilerarası Şiddet ve Yönetimi Çıkmış Sorular

Ders, kişilerarası şiddetin tanımını, kuramsal açıklamalarını, çocuk, genç, kadın, yaşlı, engelli ve iş yeri bağlamındaki türlerini, risk ve koruyucu etmenlerini, sonuçlarını ve önleme ile yönetim yaklaşımlarını ele alır.

Şiddet, agresyon ve öfke

• Şiddet, doğal ve biyolojik olmayan, bilinçli amaçlı ve aşırı olumsuz fiziksel saldırganlıktır.
• Tahrike duygusal yoğunlukla karşılık verme reaktif agresyondur.
• Öfkenin temelinde engellenme, korku ve güce yönelme yer alır; hoşgörü öfkeyi doğuran etmen değildir.
• Duyguyu belli etmeyip suçluluk duyma ve aşırı yemeyle kilo alma kendini cezalandırma biçimidir.
• Öfke yönetimine, aile içinde yıkıcı sonuçlar doğurduğu için ihtiyaç vardır.

Şiddeti açıklayan kuramlar

• Dürtü kuramı, isteğe ulaşmanın engellenmesinin saldırganlığa yol açtığını savunur.
• Psikanalitik kuramda şiddetin belirleyici güdüsü ölüm güdüsüdür.
• Sosyal öğrenme kuramı, çocukların evdeki şiddeti model alarak saldırganlaştığını söyler.
• Eş şiddetini açıklayan I3 kuramı Finkel ve Eckhardt'a aittir.
• Serotonin yüksekliği risk değil, düşüklüğü risk etmeni olarak düşünülür; yüksekliği risk sayılmaz.

Çocuk ve gençlerde şiddet

• Tanımadığı kişinin saldırısı aile içi şiddet sayılmaz.
• Yasal yetersizlikler bireysel değil toplumsal boyuttaki risktir.
• Genç ebeveyn olmak koruyucu etmen değildir; çalışan ebeveyn de resiliensi zayıflatan özellik sayılmaz.
• Aşağılama ve küçük düşürme duygusal istismardır.
• Kurumda yaşama ve zamanın çoğunu yalnız geçirme gençler için koruyucu değildir.
• Şiddet çocukta okul başarısını düşürür, sosyal ilişkileri zayıflatır, madde kullanımına ve evden kaçmaya yöneltebilir; üretkenlik artmaz.

Kadına ve partnere yönelik şiddet

• Kadın sünneti, kadına yönelik şiddetin kültürel boyutuyla ilişkilidir.
• Şiddet yalnız mağdur ile uygulayan arasında kalmaz; çevreyi de etkiler.
• Anksiyete mağdurlarda görülebilen psikolojik sorunlardandır.
• Yüksek özgüven risk etmeni değildir.
• Mağdur kadın olumsuz duygularını başkalarına da yansıtabilir; şiddeti paylaşmak tepki dışı sayılmıştır.

Yaşlı ve engellilere yönelik şiddet

• Bilişsel istismar yaşlı istismar türleri arasında sayılmaz; bağlama fiziksel istismar özelliğidir.
• Vurma, tokat ve tekmeleme ihmal değil istismar örneğidir.
• Süreklilik kuramı yaşlı istismarını açıklayan kuramlardan değildir.
• Erkekler dezavantajlı grup sayılmaz.
• Engellilere şiddetin en temel sebebi toplumun önyargılı olmasıdır.
• Yetersiz sosyal ve ailevi destek koruyucu değil risk durumudur.

İş yeri ve sağlık çalışanları

• Mobbing güç dengesizliği olan taraflar arasında görülür; eşit güçler arasında yaşanmaz.
• Mağdurun direnç göstermesi mobbingin ortaya çıkış nedeni sayılmaz.
• Ekip içinde çalışmak iş yerinde şiddete karşı koruyucudur.
• Sağlık çalışanlarında şiddet kendilik değerini düşürür; artırmaz.
• İş güvenliğinin olmaması çevresel ve kurumsal etkendir; travmatik yaşam olayları bireyseldir.

Önleme ve müdahale

• Mücadelenin temeli halk sağlığı sistemi ilkeleridir; DSÖ ekolojik yaklaşımı önerir.
• Gençleri okulu bitirmeye özendirmek bireysel yaklaşım; anne-baba eğitimi bireysel düzeyde sayılmaz.
• Kadınların çalışma hayatından uzaklaşması önlem değildir; şiddeti saklatmak da önlem sayılmaz.
• Hasta yakınlarına koşulsuz ziyaret izni iş yeri şiddetine karşı tedbir değildir.
• Mağdurla iletişimde kişiliğinin zayıf yönleriyle yüzleştirmekten kaçınılmalıdır.
• Muayenede istismar bulgusu saptamak ikinci düzey, yani erken tanı girişimidir.

Şiddet

Biyolojik olmayan, bilinçli amaçlı ve aşırı olumsuz fiziksel saldırganlıktır.

Reaktif agresyon

Tahrik karşısında duygusal yoğunlukla verilen savunma tepkisidir.

Dürtü kuramı

İsteğe ulaşmanın engellenmesinin saldırganlığa yol açtığını öne sürer.

Sosyal öğrenme kuramı

Saldırganlığın model alma yoluyla öğrenildiğini savunur.

I3 kuramı

Eş şiddetini açıklayan, Finkel ve Eckhardt'ın geliştirdiği kuramdır.

Resiliens

Çocuğun psikolojik dayanıklılığıdır.

Duygusal istismar

Çocuğu sürekli küçük düşürme ve aşağılama davranışıdır.

Mobbing

Güç dengesizliği bulunan taraflar arasında görülen yıldırma davranışıdır.

Ekolojik model

DSÖ'nün şiddeti birey, ilişki ve toplum düzeylerinde ele alan önleme yaklaşımıdır.

Kendini cezalandırma

Öfkeyi gösterememe, suçluluk ve aşırı yemeyle belirginleşen yönetim biçimidir.

Koruyucu etmen

Şiddete maruz kalma veya şiddet uygulama ihtimalini azaltan durumdur.

• Soruların çoğu olumsuz kökle sorulur; 'değildir', 'yer almaz' ifadelerine dikkat edilmeli.
• Bireysel, kurumsal ve toplumsal risk etmenleri karıştırılmamalı; yasal eksiklik ve iş güvenliği bireysel değildir.
• Hepsi koruyucu görünen seçeneklerde yalnızlık, kurumda yaşama ve destek eksikliği risk tarafındadır.
• Önlem düzeylerinde erken tanı ikinci düzeydir, birinci düzey önleme ise şiddet gerçekleşmeden yapılanlardır.