AUZEF Kredi Taleplerinin Değerlendirilmesi Çıkmış Sorular

Ders, bankaların kredi taleplerini nasıl değerlendirdiğini ele alır: kredi analizinin kapsamı, risk türleri, müşteri incelemesinde kullanılan etmenler ve bilanço ile ilgili hesapların yapısı anlatılır.

Kredi kavramı ve bankanın rolü

• Bankalar, tüketim ve yatırıma ayrılmayan paraları faiz karşılığı toplar ve yine faiz karşılığı kullandırır.
• Krediler nakdi ve gayrinakdi olmak üzere ikiye ayrılır; nakit krediler kredi kavramının kapsamındadır.
• Her kredi enflasyon riskinin yanında geri ödenmeme riskini de taşır.
• Kullandırma ile tahsil günü arasında paranın değer kaybetmesi enflasyon riskidir.
• Doğal yıkımlar geri ödenmeme riskini doğuran nedenlerdendir.

Kredi analizinin tanımı ve türleri

• Kredi analizi; kredi değerliliği kararı için bilgi ve etmenlerin değerlendirilmesi ile kredi riskinin yönetilmesi çalışmalarının bütünüdür.
• Kapsamında risk ölçümü, kriz yönetimi ve problemli kredilerin çözüme kavuşturulması da yer alır.
• Kredi öncesi analiz ile olay sonrası analiz karma biçimde uygulanabilir.
• İzleyen kredi analizi, kredi kararı verildikten sonra yapılır.
• Analiz işletmenin geçmişini ve gelecekteki performansını birlikte ele alır.

İnceleme derinliği ve risk azaltıcı unsurlar

• Vadesi kısa ve teminatı likit varlıklardan oluşan kredilerde derinlemesine inceleme gerekmeyebilir.
• Kontrgaranti, para, mevduat, devlet tahvili veya hazine bonosu teminatı incelemeyi hafifletir.
• Sermaye yapısı yeterli firmalara kredi açmak bankanın riskini azaltır.
• Öz sermaye hem varlık edinimine kaynak olur hem alacaklılar için güvence sağlar.
• İşletmelerin başarısızlığında ve kredilerin ödenmemesinde en büyük etken yönetim hatalarıdır.

Müşteri değerlendirmesi ve bilgi kaynakları

• Mali etmenler arasında gelir yaratma kapasitesi ve öz sermaye gözden geçirilir.
• Kişisel faktörler dikkate alınır; kişinin ahlaki yapısı geçmiş davranışlarına bakılarak değerlendirilir.
• Memzuç risk cetveli, firmanın tüm bankalardaki limit ve risk bilgilerini gösterir.
• Tapu sicil kayıtları taşınmazları ve üzerindeki ayni hakları ortaya koyar.
• Mali tablolar bankalar için çoğunlukla en yararlı ve tarafsız kaynaktır.
• Mali tahlil raporu adımları: ön çalışma, firma ziyareti, görüş oluşturma, rapor hazırlama.

Finansman ihtiyacı ve borç ödeme kaynakları

• Hızlı gelişme ek finansman ihtiyacı doğurur; zarar veya az kâr da finansman ihtiyacını artırır.
• Mevsimsel dalgalanmalı işletmelerde yoğun dönemde ihtiyaç artar, stok satış ve tahsil dönemlerinde ihtiyaç azalır.
• Borçlar yeni kredi, stokların nakde çevrilmesi, aktif satışı veya ortaklardan borçlanmayla ödenebilir.
• Yeni yatırım borç ödeme kaynağı değil, kaynak kullanımıdır.
• Dayanıklı tüketim sektörleri konjonktüre duyarlıdır, fiyatları ise istikrarlı seyredebilir.

Mali tablolar

• Bilanço belirli bir tarihteki varlıkları ve finansman kaynaklarını gösterir; bankalara en çok bilgiyi verir.
• Bilanço eşitliği: varlıklar borçlar ile özsermayenin toplamına eşittir.
• Bilanço ödeme gücü, likidite, mali bünye ve yönetim etkinliği hakkında veri sağlar.
• Gelir tablosu bir dönemin satış, maliyet, gider ve sonuçlarını gösterir.
• Fon akım tablosu kaynakların sağlanışını ve kullanımını gösterir.

Ortaklık türleri ve alacak hesapları

• İştirak %10 ile %50 arası pay veya oy hakkıdır; bağlı ortaklıkta oran en az %50 ya da yönetim çoğunluğudur.
• Kasa hesabı yerli ve yabancı nakit paraları izler.
• Senetsiz ticari alacaklar Alıcılar hesabındadır; çalışanlara verilen borçlar Personelden alacaklar hesabındadır.
• Küçük tutarlı ve tahsil edilemeyen alacaklar için şüpheli alacak karşılığı ayrılabilir.
• Ticari olmayan şüpheli alacaklar Şüpheli diğer alacaklar hesabında izlenir.
• Alacak senetlerini reeskonta tabi tutan işletme borç senetlerini de reeskonta tabi tutmak zorundadır.

Stoklar, giderler ve duran varlık hesapları

• Stoklar: ilk madde ve malzeme, ticari mallar, yarı mamuller ve mamuller; verilen sipariş avansları da bu gruba bağlıdır.
• Gelir tahakkukları cari döneme ait, sonradan tahsil edilecek gelirleri izler; gelecek aylara ait giderler peşin ödenmiş giderlerdir.
• Yatırım indirimi kapsamındaki KDV alacakları Diğer KDV hesabında izlenir.
• Özel maliyetler başkasına ait taşınmazların faaliyete uygun hale getirilmesi harcamalarıdır.
• Kuruluş ve örgütlenme giderlerini amortismana konu etmek kurumlar için tercihtir; şahıs firmaları gider yazmak zorundadır.
• Arama sonunda işletilebilir rezerv çıkmazsa harcamalar zarara kaydedilir; leasing varlıkları Haklar hesabındadır.

Kredi analizi

Kredi değerliliğine karar vermek ve kredi riskini yönetmek için yapılan çalışmaların bütünüdür.

Nakdi ve gayrinakdi kredi

Krediler niteliklerine göre bu iki gruba ayrılır.

Enflasyon riski

Kullandırma ile tahsil arasında paranın değer kaybetmesinden doğan zarardır.

Geri ödenmeme riski

Borçlunun krediyi vadesinde ödeyememe ihtimalidir.

Memzuç risk cetveli

Firmanın bütün bankalardaki limit ve risk bilgilerini risk kodlarıyla gösteren sistemdir.

Bilanço

Belirli bir tarihte varlıkları ve bunları finanse eden kaynakları gösteren tablodur.

Gelir tablosu

Bir dönemin satış, maliyet, gider ve faaliyet sonuçlarını ortaya koyar.

Fon akım tablosu

Dönem içinde elde edilen kaynakları ve kullanım yerlerini gösterir.

İştirak

Bir ortaklıkta %10 ile %50 arasında sermaye payı veya oy hakkına sahip olmaktır.

Bağlı ortaklık

Oyların en az yarısına veya yönetim çoğunluğunu belirleme hakkına sahip olunan işletmedir.

Yarı mamul

Üretimi süren, henüz satışa hazır olmayan stoklardır.

Özel maliyetler

Başkasına ait taşınmazı faaliyete uygun hale getirmek için yapılan harcamalardır.

• İştirak (%10-%50) ile bağlı ortaklık (en az %50 veya yönetim çoğunluğu) karıştırılmamalı.
• Gelir tahakkukları (cari döneme ait gelir) ile gelecek aylara ait giderler (peşin ödenen gider) ayrı hesaplardır.
• Şüpheli alacak karşılığı küçük tutarlı alacaklar içindir; ticari olmayan şüpheli alacaklar Şüpheli diğer alacaklar hesabına gider.
• Bilanço belirli bir günü, gelir tablosu bir dönemi gösterir; soru kökündeki bu fark sık sorulur.
• Olumsuz şıklı sorularda yatırım önerisi, yeni yatırım, tüketim kredileri gibi dışarıda kalan seçeneğe dikkat edilmeli.