AUZEF Kriz ve Risk İletişimi Yönetimi Çıkmış Sorular

Ders, halkla ilişkiler ile kriz ve risk iletişiminin tarihsel gelişimini, kamuoyu ve tutum kuramlarını, hedef kitleleri ve kurumların krizi önleme, yönetme ve sonrasında öğrenme yaklaşımlarını ele alır.

Küresel risk ve kriz zemini

• Rekabetin küreselleşmesi üretimde, tüketimde ve yaşam biçiminde standartlaşma doğurur, insanı tek tipleştirir.
• Bireyin söz hakkı istemesi demokrasinin ürünüdür; yönetimler için aynı zamanda risk ve kriz ihtimalidir.
• Kamusal grupların kendini duyurma çabası sosyokültürel gelişme ve bütünleşme sorunlarına yol açabilir.
• Meşruiyet yalnızca hukuki değildir; yönetilenlerin güven, inanç ve rızasını da kapsayan geniş bir sorundur.

Tarihsel gelişim

• Eski Yunan ve Roma'da kamu, ayrıcalıklı yurttaşlardan oluşan sınırlı bir kesimi anlatırdı.
• Rönesans ve Reform'da kilise otoritesi sorgulandı, devletler toplumsal kurum olmaya yöneldi.
• 17. yüzyılda basının geniş kitlelere haber ulaştırması kamu kavramının günümüzdeki anlamını kazandırdı.
• 1808'de kadınların ciğer asılı sırıklarla yürüyüşü, pahalılığa karşı ilk kadın ağırlıklı gösteri sayılır.
• 1929 Bunalımı sonrası halkla ilişkiler toplumsal nitelik kazandı; şirketler çevreyi olumlu etkileme çalışmalarına yöneldi.
• Türkiye'de özel sektörde halkla ilişkiler birimleri 1970'lerde başladı; ilk adım bankacılıkta görüldü.

Osmanlı'dan Cumhuriyet'e yönetim

• Divan-ı Hümayun'a başvuru hakkı çift yönlü iletişim sağladığı için olumlu bir uygulamaydı.
• İçe kapanık alışkanlıklar ve iki yönetim anlayışının zıtlığı geçiş dönemini krizlere açık kıldı.
• Şikâyet hakkı krizi artırmaz, yönetim-halk iletişimini kolaylaştırır.
• MEHTAP Projesi (1962) devletin halkı dinlemesi gerektiğini vurguladı.

Tutum, değer ve algı

• Tutumun yönü lehte ya da aleyhte oluşu, derecesi şiddeti, köklülüğü kimlikle bütünleşme düzeyini anlatır.
• Somutluktan soyuta sıra davranış, kanaat, tutum, değerdir; değiştirmesi en zor olan değerdir.
• Yerleşik tutumları değiştirmek yenilere göre zordur; ortam koşulları davranışı da etkiler.
• Bilgi işlevi tutumların çevreyi anlamlandırıp algıyı düzenlemesidir.
• Tutumlar algıyı biçimlendiren içsel etkenlerdendir.

Halkla ilişkiler ve hedef kitleler

• Halkla ilişkiler planlı, yöntemsel, sürekli ve verimlilik sağlayan bir alandır; rastlantıya dayanmaz.
• RACE modeli: araştırma, eylem, iletişim, değerlendirme; süreç araştırmayla başlar.
• Sendikalar iç hedef kitledir; kamuoyu önderleri dış hedef kitledir, finansal hedef kitleye girmez.
• Finansal hedef kitle yatırımcı, banka, sigorta ve hisse senedi şirketlerinden oluşur.
• Paydaş analizi kurumu etkileyen ve ondan etkilenen tüm tarafların beklentisini saptar.

Kriz iletişimi yaklaşımları

• Etkili kriz iletişimi hızlı, şeffaf, dürüst, tek sözcülü ve mağdura empatiktir.
• Proaktif yaklaşım krizi önceden öngörür; açık sistemler proaktiftir ve geri bildirimi dikkate alır.
• Caywood'un 7R modelinde reaktif koşul, zarar görenlerin zararını karşılamaktır.
• Geliştirme, krizden ders çıkarıp benzer krizin etkisini azaltmak için yapılan hazırlıktır.
• Sosyal medyada söylentiler hızla yayılır; izleme ve hızlı, doğru bilgi gerekir.
• İnternet takibi çevrim içi saldırıları ve rakipleri fark ettirir, olumsuz görüşleri tamamen yok etmez.

İletişim kuramları ve medya

• Bromley 7C modelinde açıklık mesajın iki tarafta aynı anlama gelmesidir; koşullar çevreye uygunluktur.
• Hedef kitlenin yeterliliği okuma becerisi ve önbilgiyi kapsar; inanç ortamı güvenilirliğe, kanallar güvenilen mecralara girer.
• Sistem Kuramı ilişki kuramı olarak anılır ve iletişim, etkileşim, değişimi esas alır.
• Dinamik sosyal etkide zamanlılık olayın yer ve zaman yakınlığıdır; güç ve miktar diğer unsurlardır.
• Lippmann'a göre insanlar zihnindeki resimlere tepki verir; medya bu resimlerin oluşumunda paylıdır.
• McLuhan'a göre televizyon soğuk medyadır; propaganda konuyu saptırır ve yanlı veri toplar.

Araştırma ve kurumsal sorumluluk

• Niceliksel analiz ölçüm ve istatistikle hipotez sınar; niteliksel analiz toplumsal yaşamı anlamayı amaçlar.
• Tümevarım özelden genele giden, geçici genellemeler üretir.
• Tek seferlik veriye dayanan çalışma kesitsel, tekrarlanan çalışma boylamsaldır.
• Sosyal sorumluluk sırası: sahiplerin değerleri, çalışanlar, toplumsal faaliyetler.
• Sponsorlukta kurumsal yarar beklenir; hayırseverlik karşılıksız bağıştır.
• Politik kampanyalar bilgilendirmeli ve uzlaşıya katkı yapmalıdır.

Proaktif yaklaşım

Krizi çıkmadan öngörüp önleyici tedbir almak ve hazırlıklı olmak.

Tutumun köklülüğü

Tutumun kimlikle bütünleşme ve davranışa dönüşme düzeyi.

Meşruiyet

Yönetimin yönetilenlerce gönüllü olarak haklı ve kabul edilebilir bulunması.

Paydaş analizi

Kurumdan etkilenen ve kurumu etkileyen tarafların belirlenip beklentilerinin anlaşılması.

RACE modeli

Araştırma, eylem, iletişim ve değerlendirmeden oluşan dört aşamalı halkla ilişkiler süreci.

Kamuoyu önderi

Kamuyu en çok etkileyen, siyasal olaylara ilgili, her meslekten olabilen kişi veya gruplar.

Geliştirme

Yaşanan krizden ders alarak benzerinin etkisini azaltmaya yönelik önceden yapılan çalışma.

7C Modeli

Bromley'in algı, imaj ve etki yönetimi için geliştirdiği mesaj etkililiği ilkeleri.

Açık sistem

Çevresiyle sürekli bilgi alışverişi yapan, geri bildirime göre kendini yenileyen kurum.

Propaganda

Bir görüşü benimsetmek için konuyu saptıran ve yanlı veri toplayan ikna çabası.

• Tutumun yönü lehte-aleyhte, derecesi şiddet, köklülüğü içselleşme düzeyidir; bu üçü karıştırılmamalı.
• Dönemsel olmak reklamın, sürekli ve yöntemsel olmak halkla ilişkilerin özelliğidir.
• Proaktif önceden önlemeyi, reaktif sonradan tepkiyi anlatır; açık sistem proaktiftir.
• Yasallık hukuki, meşruiyet ise rıza ve güveni de içeren daha geniş bir kavramdır.
• Bromley 7C başlıklarında inanç ortamı güvenilirlik, güvenilen mecralar kanallar, okuma becerisi yeterlilik başlığına aittir.