AUZEF Mali Yargı Çıkmış Sorular

Mali Yargı dersi, vergi uyuşmazlıklarını ve kamu mali yönetimini denetleyen yargı kuruluşlarını (vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri, Danıştay, Sayıştay) ile vergilendirme işleminin hukuka uygunluk unsurlarını ele alır.

Yargı kolları ve mali yargı kuruluşları

• Mali yargı kapsamında vergi mahkemeleri, Danıştay ve Sayıştay yer alır; Yargıtay adli yargı koluna aittir.
• Vergi mahkemeleri ve Danıştay idari yargı kolunda bulunur.
• Sayıştay mali yargı merciidir; adli yargı kuruluşları bu gruba girmez.

Vergi mahkemeleri

• Vergi uyuşmazlıklarında ilk derece mahkemesi vergi mahkemesidir; dava ilk burada görülür.
• Kadro, birer başkan ile yeterli sayıda üyeden oluşur.

Bölge idare mahkemeleri

• Her daire bir başkan ve iki üyeyle toplanır.
• Kararlar oy çokluğuyla verilir.
• İstinaf başvurularını incelemek, bölge idare mahkemesi başkanının idari görevlerinden sayılmaz.

Danıştay

• Anayasa ile kurulmuş en yüksek idari yargı merciidir; danışma ve inceleme görevi de vardır.
• On daireden oluşur.
• Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Kanunu'ndan doğan davalar ile tahakkuka ilişkin davaları görevli dava daireleri karara bağlar.
• İçtihatların birleştirilmesi veya değiştirilmesini Danıştay üyelerinden her biri tek başına isteyemez.
• Başsavcı adına dosya incelemek Başsavcılığa bağlı savcıların işidir, Danıştay Başkanı'nın görevi değildir.

Sayıştay ve denetim

• Kamu harcamalarının denetimi Sayıştay'ın görevidir.
• Merkezi yönetim bütçeli idareler ile sosyal güvenlik kurumlarının gelir, gider ve mallarını TBMM adına denetler.
• Rapor ve dış denetim sonuçları TBMM'ye sunulur.
• Vergi uyuşmazlıklarını çözmek Sayıştay denetiminin amacı değildir; bu vergi mahkemelerinin işidir.

Performans kavramı

• Kamu idarelerinin belirlediği hedef ve göstergelere erişme düzeyine performans denir.

Vergilendirme işleminde hukuka aykırılık

• Hukuka aykırılık sebepleri yetki, şekil, sebep, konu ve amaçtır; hata bunlardan biri değildir.
• Amaç unsuru idari işlemin öznel (subjektif) unsurudur.
• Konu yönünden sakatlık halleri sorulduğunda verilen durumların tamamı geçerli olabilir.
• Zamanaşımına uğramış borç için tebligat yapılması zaman bakımından yetkisizlik sayılır.

Mali yargı

Vergi ve kamu mali yönetimiyle ilgili uyuşmazlık ve denetimleri üstlenen yargı kuruluşlarının geneli.

Vergi mahkemesi

Vergi uyuşmazlıklarına ilk derecede bakan idari yargı mahkemesi.

Bölge idare mahkemesi

Bir başkan ve iki üyeli daireler halinde oy çokluğuyla karar veren mahkeme.

Danıştay

En yüksek idari yargı mercii; danışma ve inceleme görevi de bulunur.

Sayıştay

Kamu harcamalarını TBMM adına denetleyen ve raporlarını TBMM'ye sunan kurum.

Performans

Kamu idarelerinin hedef ve göstergelere erişme düzeyi.

Tipiklik

Somut bir maddi olayın soyut hukuk normuna uymasıdır.

Subjektif unsur

İdari işlemin öznel yönü; amaç unsuru bu gruptadır.

Zaman bakımından yetkisizlik

Zamanaşımından sonra işlem yapılması halinde ortaya çıkan yetki sakatlığı.

İçtihatların birleştirilmesi

Çelişen kararların birleştirilmesi veya değiştirilmesi; her üyenin tek başına isteyemeyeceği bir işlemdir.

• Yargıtay adli yargıdır; mali yargı soruları genellikle Yargıtay'ı yanlış seçenek olarak koyar.
• Vergi uyuşmazlığını çözmek vergi mahkemesinin, harcamaları denetlemek Sayıştay'ın görevidir; ikisi karıştırılmamalı.
• Hukuka aykırılık sebepleri yetki, şekil, sebep, konu ve amaçtır; hata listede yoktur.
• Sayıştay raporları ve denetim sonuçları TBMM'ye sunulur.