AUZEF Manevi Destek Hizmetleri Çıkmış Sorular

Manevi Destek Hizmetleri dersi; maneviyat, din ve sağlık ilişkisini, kayıp, yas, hastalık, afet ve engellilik karşısında bireye sunulacak manevi desteği, ilgili kuram, model ve uygulama yaklaşımlarını ele alır.

Maneviyat, din ve temel dinî esaslar

• Maneviyat, insanın toplumla ve Tanrı ile ilişkilerinde anlam araması olarak tanımlanır (Canda).
• Dinî hükümler iman, ibadet, ahlak ve hukuk alanlarında toplanır; hukuki esaslar aile, miras, ticaret ve siyaseti düzenler.
• Hz. Peygamber'in saydığı beş esas (şehadet, namaz, oruç, zekat, hac) İslam'ın tarifidir.
• Hastalık ve musibetler menfi ibadet sayılır; Hz. Peygamber'in sözü insanlar arası eşitliğe vurgu yapar.
• Medine Sözleşmesi, hicretten sonra farklı grupların birlikte yaşama düzenini belirler.
• Haşir yeniden diriliştir; Mevlana ölümü şeb-i arus olarak görür; Allah sevgisi manevi nimetin zirvesidir.

Kuramlar ve yaklaşımlar

• Logoterapi Frankl'a aittir; bireyin yaşamda anlam bulmasını ve varoluşsal boşluğu aşmasını amaçlar.
• Frankl varoluşsal boşluğu yüzyılın yaygın olgusu sayar.
• Transpersonel kuram, ego sınırlarını aşan kimlik duygusunu hedefler; transpersonel psikoterapi bedensel, duygusal, zihinsel ve manevi sağlığı amaçlar.
• Oluşturmacı kuram insanı deneyimlerini aktif anlamlandıran varlık olarak görür.
• Psikanalitik kuramın kurucusu Freud'dur; yası bilimsel olarak ilk o ele almıştır.
• Bütüncül iyilik hâli için Biyo-Psiko-Sosyal-Manevi Model esas alınır.

Manevi bakım ve danışmanlık

• Pastoral danışmanlıkta sorunun manevi ve dinsel yönü de işlenir; Anton Boissen bu alanın öncülerindendir.
• Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu 2009 raporunda manevi bakımın Türkiye'de uygulanmadığını belirtmiştir.
• Anayasa'nın başlangıç kısmı, maddî ve manevî varlığı geliştirme hakkıyla manevi hizmetlere işaret eder.
• Manevi destek, koruyucu ve destekleyici tedbirler arasında sayılmaz.
• Maneviyata sosyal hizmette ilgi 1980 sonrası belirginleşmiştir; Kuzey Amerika Hristiyan Sosyal Hizmetçiler Birliği 1950'de kurulmuştur.
• Self determinasyon ilkesi, hastaya çözüm için seçenekler sunulmasıdır.

Hastalık, ölüm ve hasta hakları

• Hastalık karşısında tepkiler inkâr ve pazarlık gibi aşamalarla görülür; Müslüman için uygun ifade 'Biz Allah'a aitiz, dönüşümüz O'nadır' sözüdür.
• Dinî ödevleri yerine getirebilme, hastanın manevi temel haklarındandır.
• Örf ve adetler hasta haklarının dayanakları arasında sayılmaz.
• Kur'an-ı Kerim bedensel, ruhsal ve toplumsal hastalıklara şifa kaynağıdır.
• Dinlenme tekniği, uzun çalışmadan sonra rahatlayıp kendini gözden geçirmedir; meditasyon derinlemesine düşünmedir.

Yas ve kayıp

• Yasa yönelik kriz müdahalesinin temelini Eric Lindemann atmıştır.
• Aylar süren yasta olağan düzene dönüş, iyileşme ve yeniden yapılanma özelliğidir.
• Özlem yasın bir özelliğidir; yoğun panik ve öfke patlamaları bu özelliğe girmez.
• Kur'an okumak, İsra 82 uyarınca yas sürecinde şifa ve rahmet kaynağı manevi destektir.
• İbadethaneye gitmek dini sosyalleşme kapsamındadır; olaydan öğrenileceklere yönelmek farkındalığı artırır.

Afet ve kaygı

• Afete tepki aşamalarında etki aşaması, duygusal şok ve zihinsel karmaşanın yaşandığı evredir; post-travma aşaması da bunlar arasındadır.
• Tabii afet; doğal, teknolojik ya da insan kaynaklı, olağan hayatı durduran olaylardır.
• Naci Kula'nın 1999 depremi araştırması bireyselliğin aşıldığını ve benmerkezciliğin azaldığını bulmuştur.
• Boyun kaslarındaki gerginlik kaygı belirtisidir.
• Belirli olma kaygı nedeni sayılmaz.

Engellilik ve yaşlılık

• Türkiye'de engelli nüfus oranı yaklaşık yüzde 12,9'dur.
• Ahlaki veya Moral model en eski engellilik modelidir; suçluluk, öfke ve utanç Aşama Modeli'nde ele alınır.
• Engelli ailelere 'Allah kimseye taşıyamayacağı yükü yüklemez' ifadesi sunulur.
• DSÖ yaşı genç yaşlı 45-59, yaşlı 60-74, ileri yaşlı 75 ve üzeri diye ayırır.
• Yetersiz beslenme ve kireçlenme bedensel işlev kayıplarındandır.
• Geleneksel model yaşlandıkça dindarlığın arttığını savunur.

Sabır ve şükür

• Sabır, hayırlı işte güçlüklere karşı direnç, metanet ve cesaret göstermektir.
• Sıkıntıda Allah'tan yardım dileme yolu sabır ve namazdır.
• Sabrın bilişsel boyutu, olay ve sorunların doğru tanımlanmasıdır.
• Nimetin artması şükre bağlanmıştır.
• Sabır içinde şükür, hastaların gösterdiği temel davranışlar arasında sayılmaz.

Maneviyat

İnsanın toplumla ve Tanrı ile ilişkisinde anlam arayışıdır.

Tefekkür

Allah, âlem ve insan ilişkileri üzerine yürütülen zihinsel faaliyettir.

Logoterapi

Frankl'ın anlam yoluyla tedavi yaklaşımıdır.

Varoluşsal boşluk

Yaşamda anlam bulamamaktan doğan boşluk hâlidir.

Pastoral danışmanlık

Sorunun manevi ve dinsel yönünü de işleyen danışmanlık türüdür.

Transpersonel psikoterapi

Bedensel, duygusal, zihinsel ve manevi sağlığı hedefleyen terapidir.

Self determinasyon

Kişinin sorununu çözmesi için seçenekler sunulması ilkesidir.

Haşir

Ölümden sonra yeniden diriltilmedir.

Sabır

Güçlükler karşısında dayanma, direnç ve cesaret göstermektir.

Etki aşaması

Afette duygusal şok ve zihinsel karmaşanın yaşandığı ilk evredir.

Tabii afet

Toplumda fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıp yaratan, olağan hayatı durduran olaydır.

• Frankl logoterapi ve varoluşsal boşlukla, Freud psikanaliz ve yasın bilimsel incelenmesiyle, Lindemann yasa kriz müdahalesiyle eşleşir.
• Kuram, model ve aşama adlarını karıştırma: Aşama Modeli engellilikte, oluşturmacı kuram anlamlandırmada, transpersonel kuram ego aşımında geçer.
• Olumsuz şıklı soruları dikkatli oku: manevi destek, örf ve adetler, belirli olma ve sabır içinde şükür 'yer almaz' sorularının cevaplarıdır.
• Yazar ve eser eşleşmelerini ezberle: Çekin, Kula, Kuralay, Allport ve Boissen.
• İnkâr hastalığı reddetme, pazarlık ise ek süre isteme tepkisidir.