AUZEF Mikro İktisat I Çıkmış Sorular

Mikro İktisat I dersi, tüketici teorisini ele alır: fayda, tercihler, bütçe kısıtı ve tüketici dengesi ile talep, esneklik, zamanlararası tüketim, emek arzı ve arz eğrisinin temel mantığını kapsar.

Tüketici teorisinin kapsamı ve temel kavramlar

• Tüketim, bedel ödenerek mal ya da hizmetten yararlanmaktır; kendi yakaladığını yiyen kişi piyasada tüketici sayılmaz.
• Tüketici teorisi bireysel tercihleri inceler; toplam tüketim ile ücret düzeyi ilişkisi bu kapsamın dışında kalır.
• Araçlar cebirsel analiz ve grafik analizidir; marjinal maliyet eğrisi bu araçlardan değildir.
• İktisadi mal için piyasa ve fiyat şarttır; evde demlenen kahve iktisadi mal sayılmaz.
• Hizmet üretildiği anda tüketilir, mal ise üretildiği anda tüketilmek zorunda değildir.

Fayda ve tercih türleri

• Fayda, belirli mal ve hizmet bileşiminin belirli sürede tüketilmesiyle ulaşılan tatmin düzeyidir.
• Kardinal teori faydanın sayıyla ölçülebileceğini varsaydığı için bugün kabul görmez.
• Kardinal teoride bir maldan alınan fayda diğer mallardan bağımsızdır; bağımlılık bu teoriyle bağdaşmaz.
• Yoğunlaşmış tercihler kardinal teoride genel, ordinal teoride özel durumdur.
• Tasarruf nedeni, bugünkü tüketimin gelecektekinden daha çok fayda sağlaması olamaz.

Marjinal ikame oranı ve mal türleri

• Tam ikame mallarda MİO hem sabit hem negatiftir; kötü malda MİO pozitiftir.
• Tam ikame fayda fonksiyonu toplam biçimindedir, tam tamamlayıcıda minimum alınır.
• İkame örneği çay-simit değildir; bu ikili birlikte tüketilir.
• Dengede MİO, fiyat oranının eksilisine ve marjinal faydalar oranının eksilisine eşittir.

Bütçe doğrusu ve tüketici dengesi

• Tüm gelir tek mala harcanırsa satın alınan miktar gelirin fiyata bölümüdür.
• Eğimin mutlak değeri PX/PY'dir; X'in göreli fiyatı artarsa doğru dikleşir.
• Denge daima bütçe doğrusu üzerindedir; bütçe kümesinin daralması satın alma gücünün düştüğünü gösterir.
• Dengede harcanan son liranın faydası eşitlenir; Y'nin marjinal faydası fiyatının altındaysa Y fazla, X eksik tüketilmektedir.
• Tam tamamlayıcıda denge köşe koşulunda ve bütçede çözülür; tam ikamede parasal birim başına faydası yüksek mala tüm bütçe gider.

Gelir tüketim eğrisi ve Engel eğrisi

• Gelir tüketim eğrisi, fiyatlar sabitken gelir değişince oluşan denge noktalarını birleştirir ve iki malı birlikte gösterir.
• Engel eğrisi tek malın miktarı ile gelir ilişkisini gösterir; malları ihtiyaç şiddetine göre ayırmada ölçüt verir.
• Engel eğrisi sabit hızla yükselirse normal mal, hızlanarak yükselirse lüks maldır.
• Zorunlu ya da lüks oluş sabit bir ölçüte değil, mallar arası kıyasa dayanır.
• Tek mala yönelimde gelir tüketim eğrisi o malın ekseniyle çakışır; tam tamamlayıcıda doğrusal bir ışın olur.

Talep, kaymalar ve esneklik

• Fiyat düşünce talep edilen miktar artar; eğri üzerinde hareket olur.
• Moda lehe dönmesi, gelir artışı, tamamlayıcı malın ucuzlaması ve alıcı artışı talebi sağa kaydırır.
• İkame malın ucuzlaması, gelir düşüşü ve alıcı sayısının azalması talebi sola kaydırır.
• Gelir esnekliği 0-1 arasında zorunlu, 1'den büyükse lüks, negatifse düşük maldır.
• Negatif çapraz esneklik malların tamamlayıcı olduğunu gösterir.

Zamanlararası tüketim ve emek arzı

• Zamanlararası bütçe doğrusunun eğimini faiz oranı belirler.
• Sabırsızlık azalırsa birinci dönem tüketimi düşer, tasarruf ve ikinci dönem tüketimi artar.
• Birinci dönem geliri artarsa iki dönemin tüketimi ve tasarruf birlikte artar.
• Emek arzında hem zaman hem gelir kısıtı vardır; ücret artınca bütçe doğrusu yukarı kayar ve dikleşir.
• Dengede boş zaman-tüketim MİO'su reel ücretin eksilisidir; yüksek reel ücret boş zamanı ve refahı artırabilir.

Arz

• Arz eğrisi azalan verimler yasası nedeniyle yukarı eğimlidir.
• Taşıma maliyetinin düşmesi arzı artırır ve eğriyi sağa, aşağıya kaydırır.
• Satıcı sayısının azalması arzı düşürür ve eğriyi sola, yukarıya kaydırır.

Tüketim

Bedeli ödenerek mal ya da hizmetten yararlanma.

Fayda

Mal ve hizmet bileşiminin tüketilmesinden doğan tatmin düzeyi.

Kardinal fayda

Faydanın sayısal olarak ölçülebildiği varsayımına dayanan yaklaşım.

Marjinal ikame oranı (MİO)

Faydayı sabit tutarak bir malın yerine diğerinin ne kadar konabileceğini gösteren oran.

Bütçe doğrusu

Gelirle satın alınabilecek mal bileşimlerini gösteren doğru; eğimi fiyat oranına bağlıdır.

Tüketici dengesi

Tüketicinin bütçe doğrusu üzerinde faydasını en yüksek yaptığı nokta.

Gelir tüketim eğrisi

Gelir değiştikçe oluşan denge noktalarının birleşimi.

Engel eğrisi

Bir malın tüketim miktarı ile gelir arasındaki ilişki.

Gelir esnekliği

Talebin gelir değişimine duyarlılığı; işareti ve büyüklüğü mal türünü belirler.

Çapraz esneklik

Bir malın talebinin başka malın fiyatına duyarlılığı.

Düşük mal

Gelir arttıkça talebi azalan mal.

• Tam ikame ile tam tamamlayıcıyı karıştırma: ikamede toplam, tamamlayıcıda min fonksiyonu kurulur.
• Talep eğrisinde fiyat değişimi eğri üzerinde harekettir; fiyat dışı etkenler kaymaya yol açar.
• Gelir tüketim eğrisi iki malı birlikte, Engel eğrisi tek malı gösterir.
• Sayısal sorularda önce dengeyi yaz (MİO = fiyat oranı ya da min içindeki eşitlik), sonra bütçeye yerleştir.
• Esneklikte işarete bak: negatif düşük mal, 0-1 zorunlu, 1'den büyük lüks.