AUZEF Temel Veteriner Zootekni Çıkmış Sorular

Temel Veteriner Zootekni dersi; hayvancılığın tarım ve beslenmedeki yerini, evcilleştirme sürecini, tür, ırk ve melezleme kavramlarını, hayvanın çevreye uyumunu ile süt, et gibi verim konularının temel bilgilerini ele alır.

Hayvancılığın ekonomik ve beslenme önemi

• Tarımın Türkiye'de gayri safi yurt içi hasılaya katkısı yaklaşık %5,8 düzeyindedir.
• AB ve ABD gibi ülkelerde hayvancılığın tarımsal gayri safi hasılaya katkısı %46-55 aralığındadır.
• Gelişmiş ülkelerde gereken proteinin yaklaşık %60-65'i hayvansal gıdalardan gelir.
• Gelişmekte olan ülkelerde hayvansal protein payı yaklaşık %20-25 civarındadır.

Evcilleştirme

• Çatalhöyük'te evcilleştirilen hayvanın sığır olduğu sanılmaktadır.
• Atın evcilleştirilmesi M.Ö. 3 bin yıllarına tarihlendirilir.
• Her hayvan önce evcilleştirilip sonra doğaya bırakılmış değildir; bazı türler hiç evcilleştirilmemiştir.
• Evcilleştirmeyle köpeklerde zekanın gerilemesi kabul edilen bir fizyolojik değişim değildir.
• Evcilleştirmeyle keçilerin vücut büyüklüğünün küçülmesi de listelenen değişimlerden sayılmaz.

Tür, ırk ve melezleme

• Tür, ortak kalıtsal özellikli ve kendi aralarında verimli döl veren bireyler grubudur.
• Irk, aynı tür içinde ortak özellikleri kalıtımla yavrulara aktaran topluluktur.
• İki ayrı türün çiftleştirilmesine hibridasyon denir.
• Koyun ile keçi çiftleştirildiğinde yavru alınamaz.
• Melez azmanlığında yavru bazı özelliklerde ebeveynlerden üstün çıkar; katır örnektir.

Çevreye uyum ve hayvan özellikleri

• Konstitüsyon, hayvanın çevre koşullarına uyum yeteneği ve çevresel etkilere verdiği tepkidir.
• Mizaç tanımlanırken dayanıklılık kullanılmaz; dayanıklılık fizyolojik kapasite değerlendirmesinde yer alır.
• Vücut büyüklüğü fizyolojik değil, fiziksel ırk özelliğidir.

Et üretimi ve karkas

• Toplam et üretiminde kırmızı et payı dünyada yaklaşık %62, Türkiye'de %33,7'dir.
• Soğuk karkas ağırlığı, karkasın +4 °C'de 24 saat bekletilmesinden sonra tartılarak bulunur.

Süt üretimi ve verim

• Dünya süt üretiminde en büyük payı sığır karşılar.
• Manda türünün dünya süt üretimindeki payı artmış, Türkiye'deki payı düşmüştür.
• Karşılaştırılan ırklar içinde süt verimi en yüksek olan Siyah Alaca'dır.
• Keçilerin damızlıkta ilk kullanılma yaşı 7-8 aydır.

Konstitüsyon

Hayvanın çevreye uyum yeteneği ve çevresel etkilere verdiği tepkidir.

Tür

Ortak kalıtsal özellikli, kendi aralarında verimli döl veren bireyler topluluğudur.

Irk

Bir tür içinde ortak özellikleri yavrulara kalıtımla geçiren hayvan grubudur.

Hibridasyon

İki farklı türün birbiriyle çiftleştirilmesidir.

Melez azmanlığı

Melez yavruda bazı özelliklerin ebeveynlerden üstün olmasıdır; örnek katırdır.

Soğuk karkas ağırlığı

Karkasın +4 °C'de 24 saat bekletilmesinden sonra ölçülen ağırlığıdır.

Mizaç

Hayvanın davranışsal yapısıdır; tanımında dayanıklılık kullanılmaz.

Fizyolojik kapasite

Hayvanın değerlendirilmesinde dayanıklılığın yer aldığı işlevsel güç ölçüsüdür.

Evcilleştirme

Hayvan türlerinin insan denetiminde yaşatılması sürecidir; her tür bu süreçten geçmemiştir.

• Tür ile ırk karıştırılmamalı: tür kendi içinde verimli döl verir, ırk ise tür içindeki kalıtsal gruptur.
• Hibridasyon farklı türlerin, melez azmanlığı ise bu çiftleşmedeki üstünlüğün adıdır.
• Gelişmiş ülkelerde hayvansal protein payı %60-65, gelişmekte olanlarda %20-25'tir; sayılar karıştırılmamalı.
• Vücut büyüklüğü fiziksel, dayanıklılık fizyolojik kapasiteyle ilgilidir; sorularda bu ayrıma dikkat edilmelidir.
• Olumsuz kökte sorulan evcilleştirme sorularında aşırı genellemeler genellikle yanlış seçenektir.