AUZEF Yerel Yönetimlerde Cbs Uygulamaları Çıkmış Sorular

Ders, yerel yönetimlerde Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Kent Bilgi Sistemlerinin (KBS) kuruluşunu, topoloji ve veri tabanı temellerini, konumsal analiz yöntemlerini, 3B kent modellerini ve altyapı bilgi sistemlerini ele alır.

CBS temelleri ve bileşenleri

• Coğrafi bilgi konum, koordinat, öznitelik ve topoloji içerir; renk zorunlu bileşen değildir.
• CBS bileşenleri donanım, yazılım, veri, personel ve yöntemdir.
• CBS işgücü ve zaman kaybını azaltır; çoğaltması bir yarar sayılmaz.
• Parsel köşe koordinatları konumsal veridir; ada-pafta-parsel sınırları da grafik veridir.
• Karayolu isimleri gibi sözel bilgiler harita katmanı olarak konumsal biçimde kullanılamaz.

Yerel yönetimler

• Belediyelerin görev, yetki ve sorumlulukları 5216 sayılı kanunun 7. maddesinde yer alır.
• Mahalli idare seçimleri 5 yılda bir yapılır.
• Büyükşehir statüsü için sınırlar içinde en az 3 ilçe veya ilk kademe belediyesi bulunmalıdır.
• Tüm büyükşehri kapsayan ulaşım ana planı büyükşehir belediyesinin görevidir.
• Yerel yönetimlerin artan görevleri için en çok bilgi ve bilgisayar teknolojilerinden yararlanılır.

Kent Bilgi Sistemi (KBS)

• Temel katmanlar: halihazır harita, imar planı, ortofoto, altyapı tesisleri, kadastro, yükseklik ve jeoloji haritaları.
• Kişisel veriler (kişi adları, daire sahibi bilgisi) kullanıcılara sunulmaz; adres sorgusu isimden adres bulmaz.
• Nüfus projeksiyonu, yaş grupları, ihale ve mali durum KBS veri katmanı ya da işlevi değildir.
• Fatih Kent Rehberi zamansal değişimin izlenmesine imkân vermez.
• Afet Bilgi Bankasında arazi rayiç bedeli gibi afetle ilgisiz veriler tutulmaz.

Topoloji ve veri yapıları

• Topoloji CBS için öncelikli gereksinimdir; komşuluk ve bağlantı ilişkilerini tanımlar.
• Arc-Node yapısında tablolar node, arc ve polygon ile sınırlı biçimde düşünülmemelidir; bu ifade özellik olarak yanlış kabul edilir.
• Left-Right yapısında komşuluk bilgisi önceden saklıdır, topolojik bilgi içerir.
• DIMECOIN topolojik olmayan, yani topolojiye dayanmayan yapı olarak geçer.
• Çizgiyi ikiye bölme gibi hatalar otomatik değil, kullanıcı müdahalesiyle giderilir.

Veri tabanı ve Geodatabase

• Veri tabanı ilişkili verilerden oluşur; ilgisiz veri içermez.
• Kavramsal tasarım VTYS'den bağımsızdır; ilk adım gereksinim analizidir.
• Öznitelikler gerektiğinde alt bileşenlerine ayrılabilir.
• Karakter, tamsayı ve ondalık sayı veri tipidir; birincil anahtar değildir.
• Geodatabase'de detayı tek anlamlı tanımlayan tip Global Identifier'dır; detay sınıfı türleri arasında polinom yoktur.

Konumsal analiz yöntemleri

• Buffer belirli uzaklıkta bölge oluşturur; fay hattı çevresindeki yapılar için kullanılır.
• Overlay katmanları konum ve öznitelik açısından birleştirir; parselin imar sınırı içindeki alanı bununla bulunur.
• Yakınlık analizi nesneler arası mesafeyi ölçer.
• Eğim, bakı ve yoğunluk tek katmanla yapılır; overlay çok katman gerektirir.
• Görülebilirlik analizi için önce sayısal yükseklik modeli gerekir.
• Sel alanı tespitinde sıra Buffer ardından Overlay'dir.

Yükseklik modelleri ve 3B kent modeli

• SYM çıplak zemini, SYZM bina ve ağaç gibi yer üstü nesneleri de gösterir.
• SYM için arazi kotları gerekir; eğim, bakı ve rölyef haritaları SYM'den üretilir.
• 3B kent haritası için bina verileri de gerekir.
• Eğik görüntüler 3B katı modellerin cephelerini kaplamak için kullanılır.
• Bina ID numarası, Oracle Spatial'daki bina kayıtlarını diğer katmanlarla ilişkilendirir.
• CitySurf 3B kent modeli yazılımlarındandır.

Altyapı bilgi sistemi ve XML

• Altyapı Bilgi Sistemi konumsal bilgi sisteminin alt koludur ve istatistiksel rapor üretebilir.
• Yeraltı su kaynakları altyapı bilgi sistemi kapsamında ele alınmaz.
• XML, Extensible Markup Language ifadesinin kısaltmasıdır.
• XML bilginin web'de görüntülenmesi için kullanılan bir teknoloji olarak tanımlanamaz.

Topoloji

Coğrafi nesneler arasındaki komşuluk, bağlantı ve içerme ilişkilerinin tanımlanmasıdır.

SYM

Sayısal Yükseklik Modeli; çıplak zemin yüksekliklerini temsil eder.

SYZM

Sayısal Yüzey Modeli; bina ve ağaç gibi yer üstü nesneleri de kapsar.

Buffer

Bir nesnenin çevresinde belirli mesafede bölge oluşturup içine girenleri belirleyen tampon analizi.

Overlay

Farklı katmanların üst üste getirilip konum ve öznitelik açısından birlikte değerlendirilmesidir.

Görülebilirlik analizi

Bir noktadan görülen ve görülemeyen alanları 3B model üzerinde belirler.

Bakı

Yamaçların hangi yöne baktığını gösteren, SYM'den türetilen harita.

Global Identifier

Geodatabase'de bir detayı tek anlamlı biçimde tanımlayan veri tipi.

KBS

Kent Bilgi Sistemi; kent verilerini konumsal katmanlarla toplayan ve sorgulatan sistem.

Varlık İlişki Diyagramı

Veri tabanı tasarımında varlıklar, öznitelikler ve ilişkilerle kurulan model; tablo kavramı içermez.

XML

Extensible Markup Language; genişletilebilir işaretleme dilidir.

• Konumsal veri (koordinat, ada-pafta-parsel sınırı) ile konumsal olmayan sözel veriyi karıştırmamak gerekir.
• Buffer ve yoğunluk gibi tek katmanlı analizler ile overlay gibi çok katmanlı analizler ayırt edilmelidir.
• SYM ile SYZM farkı: yer üstü nesnelerin bulunup bulunmadığıdır.
• Veri biçimi dönüştürme (detaydan rastera) ve sayısallaştırma analiz sayılmaz.
• Kişisel veri içeren sorgular KBS'de kullanıcıya sunulmaz.